Mülkiye Ankara'ya taşınıyor (5 Kasım 1936): Haydarpaşa'dan özel tren, Egli'nin Cebeci binası ve 1938'de Siyasal Bilgiler

Osmanlı Devleti'nin sivil yöneticilerini yetiştirmek için 1859'da İstanbul'da açılan Mekteb-i Mülkiye, Cumhuriyet'in on üçüncü yılında yeni başkente taşındı. Türkçe Vikipedi'ye göre 5 Kasım 1936'da okulun öğrencileri Haydarpaşa Garı'ndan özel bir trenle Ankara'ya hareket etti ve Cebeci'deki yeni binaya yerleşti. Bugün Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi olarak eğitim veren okul, Türkiye'de siyaset bilimi, kamu yönetimi, uluslararası ilişkiler ve iktisadın birçok alanında yükseköğrenim veren ilk kurumdur.

1859: Mekteb-i Fünûn-u Mülkiye

Türkçe Vikipedi'ye göre ilk Mekteb-i Mülkiye, devletin idari kademelerinde görev alacak kişileri yetiştirmek amacıyla İstanbul'un Fatih ilçesinde, Ticarethane semtinde açıldı; resmî adı Mekteb-i Fünûn-u Mülkiye'ydi. Açılışı 12 Şubat 1859'da Sadrazam Âli Paşa ve hükûmet üyelerinin katılımıyla yapıldı. Maarif-i Umumiye Nezareti'ne bağlı okul önce bakanlık içindeki iki odada açıldı. Öğrenim iki yıldı; 18-36 yaş arasında öğrenci sınavla alınırdı ve kâtip olarak çalışanlara öğrenim süresince maaşlı izin verilirdi. İlk yıl 50 öğrenci alınması kararlaştırıldı ve okul ilk mezunlarını 1861'de verdi: 50 kişiden 33'ü mezun oldu. Okul birincisi Çeşmeli Mehmet Sırrı Efendi Preveze kazası nahiye müdürü olarak atandı ve ilk Mülkiyeli idare amiri olarak tarihe geçti.

Kapanış ve yeniden açılış

Türkçe Vikipedi'ye göre 1909'daki düzenlemeyle Mülkiye Dârülfünun'un bir fakültesi oldu; 1912'de Cağaloğlu'ndaki Hasan Fehmi Paşa Konağı'na, ilk müstakil binasına taşındı. 56 yıl öğretim yapan okul 24 Ağustos 1915'te kapatıldı ve Birinci Dünya Savaşı boyunca kapalı kaldı. Savaşın son yılında Talat Paşa'nın isteğiyle hazırlanan kanunla Dahiliye Nezareti'ne bağlı, yatılı ve üç yıllık bir okul olarak yeniden açıldı; 1920'de Maarif Nezareti'ne bağlandı ve "Mekteb-i Mülkiye-i Şahane" adını aldı. Her yıl 30 öğrencinin sınavla alındığı parasız bir okul oldu. İşgal yıllarında okulun öğrencisi Cemal Ethem Bey sonradan Mülkiye Marşı olacak bir şiir yazdı; şiiri Musa Süreyya Bey besteledi. Okul 1925'te Yıldız'daki Yaveran Dairesi'ne taşındı ve Ankara'ya gidene kadar bu binada kaldı.

1935 kanunu ve Egli'nin binası

"Ankara'da Yaptırılacak Mülkiye Mektebi Hakkında Kanun" Haziran 1935'te Resmî Gazete'de yayımlandı ve inşaat Cebeci'de başladı. Türkçe Vikipedi'ye göre binanın mimarı Avusturya kökenli İsviçreli mimar, kent plancısı ve eğitimci Ernst Arnold Egli'ydi; bina Ekim 1936'da okul müdürlüğüne teslim edildi. Egli'nin biyografisine göre mimar 1927'de Türkiye'ye geldi ve 1927-1938 arasında başkent Ankara'nın şekillenmesine yön veren birçok modern yapıyı tasarladı.

5-6 Kasım 1936: Yolculuk

Türkçe Vikipedi taşınmayı ayrıntılı anlatır: 5 Kasım 1936'da öğrenciler şehir bandosu eşliğinde Ayaspaşa'dan Taksim'e yürüdüler ve Haydarpaşa Garı'ndan kalkan özel bir trenle Ankara'ya hareket ettiler. Ertesi gün Ankara Garı'ndan Muhafız Alayı Bandosu eşliğinde Ulus'a yürüdüler; korteji hükûmet ve meclis adına TBMM Başkanı Mustafa Abdülhalik Renda karşıladı. Törenin ardından Mülkiye Cebeci'deki binasına yerleşti. Okulun lise kısmı ise İstanbul'da kaldı ve bugün Vefa Lisesi olarak eğitimini sürdürür.

Siyasal Bilgiler Okulu ve Fakülte

Okulun adı 4 Aralık 1938'de "Siyasal Bilgiler Okulu" oldu ve 1950'de Siyasal Bilgiler Fakültesi adıyla Ankara Üniversitesi'ne katıldı. İngilizce Wikipedia da kurumun 1936'da Ankara'ya taşındığını ve 1950'de bugünkü adıyla Ankara Üniversitesi'ne bağlandığını yazar. Fakültenin İdari Şube'den gelen Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü, Türkçe Vikipedi'ye göre Mülkiye'nin kuruluşundan bu yana varlığını sürdüren üç bölümün ilk kurulanıdır.