Ankara Atatürk Lisesi: Taş Mektep'ten Ankara Sultanisi'ne, 30 Aralık 1919 ziyareti, Kayseri'ye nakil, Gençlerbirliği ve

Ankara'nın Sıhhiye semtindeki Ankara Atatürk Lisesi, Türkçe Vikipedi'ye göre Türkiye'de Atatürk'ün adını alan ilk lisedir. Okul 1886'da Ankara İdadisi adıyla kuruldu, 1908'de Ankara Sultanisi, 1924'te Ankara Erkek Lisesi oldu ve 1938'de Atatürk'ün izniyle bugünkü adını aldı. Mustafa Kemal Ankara'ya geldiği günlerde, 30 Aralık 1919'da bu okulu ziyaret etti.

Taş Mektep

Türkçe Vikipedi'ye göre okulun ilk binası bugünkü Yüksek İhtisas Hastanesi'nin bulunduğu sahada kuruldu ve Ankara halkı arasında "Taş Mektep" adıyla tanındı. Binanın yapımına 1886'da Ankara Valisi Giritli Sırrı Paşa döneminde başlandı ve bina 1889'da tamamlandı. Okul 1886'da beş yıllık bir idadi olarak öğretime başladı ve 1908'de sultaniye dönüştürüldü. İngilizce Wikipedia da okulun Vali Sırrı Bey'in emriyle 1886'da kurulduğunu, binanın 1889'da tamamlandığını ve 1908'de sultani olduğunu yazar. Türkçe madde, okulun kuruluş tarihi itibarıyla Türkiye'nin ilk on lisesinden biri olduğunu belirtir.

30 Aralık 1919

Mustafa Kemal 27 Aralık 1919'da Heyet-i Temsiliye ile Ankara'ya gelmişti. Türkçe Vikipedi'ye göre okulu ilk kez 30 Aralık 1919'da ziyaret etti ve burada bir konuşma yaptı. Madde, Atatürk'ün bu ziyaret sırasında okulda bir izci oymağı kurulmasını istediğini ve oymağa "Gazi Oymağı" adını verdiğini de yazar; oymağın flaması bugün okulun 75. Yıl Eğitim Müzesi'nde korunur.

Savaş yılları: Kayseri ve sancak

Türkçe Vikipedi'ye göre 1921'de Kurtuluş Savaşı koşulları gereği okul diğer resmî dairelerle birlikte Kayseri'ye nakledildi ve bir yıl sonra, 1922'de Ankara'ya, eski binasına döndü. Kurtuluş Savaşı'nda birçok öğrencisi muharebelere katılıp hayatını kaybetti. Bu nedenle savaştan sonra okula Atatürk tarafından bir sancak verildi; sancak okulun bahçesindeki 75. Yıl Cumhuriyet Eğitim Müzesi'nde korunuyor. İngilizce Wikipedia, öğretmen ve öğrencilerin Millî Mücadele'nin muharebelerine katıldığını ve Atatürk'ün okula ay yıldızlı bir sancak verdiğini yazar.

Gençlerbirliği'nin doğuşu

Okulun tarihine Ankara'nın köklü futbol kulüplerinden biri de bağlıdır. Türkçe Vikipedi'ye göre Gençlerbirliği, 14 Mart 1923'te okulun futbol takımına alınmayan Sultani öğrencileri tarafından kuruldu. Kulüp ilk maçını Sultani takımına karşı oynadı ve bu maçı 3-0 kazandıktan sonra iki takım birleşti. Gençlerbirliği maddesi de takıma alınmayan öğrencilerin ayrı bir kulüp kurma girişiminin 14 Mart 1923'te "Gençlerbirliği Spor Kulübü" adının tescil ettirilmesiyle tamamlandığını yazar ve kulübün Cumhuriyet'le aynı yıl kurulduğu için "Cumhuriyet Takımı" olarak da anıldığını belirtir.

Erkek Lisesi'nden Atatürk Lisesi'ne

Okulun adı 3 Mart 1924'te kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden sonra Ankara Erkek Lisesi oldu. İngilizce Wikipedia'ya göre Atatürk 1933'te okulu ziyaret etti, sınavları izledi ve bir karneyi imzaladı. Türkçe Vikipedi'ye göre 1938'de, okulun yeni binası henüz inşa hâlindeyken, Orta Tedrisat Genel Müdürü H. Avni Yukaryuç, Ankara Maarif Müdürü Salim Atalık ve okul müdürü İhsan Üngüt'ten oluşan bir heyet okulun adının Atatürk Lisesi olmasını Çankaya Köşkü'nde Atatürk'e teklif etti; Atatürk'ün izniyle okulun adı Ankara Atatürk Lisesi oldu.

Sonraki yıllar

Türkçe Vikipedi'ye göre ilk zamanlar tek bloktan (bugünkü C blok) oluşan okula zamanla A ve B blokları, toplantı salonu ve kapalı spor salonları eklendi. 1960-1970 arasında okulun bazı bölümleri Ankara Yüksek Öğretmen Okulu'na tahsis edildi; pansiyon 1987-1988 öğretim yılı sonunda kaldırıldı. Okul 1974-1975 öğretim yılından itibaren karma eğitime geçti ve 1991-1992'den itibaren Anadolu lisesi oldu. İngilizce Wikipedia, 1940'larda Türkiye'nin klasik antik çağ çalışmalarına verdiği önem kapsamında okulda Latince ve eski Yunanca derslerinin düzenli olarak verilmeye başlandığını yazar.