Hakkında
Koca Sinan Paşa (Arnavutça: Sinan Pasha Topojani; 1520 - 3 Nisan 1596, İstanbul), III. Mehmed'in saltanat dönemlerinde beş kez olmak üzere toplam 8 yıl 5 ay sadrazamlık yapmış Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır. Arnavut asıllı olan Paşa, Enderûn'da yetişmiş ve Yemen ile Tunus'u Osmanlı topraklarına katması sebebiyle bu bölgelerin fatihi olarak anılmıştır.
Dört padişahın döneminde çeşitli görevlerde bulunmuş olan Sinan Paşa, Kanuni Sultan Süleyman'ın çaşnigirbaşısıyken önce Malatya Sancakbeyi olarak saraydan çıktı ve ardından Erzurum ve Halep Beylerbeyliği görevlerinde bulundu.
Lüksün, yolsuzluğun ve rüşvetin doruk noktasına eriştiği bir dönemde, uzun süre sadrazamlık görevinde bulunan Sinan Paşa, Osmanlı tarihinin en kudretli sadrazamlarından biridir. Devrin tarihçileri, 1593'te Sinan Paşa'nın sadaretinde Osmanlı Devleti'ni 13 yıl uğraştıracak olan ve devleti büyük bunalımlara sokacak olan Avusturya ile uzun savaşın açılmasından, Viyana fatihi olma iddiası nedeniyle Sinan Paşa'yı sorumlu tutarlar. Rakipleri Lala Mustafa Paşa ve Ferhad Paşa ile olan iktidar mücadelesi döneme damgasını vurmuştur. Ferhad Paşa ile olan çekişmeleri sipahi ve yeniçerilerin karşılıklı ayaklanmalarına yol açıp bir kargaşa dönemi başlatmıştır.
Ülkenin birçok yerinde yaptırdığı camiler yanında üç medrese ve bir mimarlık şaheseri olan Sinan Paşa Köşkü'nü yaptırmıştır.
Sinan Paşa, Luma topraklarındaki Topojan'da doğmuş olup Arnavut kökenlidir. Osmanlı sultanının divan üyelerini listeleyen 1571 tarihli bir Ragusan belgesinde, Sinan'ın İslam'a geçen Katolik bir aileden geldiği belirtiliyor. Babasının adı Ali Bey'di ve Sinan Paşa'nın Giubizzalar gibi Katolik akrabalarıyla aile bağları vardı. Avusturyalı oryantalist Joseph von Hammer-Purgstall ona "dizginsiz Arnavut" adını vermişti. Gelibolulu Mustafa Ali, Sinan'ı yönetimde bir Arnavut kliğini desteklediği için defalarca eleştirdi. Küçük yaşta eğitimi için Enderun saray okuluna alınmıştır.
Kısa hayat çizelgesi
Çocukluk ve öğrenim1520 · 1 olay
- Doğum
Doğdu
Olgunluk yılları1569–1578 · 3 olay
1569–1571 yılları arasında süren ve Koca Sinan Paşa'nın adıyla anılan bu sefer, Yemen'in yeniden Osmanlı denetimine alınmasını sağladıOsmanlıların Yemen'le ilgisi, 1517 yılında Mısır'ın alınmasıyla başladı. Memlükler'in Yemen'deki küçük garnizonları Osmanlı'ya bağlandı. Portekizlilerin Hint Okyanusu'nda ve Kızıldeniz'in girişinde güçlenmesi, Osmanlı'nın bölgeye daha fazla ilgi göstermesine yol açtı.
- 3 yıl sonra
7 Ekim 1571'de İnebahtı önlerinde Osmanlı donanması ile Kutsal İttifak donanması karşı karşıya geldiUluç Ali, Osmanlı donanmasının sol kanadına komuta ediyordu. Savaşta Osmanlı donanmasının merkezi ve sağ kanadı ağır bir yenilgiye uğradı. Kaptan-ı derya Müezzinzade Ali Paşa savaşta öldü.
- 7 yıl sonra
5 Nisan 1578'de Üsküdar'a geçen Lala Mustafa Paşa, İran sınırına ulaşınca 9 Ağustos 1578'de Çıldır'da Safevî öncü kuvvetlerini yendi, ardından Tiflis'e girdiKür nehri üzerindeki Koyungeçidi'nde bir başka Safevî gücü bozguna uğratıldı. Paşa, askerin geri dönme isteğine karşı çıkıp onları yatıştırdı ve Şirvan'a yürüdü; 15 Eylül'de Ereş'e girdi ve Şirvan'ın fethi tamamlandı.
Son yıllar1595–1596 · 2 olay
- 17 yıl sonra
Savaş, 23 Ağustos 1595'te yapıldıOsmanlı ordusunun ırmağın üzerindeki köprüyü geçmeye çalışması sırasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Bataklık arazi, Osmanlı süvarilerinin hareketini kısıtladı.
- 15 ay sonraÖlüm76 yaşında
Hayatını kaybetti
Ölümünden sonra: anma ve etki2 olay
- 26 Ekim 1596Savaş
Haçova Meydan Muharebesi, 24–26 Ekim 1596 tarihleri arasında bugünkü kuzey Macaristan'daki Mezőkeresztes köyü yakınlarında, Osmanlı ordusu ile Habsburg ve Erdel kuvvetlerinden oluşan birleşik ordu arasında yapıldıOsmanlı tarafında ordunun başında III. Mehmed bulunuyordu; Kanuni'nin 1566 Zigetvar seferinden bu yana, yani otuz yıl sonra ilk kez bir padişah bizzat sefere çıkmıştı.
- 275 yıl sonra1872Savaş
Osmanlı Devleti, Yemen'de iki ayrı dönem boyunca hüküm sürdü: birinci dönem on altıncı yüzyılın ortalarından 1635'e kadar, ikinci dönem ise 1872'de San'a'nın yeniden alınmasından Birinci Dünya Savaşı'nın sonuna kadar sürdüSan'a, İslam öncesi dönemde Güney Arabistan krallıklarının önemli merkezlerinden biriydi. Şehirde yükselen ve efsanelere konu olan Gumdan Sarayı, bu dönemin en ünlü yapısı olarak anılır.
Yalnız tarihi kayıtlı olaylar; satırlar ilgili forum konularından derlenir. Tarihe dokunarak kronolojide o günü açabilirsiniz.
Aynı yıllarda dünya 1520–1596
Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.
- 1520 0 yaşındaKanuni Sultan Süleyman (1520–1566): kırk altı yıllık saltanatPadişahlar
- 1521 1 yaşındaBelgrad'ın fethi (1521): Tuna ile Sava'nın kavşağındaki kaleYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1522 2 yaşındaRodos Kuşatması (1522): Saint Jean Şövalyeleri adayı bırakıyorYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1526 6 yaşındaMohaç Muharebesi (29 Ağustos 1526): Macar Krallığı'nın çöküşüSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1528 8 yaşındaDivan-ı Hümayun: Kubbealtı'ndaki imparatorluk meclisi, üyeleri ve Bab-ı Ali'ye geçişDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- 1529 9 yaşındaI. Viyana Kuşatması (1529): Osmanlı ilerleyişinin batıdaki sınırıYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1531 11 yaşındaGazi Hüsrev Bey Camii (1531): Saraybosna'nın kalbi, kuşatmada yaralanan ve ayağa kalkan külliyeŞehirler ve Mimari
- 1532 12 yaşındaBahçesaray Hansarayı: Kırım hanlarının sarayı, Gözyaşı Çeşmesi ve Puşkin'in şiiriŞehirler ve Mimari
- 1533 13 yaşındaİstanbul Antlaşması (1533): Ferdinand'ın Macaristan iddiasından vazgeçtiği sözlü barışYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1534 14 yaşındaIrakeyn Seferi (1533–1536): Tebriz ve Bağdat'ın alınışıSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1536 16 yaşındaYanlış bilinen: "İlk kapitülasyonları 1535'te Kanuni Fransa'ya verdi"Yanlış Bilinenler
- 1537 17 yaşındaMatrakçı Nasuh ve Beyân-ı Menâzil: Irakeyn seferinin konaklarını çizen matematikçi ve silahşorKültür, Sanat ve Bilim
- 1538 18 yaşındaPreveze Deniz Muharebesi (28 Eylül 1538): Barbaros ve Andrea DoriaSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1540 20 yaşındaSimancas Genel Arşivi: İspanya'nın kalesindeki Osmanlı casus raporları ve İnebahtı belgeleriBelgeler ve Fermanlar
- 1541 21 yaşındaKudüs surlarının mimarları idam edildi mi? Siyon Dağı efsanesi ve Yafa Kapısı'ndaki iki mezarYanlış Bilinenler
- 1543 23 yaşındaNis kuşatması (1543): Barbaros ile Fransız donanmasının ortak seferi ve Toulon kışlasıSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1545 25 yaşındaŞeyhülislam: İstanbul müftüsünden ilmiye reisliğine, Ebussuud Efendi'nin fetvaları ve makamın sonuDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- 1546 26 yaşındaBarbaros Hayreddin Paşa: Cezayir'den kaptan-ı deryalığa uzanan hayatOrdu ve Donanma
- 1547 27 yaşındaİstanbul (Edirne) Antlaşması 1547: Habsburglarla ilk yazılı ahidnameSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1548 28 yaşındaŞehzade Camii ve Külliyesi (1543–1548): Mimar Sinan'ın ilk selâtin külliyesiŞehirler ve Mimari
- 1550 30 yaşındaDeliler: kartal kanatlı, kaplan postlu Osmanlı serhat süvarileriOrdu ve Donanma
- 1551 31 yaşındaTrablusgarp'ın Fethi (1551): Sinan Paşa, Turgut Reis ve Saint Jean şövalyelerinin kentten çıkışıYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1552 32 yaşındaEğri Kuşatması (1552): István Dobó'nun savunması, Osmanlı kaynakları ve Macar hafızasıYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1553 33 yaşındaŞehzade Mustafa'nın İdamı (1553): Konya Ereğlisi'ndeki otağda yaşananlar ve kaynakların tartışmasıYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1554 34 yaşındaSeydi Ali Reis ve Hint Donanması (1554): Basra'dan Gucerat'a, oradan karayoluyla İstanbul'aOrdu ve Donanma
- 1555 35 yaşındaAmasya Antlaşması (1555): Osmanlı-Safevî barışı, şartları ve tarih tartışmalarıSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1556 36 yaşındaAşure ve Muharrem: bir tatlının etrafında yaşayan paylaşma kültürüKültür, Sanat ve Bilim
- 1557 37 yaşındaSüleymaniye Camii ve Külliyesi (1550–1557): Mimar Sinan'ın "kalfalık eseri" ve İstanbul siluetiŞehirler ve Mimari
- 1558 38 yaşında"Hürrem Rus'tu" doğru mu? Hürrem Sultan'ın kökeni, Rutenya ve Roxelana adının anlamıYanlış Bilinenler
- 1559 39 yaşındaMelchior Lorck'un İstanbul panoraması (1559): Leiden'de saklanan on bir metrelik şehir portresiŞehirler ve Mimari
- 1560 40 yaşındaCerbe Deniz Muharebesi (1560): Piyâle Paşa'nın zaferi ve Cerbe Kalesi'nin kuşatılmasıSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1563 43 yaşındaRüstem Paşa Camii: Tahtakale dükkânlarının üstünde, İznik çinileriyle kaplı bir sadrazam yadigârıŞehirler ve Mimari
- 1565 45 yaşındaSokullu Mehmed Paşa (1505–1579): Üç padişaha sadrazamlık eden Bosnalı devlet adamıDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- 1566 46 yaşındaII. Selim (1566–1574): Sefere çıkmayan ilk padişah, Sokullu dönemi ve Kıbrıs'ın fethiPadişahlar
- 1567 47 yaşındaAceh ve Osmanlı: Hint Okyanusu'na gönderilen toplar, 'Lada Sicupak' rivayeti ve Hollanda arşivleriSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1569 49 yaşındaAstrahan (Ejderhan) Seferi (1569): İlk Osmanlı-Rus savaşı ve bozkırda geri çekilmeYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1570 50 yaşındaOsmanlı-Venedik Savaşı (1570–1573): Kıbrıs'ın fethi, Lefkoşe ve Magosa kuşatmalarıYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1571 51 yaşındaİnebahtı Deniz Muharebesi (7 Ekim 1571): Kutsal İttifak zaferi ve donanmanın yeniden kuruluşuSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1572 52 yaşındaLefkoşa'daki Büyük Han: Lala Mustafa Paşa'nın kervansarayından hapishaneye, oradan kültür merkezineŞehirler ve Mimari
- 1573 53 yaşındaStephan Gerlach'ın İstanbul günlüğü (1573–1578): Tübingen ile Rum Patriği arasındaki mektuplarKültür, Sanat ve Bilim
- 1574 54 yaşındaMatbah-ı Âmire: Topkapı Sarayı mutfakları, helvahane, mutfak defterleri ve Osmanlı sofrasıToplum ve Günlük Hayat
- 1575 55 yaşındaEdirne Selimiye Camii (1568–1575): Mimar Sinan'ın "ustalık eseri" ve Ayasofya kubbesiyle yarışıŞehirler ve Mimari
- 1577 57 yaşındaTakiyüddin ve İstanbul Rasathanesi (1577–1580): Tophane'deki gözlemevi ve yıkılışıKültür, Sanat ve Bilim
- 1578 58 yaşındaSalomon Schweigger'in yolculuğu (1578–1581): Nürnberg'de basılan resimli bir İstanbul tanıklığıKültür, Sanat ve Bilim
- 1580 60 yaşında1580 ahidnamesi ve Levant Kumpanyası: Elizabeth ile III. Murad'ın ticaret köprüsüEkonomi ve Maliye
- 1582 62 yaşında1582 Surname-i Hümayun: Şehzade Mehmed'in sünnet düğünü ve esnaf alaylarıToplum ve Günlük Hayat
- 1584 64 yaşındaHünername: Seyyid Lokman'ın metni, Nakkaş Osman'ın atölyesi ve Osmanlı sarayının resimli tarihiKültür, Sanat ve Bilim
- 1588 68 yaşındaMimar Sinan (?–1588): Ağırnaslı devşirmeden mimarbaşılığa, çıraklık-kalfalık-ustalık eserleriKültür, Sanat ve Bilim
- 1589 69 yaşında1589 Beylerbeyi Vakası: değeri düşen akçe ve ilk büyük yeniçeri isyanıEkonomi ve Maliye
- 1593 73 yaşındaSafiye Sultan ile I. Elizabeth'in mektupları (1593–1599): İki kadın, bir saray arabasıBelgeler ve Fermanlar
- 1595 75 yaşındaIII. Mehmed (1566–1603): kardeş katli, Eğri seferi ve Safiye Sultan'ın gölgesinde dokuz yılPadişahlar
- 1596 76 yaşındaEğri minaresi: Macaristan'ın kuzeyindeki en kuzey Osmanlı minaresi ve Eğri kuşatmalarının izleriŞehirler ve Mimari




