Hakkında
Vali, Osmanlı Devleti'nde eyaletleri, 1864'ten sonra ise vilayetleri yöneten ve merkezî hükûmeti taşrada temsil eden en yüksek mülki amirdir. Erken dönemde beylerbeyi olarak anılan bu yöneticiler zamanla vali unvanını aldı; vezir rütbesindeki valiler paşa olarak anılırdı.
Vilayet Nizamnamesi ile valilerin yanında idare meclisleri kuruldu; mutasarrıflar ve kaymakamlar valiye bağlı çalıştı. Midhat Paşa'nın Tuna ve Bağdat valilikleri bu düzenin bilinen örnekleridir. Millî Mücadele sırasında bazı valiler Ankara'yla iş birliği yaptı, bazıları ise İstanbul hükûmetine bağlı kaldı. Cumhuriyet döneminde vali, ilin başındaki devlet temsilcisi olarak görevini sürdürdü.
Zaman çizelgesi
- Trablusgarp'ın Fethi (1551): Sinan Paşa, Turgut Reis ve Saint Jean şövalyelerinin kentten çıkışı
- Budin Kuşatması (1686): 145 yıllık Osmanlı Budin'inin son yazı
- Fransa'nın Mısır ve Suriye seferi (1798–1801): Napolyon, Osmanlı-İngiliz-Rus ittifakı ve çekiliş
- Akka Kuşatması (1799): Cezzar Ahmed Paşa, Sidney Smith ve Napolyon'un durduğu kale
- Birinci Sırp Ayaklanması (1804–1813): dayılara karşı başlayan hareketin özerklik mücadelesine dönüşü
- Kavalalı Mehmed Ali Paşa (1769–1849): Mısır valiliğinden İstanbul'u tehdit eden güce
- Konya Muharebesi (1832): İbrahim Paşa'nın zaferi ve sadrazamın esir düşmesi
- Kütahya Antlaşması (1833): Suriye ve Adana'nın Mehmed Ali'ye bırakıldığı uzlaşma
- Vilayet Nizamnamesi (1864): Tuna vilayeti deneyi ve Osmanlı taşra yönetiminin yeniden kuruluşu
- Mithat Paşa: Tuna valisi, anayasanın mimarı ve Taif'te biten bir hayat
- Nuri Conker: Atatürk'e "Kemal" ve "sen" diye hitap eden arkadaş, Conkbayırı'ndan gelen soyadı
- Beyrut Baskını (24 Şubat 1912): Avnillah ve Ankara'nın batırılışı, uygulanamayan bir talimat
