Hakkında
Nazır, Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda kurulan nezaretlerin başındaki yöneticidir; bugünkü bakan unvanının karşılığıdır. II. Mahmud döneminden itibaren geleneksel kâhya, reisülküttap ve defterdarlık gibi görevler Avrupa tipi bakanlıklara dönüştürüldü: Hariciye, Dahiliye, Maliye, Maarif, Harbiye, Bahriye, Adliye ve Evkaf nezaretleri bunların en bilinenleridir.
Nazırlar sadrazamın başkanlığındaki Meclis-i Vükelâ'da (kabine) toplanır, padişahın onayıyla atanır ve görevden alınırdı. II. Meşrutiyet'ten sonra nazırların meclise karşı sorumluluğu tartışma konusu oldu. Mütareke yıllarında İstanbul'daki nazırlar ile Ankara'daki hükümet arasında yetki çekişmesi yaşandı. Ankara'da ise Büyük Millet Meclisi'nin seçtiği vekiller (İcra Vekilleri) bu görevi üstlendi; cumhuriyetle birlikte 'vekil' ve sonra 'bakan' adı yerleşti.
Zaman çizelgesi
- Mustafa Reşid Paşa (1800–1858): Londra ve Paris elçisi, Tanzimat'ın mimarı ve altı kez sadrazam
- II. Mahmud (1785–1839): Yeniçeri Ocağı'nı kaldıran, devlet yapısını baştan kuran padişah
- Baltalimanı Ticaret Antlaşması (1838): tekellerin kaldırılması ve Osmanlı ekonomisinin dönüşümü
- Osmanlı'da posta ve telgraf: Postahaneden tuğralı pullara, Kırım'dan Hicaz'a teller
- Osmanlı Bankası (1863): Galata'da kurulan devlet bankası ve kâğıt paranın yolculuğu
- Mekteb-i Sultani (1868): Galatasaray'da Fransızca eğitim ve Osmanlıcılığın okulu
- Abdülaziz'in tahttan indirilmesi (30 Mayıs 1876): Softalar, paşalar ve bir fetva
- Beyrut Baskını (24 Şubat 1912): Avnillah ve Ankara'nın batırılışı, uygulanamayan bir talimat
- Bâb-ı Âli Baskını (23 Ocak 1913): Edirne kaygısı, Nâzım Paşa'nın ölümü ve İttihatçı iktidar
- Mahmud Şevket Paşa suikastı (11 Haziran 1913): Beyazıt'ta durdurulan otomobil
- Birinci Kanal Harekâtı (26 Ocak - 4 Şubat 1915): Sina çölünü altı günde geçen ordu
- Kars İslam Şurası'ndan Cenub-i Garbi Kafkas Hükümeti'ne (1918-1919)
