Hakkında
Vilayet, Osmanlı Devleti'nde 1864 Vilayet Nizamnamesi ile kurulan ve bir valinin yönettiği en büyük taşra yönetim birimidir. Daha önce kullanılan eyalet düzeni bu nizamname ile vilayetlere dönüştürüldü. Vilayetler sancaklara (liva), sancaklar kazalara, kazalar nahiyelere ve köylere ayrılırdı.
Tuna Vilayeti bu düzenin ilk uygulama alanıdır ve Midhat Paşa tarafından yönetildi. Son dönemde Selanik, Manastır, Kosova, Edirne, Aydın, Erzurum, Musul ve Halep gibi vilayetler hem yönetim hem de askerî hareketlerin merkezleri oldu. Cumhuriyet döneminde müstakil sancaklar da vilayet hâline getirildi; zamanla vilayet yerine il sözü yerleşti, vali unvanı ise sürdürüldü.
Zaman çizelgesi
- Bosna'nın Fethi (1463-1464): Bobovac, Jajce ve Bosna Krallığı'nın sonu
- Cesur Mihai ve Kalugareni (1595): Romanya'nın ulusal kahramanı ile Koca Sinan Paşa'nın Eflak seferi
- 1612 Hollanda ahidnamesi ve Cornelis Haga: Bağımsızlığı henüz tanınmayan bir devleti tanıyan belge
- Bucaş Antlaşması (18 Ekim 1672): Podolya'nın Osmanlı'ya geçişi ve kısa ömürlü bir barış
- Slankamen Muharebesi (19 Ağustos 1691): Fazıl Mustafa Paşa'nın son savaşı
- Macar Ulusal Arşivi: Budin'in 150 yılı, Macarca Osmanlı yazışmaları ve Macar Türkolojisi
- Fransa'nın Mısır ve Suriye seferi (1798–1801): Napolyon, Osmanlı-İngiliz-Rus ittifakı ve çekiliş
- Kavalalı Mehmed Ali Paşa (1769–1849): Mısır valiliğinden İstanbul'u tehdit eden güce
- Osmanlı'da posta ve telgraf: Postahaneden tuğralı pullara, Kırım'dan Hicaz'a teller
- Sultan Abdülaziz (1861–1876): Zırhlı donanma, Avrupa seyahati ve trajik bir son
- Sergi-i Umumi-i Osmani (1863): Sultanahmet'te açılan ilk Osmanlı sergisi ve dünya fuarları
- Vilayet Nizamnamesi (1864): Tuna vilayeti deneyi ve Osmanlı taşra yönetiminin yeniden kuruluşu
