Mısır

Mısır (Arapça: مصر, romanize: Mısr), resmî adıyla Mısır Arap Cumhuriyeti, Afrika'nın kuzeydoğu köşesi ile Sina Yarımadası üzerinden Asya'nın güneybatı köşesini kapsayan bir ülkedir. Kuzeyde Akdeniz, kuzeydoğuda Filistin ve İsrail, doğuda Kızıldeniz, güneyde Sudan ve Sahra Çölü, batıda ise Libya ile çevrilidir. Kuzeydoğudaki Akabe Körfezi, Mısır'ı Ürdün ve Suudi Arabistan'dan ayırır. Kahire başkent, en büyük şehir ve önde gelen kültür merkezidir; İskenderiye ise ikinci büyük şehir ve önemli bir sanayi ve turizm merkezidir. 107 milyondan fazla nüfusuyla Mısır, Arap dünyasının en kalabalık ülkesi, Afrika'nın üçüncü en kalabalık ülkesi ve dünyanın 15. en kalabalık ülkesidir.

Mısır, MÖ 6.-4. binyıllara kadar uzanan Nil Deltası boyunca uzanan mirasıyla, en uzun tarihlerden birine sahip ülkelerden biridir. Medeniyetin beşiği olarak kabul edilen Antik Mısır, yazı, tarım, kentleşme, örgütlü din ve merkezi hükümetin en erken gelişmelerinden bazılarına tanık olmuştur. Yaklaşık üç bin yıllık firavun yönetiminin ardından, Mısır MÖ 6. yüzyıldan itibaren yabancı egemenliğine girdi. Mısır, Hristiyanlığın erken ve önemli bir merkeziydi ve yedinci yüzyıldan itibaren İslamiyet'i benimsedi. Mısır'ın eski başkenti ve şu anda ikinci büyük şehri olan İskenderiye, Kütüphanesi aracılığıyla küresel bilginin merkeziydi. Kahire, onuncu yüzyılda Fatımi Halifeliği'nin ve ardından 13. yüzyılda Memlük Sultanlığı'nın başkenti oldu. Mısır daha sonra 1517'de Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçası oldu ve yerel hükümdarı Muhammed Ali, 1867'de modern Mısır'ı özerk bir Mısır Hidivliği olarak kurana kadar bu durum devam etti. Ülke daha sonra Sudan ile birlikte İngiliz İmparatorluğu tarafından işgal edildi ve 1922'de monarşi olarak bağımsızlığını kazandı.

1948 Arap-İsrail Savaşı'ndan sonra Mısır, Gazze Şeridi'ni işgal etti. 1952 devriminin ardından Mısır kendisini cumhuriyet ilan etti. 1958'de Mısır, Suriye ile birleşerek Birleşik Arap Cumhuriyeti'ni kurdu; Suriye ise 1961'deki darbesinin ardından ayrıldı. Mısır, 1948, 1956, 1967 ve 1973 yıllarında İsrail ile çeşitli silahlı çatışmalara girdi. 1967 savaşından sonra Mısır, Sina Yarımadası ve Gazze Şeridi'ni İsrail'e kaybetti. 1978'de Mısır, İsrail'i tanıyan ve Sina'yı büyük ölçüde askerden arındıran Camp David Anlaşması'nı imzaladı; karşılığında İsrail işgal altındaki Sina'dan çekildi ve 1982'de Sina'nın kontrolü tamamen Mısır'a geçti. 2011 Mısır devrimine ve Hüsnü Mübarek'in devrilmesine yol açan Arap Baharı'ndan sonra ülke, uzun süreli bir siyasi istikrarsızlık dönemiyle karşı karşıya kaldı. 2012'deki ilk demokratik seçimleri, 2013'teki kitlesel protestoların ardından ordu tarafından devrilen, Müslüman Kardeşler'e bağlı Muhammed Mursi'nin kısa ömürlü hükümetiyle sonuçlandı. Mevcut hükümet, 2014'te seçilen ancak yaygın olarak otoriter olarak kabul edilen Abdülfettah el-Sisi liderliğindeki yarı başkanlık cumhuriyetidir.

Mısır, Afrika'nın ikinci büyük ekonomisine sahip gelişmekte olan bir ülkedir. Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Müslüman dünyasında bölgesel bir güç ve dünya çapında orta güç olarak kabul edilir. İslam resmi din ve Arapça resmi dildir. Mısır, Birleşmiş Milletler, Bağlantısızlar Hareketi, Arap Birliği, Afrika Birliği, İslam İşbirliği Teşkilatı, Dünya Gençlik Forumu'nun kurucu üyesi ve BRICS üyesidir.