"Sizi kalbimden çıkarmam": Silifke'deki Hacı Hulusi Konağı (27-28 Ocak 1925), Olukbaşı Çiftliği ve Selanik evinin Taşucu

Neden bu konu?

Atatürk, Silifke İdman Yurdu'nun şeref defterine yazdığı kısa bir notta "Sizi kalbimden çıkarmam" demişti. Vikipedi'deki Silifke Atatürk Evi maddesi bu sözü, Atatürk'ün 27 Ocak 1925'te bir gece kaldığı Hacı Hulusi Konağı'nın hikâyesiyle birlikte aktarır. Aynı bölgede, Taşucu'nda, 2005'te Atatürk'ün Selanik'te doğduğu evin bir kopyası açıldı; bunun bir örneği de 1981'de Ankara'da, Orman Çiftliği'nde yapılmıştı. Bu konu üç evi ve bir sözü, Silifke Atatürk Evi, Taşucu Atatürk Evi, Ankara Atatürk Evi Müzesi ve Atatürk müzesi maddelerine dayanarak anlatır.

Ocak 1925: Güney Anadolu gezisi

Silifke Atatürk Evi maddesine göre Mustafa Kemal 20 Ocak 1925'te bir dizi resmî ziyaret ve kişisel amaçla Güney Anadolu gezisine çıktı; yanında eşi Latife Hanım vardı. Maddeye göre gezinin önemli amaçlarından biri, Ankara Orman Çiftliği'ne benzer bir çiftliği güneyde de kurmaktı; bu çiftlik ülkedeki çiftçilere örnek olacaktı. Bu amaçla ona Silifke'nin Tekir Köyü'ndeki, hazineye ait Olukbaşı Çiftliği önerilmişti.

27 Ocak 1925 akşamı Mustafa Kemal, eşini Mersin'de bırakarak o zaman İçel'in il merkezi olan Silifke'ye geçti. Vali Vekili Fahri Bey'le kısa bir görüşme yaptıktan sonra geceyi Hacı Hulusi'nin iki katlı konağında geçirdi.

28 Ocak: Türk Ocağı, Taşucu ve Tekir

Ertesi gün, 28 Ocak 1925'te, Silifke'deki programına Türk Ocağı ve İdman Yurdu lokalini ziyaret ederek başladı. Ardından Taşucu'na geçerek Sadık Taşucu'nun misafiri oldu. Sonra Tekir Köyü'ne gidip Olukbaşı Çiftliği'ni yerinde inceledi ve çiftliği hazineden satın almaya karar verdi.

Şeref defterindeki söz

Silifke Atatürk Evi maddesine göre Atatürk, Silifke İdman Yurdu'nu ziyaretinde şeref defterine şu satırları yazdı:

"Silifke'ye geldiğimden çok memnunum. Beni unutmayacağınızı bilirim. Sizi kalbimden çıkarmam. Gazi Mustafa Kemal"

Üç kısa cümleden oluşan not, bir şehre yazılmış kişisel bir teşekkür ve vedadır. İmza "Gazi Mustafa Kemal"dir; Soyadı Kanunu henüz çıkmamıştı ve Atatürk soyadını 1934'te alacaktı. Konunun tarihi, maddeye göre İdman Yurdu ziyaretinin yapıldığı 28 Ocak 1925 olarak seçilmiştir.

Çiftlik ve 1 numaralı ortak

Madde, Atatürk'ün Silifke'ye ilgisini dört kez gelerek gösterdiğini yazar. Gelişlerinden birinde burada bir çiftlik satın aldı ve merkezi bu çiftlik olmak üzere bir Tarım Kredi Kooperatifi kurulmasını istedi; kendisi de bu kooperatifin 1 numaralı ortağı oldu. Maddeye göre gezi, Atatürk'ün hem devlet işlerini yürüttüğü hem de ülkenin tarımsal kalkınmasına yönelik kişisel girişimlerini planladığı bir yolculuktu.

Hacı Hulusi Konağı'ndan müzeye

Bahçe içindeki iki katlı ahşap bina 1914'te yapılmıştır; asıl adı Hacı Hulusi Konağı'dır. 1974'te başlayan kamulaştırma, Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından 1982'de tamamlandı. 1983'te başlayan onarım 1986'da bitti ve konak 2 Ocak 1987'de bir törenle Silifke Atatürk Evi ve Etnografya Müzesi olarak açıldı. Müzede Atatürk'ün o gece kullandığı eşyalar sergilenir.

Taşucu'ndaki kopya ev

Taşucu Atatürk Evi maddesine göre Silifke'nin Taşucu beldesindeki ev 12 Mayıs 2005'te açıldı. Ev, Atatürk'ün Selanik'te doğduğu eve orantılı ve aynı biçimde yapıldı. Madde, bunun Ankara ve İstanbul'daki benzerlerinden sonra Türkiye'de yapılan üçüncü benzer ev olduğunu ve açılışa KKTC'nin eski cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ın da katıldığını yazar. Atatürk'ün 28 Ocak 1925'te Sadık Taşucu'nun misafiri olduğu belde, böylece onun doğduğu evin bir kopyasına da kavuşmuş oldu.

Ankara'daki kopya: Orman Çiftliği

Ankara Atatürk Evi Müzesi maddesine göre bu ev, Atatürk'ün doğumunun 100. yıldönümü anısına, Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulu'nun 6 Kasım 1980 tarihli kararıyla, Orman Çiftliği arazisine yaptırıldı. İlk taşı 19 Mayıs 1981 günü saat 17.00'de Başbakan Bülend Ulusu koydu; açılışını ise Atatürk'ün ölüm yıldönümü olan 10 Kasım 1981'de Kenan Evren yaptı.

Ev kopyalanırken aslının ölçülerine bire bir sadık kalındı; aslında olduğu gibi üç katlı ve pembe renkte yapıldı. Birinci katta taşlık, kiler ve hizmetçi odası; ikinci katta sofa, mutfak, oturma ve misafir odası; üçüncü katta sofa, Atatürk odası ve müze odası bulunur.

Atatürk evleri listesinde Mersin

Vikipedi'deki Atatürk müzesi maddesi, Atatürk'e ait eşyaların sergilendiği müzeleri şehirlere göre sıralar. Mersin başlığı altında üç yapı bulunur: Mersin Atatürk Evi, Silifke Atatürk Evi ve Taşucu Atatürk Evi. Listenin sonunda Selanik'teki asıl ev, Atatürk Evi Müzesi (Selanik) adıyla yer alır.

Değerlendirme

Silifke'deki şeref defteri notu üç cümlelik kısa bir metindir; ama 1925'teki gezinin hem siyasi hem kişisel yanını gösterir. Aynı gezide Atatürk bir çiftlik almaya karar vermiş, sonra kurulan kooperatifin ilk ortağı olmuştur. Yıllar sonra Taşucu'nda ve Ankara'da Selanik'teki doğduğu evin kopyaları yapılmış, Silifke'deki konak da müzeye dönüşmüştür. Kaynaklar notun hangi ziyarette yazıldığını ve kopya evlerin ölçeğini kesin vermez; bu noktalar yukarıda belirtilmiştir.