İçeriğe geç
Giriş yap
Mark Sykes
Görsel: Unknown authorUnknown author · Public domain · Wikimedia Commons
Şahsiyet1879 – 1919

Mark Sykes

Sir Mark Sykes; İngiliz yazar, diplomat, asker ve gezgin. Varsıl bir ailenin oğluydu.

Hakkında

Sir Mark Sykes; İngiliz yazar, diplomat, asker ve gezgin. Varsıl bir ailenin oğluydu. Üç yaşındayken annesi Katolikliğe geçince o da Katolik oldu. Daha yedi yaşındayken babası onu Doğu' ya bir seyahate götürmüştü. Katoliklik ve Doğu' ya yaptığı yolculuklar yaşamına yön verecekti.

Cambridge' de Jesus College 'de iki yıl okumuş ama mezun olamamıştı. Doğu'da uzun yolculuklara çıkmış, dört yıl İstanbul'da elçilikte çalışmıştı. Anadolu'ya yaptığı seyahatleri yolculuk anıları şeklinde yayınlamıştı. 1911 yılında Avam Kamarası'na seçildi. Üyesi olduğu Muhafazakâr Parti'nin Osmanlı uzmanı olduysa da, partisi henüz iktidarda olmadığı için pek tanınmıyordu. I. Dünya Savaşı başladığında Ortadoğu uzmanlığından yararlanabileceği iş aramaya koyuldu. Savaş Bakanı Lord Kitchener'in çevresine dahil oldu. Kitchener 'in Ortadoğu'yu bilen politikacılara ihtiyacı vardı. Sykes, parlamentoda bölgeyi bilen çok az politikacılardan birisiydi. Kitchner onu De Bunsen Komitesi'ne atadı. Komite üyeleri arasında Osmanlı topraklarını gezmiş ve ilk elden bilgiye sahip tek kişiydi. Osmanlı İmparatorluğu'nun topraklarının akıbetiyle ilgili olarak, İngiltere 'nin önündeki alternatifleri açıklayan Sykes oldu:

Osmanlı topraklarının İtilaf devletlerince ilhakı,

İlhak yerine, bölgeleri etki alanlarına bölmek,

Osmanlı İmparatorluğu'nu olduğu gibi bırakmak ama hükûmetini İngiliz yönetimine tabi kılmak.

Belki de en kolayı olduğu için son yöntemin parlamentoya tavsiye edilmesi kararlaştırıldı. De Bunsen Komitesi 30 Haziran 1915 tarihinde, savaş sonrası Ortadoğu konulu raporunu sunduktan sonra, hükûmet Sykes'ı komitenin tavsiyelerini askerlerle ve diğer yetkililerle yerinde görüşmek üzere Doğu'ya yolladı. Balkanlar'a, Mısır'a, Mezopotamya ve Hindistan'a gitti. Yolculukları altı ay sürdü. Öğrendiklerini kabine üyelerine anlatmak için Londra'ya döndüğünde 1915 yılının sonuydu.

Sir Mark Sykes, İngiltere´nin Orta Doğu uzmanı olarak 1916 yılında adını Sykes-Picot Antlaşması´na veren İngiliz Muhafazakâr Parti üyesiydi. Bu antlaşma Sevr Antlaşması´nın ön versiyonu olarak bilinmektedir.

Kendisi Arap Yarımadası´nın kuzeyinde ve Türkiye´nin doğusunda geziler yaparak bölgelerin etnik ve dini yapısını, coğrafi bilgilerini öğrenmiştir. Bölgenin ileri gelen mensuplarıyla görüşmeler yaparak bölge ile ilgili izlenimlerini kitaplarına yansıtmıştır. Görüştüğü kişilerden birisi de Millî Aşireti´nin o dönemdeki reisi İbrahim Paşa´dır. Osmanlı İmparatorluğu'na karşı Araplık bilinci yaratmak amacıyla, bir Arap İsyanı bayrağı da, Sykes tarafından tasarlanmıştır.

Bu bölüm Vikipedi'deki maddeden alınmıştır; metin CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.

Kısa hayat çizelgesi

  1. Doğdu
  2. Sykes-Picot Anlaşması (16 Mayıs 1916): Osmanlı topraklarını paylaşan gizli harita
  3. Milli Aşireti Ayaklanması (Haziran-Eylül 1920): Viranşehir, Fransız işgalindeki bölgeden akın
  4. Öldü

Aynı yıllarda dünya 1879–1919

Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.

  1. 1881 2 yaşındaSelanik'te doğan çocuk: Atatürk'ün doğduğu ev ve mahallesiHayatı
  2. Ali Rıza Efendi: Mustafa'yı yeni usul okula gönderen babaHayatı
  3. 1882 3 yaşındaOsman Hamdi Bey ve Sanayi-i Nefise: Paris, Sayda kazısı ve Kaplumbağa TerbiyecisiKültür, Sanat ve Bilim
  4. İbrahim Çallı (1882-1960): Çal'dan Cormon atölyesine, Zeybekler tablosu ve Çallı KuşağıTarih Notları
  5. 1883 4 yaşındaReji: tütün tekeli, kolcular ve kaçakçılar, Cibali fabrikası ve 1925'te Tekel'e geçişEkonomi ve Maliye
  6. Ayıcı Arif (Mehmet Arif Bey, 1883-1926): Bandırma'daki kurmaydan İzmir'deki darağacınaHayatı
  7. 1885 6 yaşındaMakbule Atadan (1885-1956): Selanik'ten Camlı Köşk'e, Atatürk'ün hayatta kalan tek kardeşiHayatı
  8. 1886 7 yaşındaAnkara Atatürk Lisesi: Taş Mektep'ten Ankara Sultanisi'ne, 30 Aralık 1919 ziyareti, Kayseri'ye nakilTarih Notları
  9. 1888 9 yaşındaAhmet Emin Yalman (1888-1972): hocanın oğlu, Vatan'ın kapanışı ve Tan'la dönüşTarih Notları
  10. 1889 10 yaşındaİttihat ve Terakki Cemiyeti (1889–1918): Askerî Tıbbiye'deki gizli örgütten iktidar partisineYenilik ve Dağılma (1800–1922)
  11. 1890 11 yaşındaMehmet Fuat Köprülü: Darülfünun'da 23 yaşında müderris, Atatürk'ün isteğiyle Türkiyat EnstitüsüHayatı
  12. Sirkeci Garı: Jasmund'un oryantalist binası, Şark Demiryolları ve Orient Express'in İstanbul durağıEkonomi ve Maliye
  13. 1891 12 yaşındaMüze-i Hümayun: Aya İrini'den Osman Hamdi Bey'in Sayda lahitlerine İstanbul Arkeoloji MüzesiKültür, Sanat ve Bilim
  14. Hamidiye Alayları: II. Abdülhamid'in aşiret süvarileri, Aşiret Mektebi ve tartışmalı mirasıOrdu ve Donanma
  15. 1893 14 yaşında"Kemal" adını ona kim verdi? Üç ayrı anlatımHayatı
  16. Abdülhamid albümleri: Kongre Kütüphanesi ve British Library'ye giden 1.800 fotoğrafBelgeler ve Fermanlar
  17. 1894 15 yaşında10 Temmuz 1894 İstanbul depremi: çöken Kapalıçarşı, Marmara'da dalga ve Eginitis'in raporuToplum ve Günlük Hayat
  18. Selanik Askerî Rüştiyesi (1894-1896): Mithat Paşa Caddesi'ndeki okul, matematik dersi ve dördüncülükHayatı
  19. 1896 17 yaşındaAli Fethi Okyar: Manastır'dan arkadaş, Minber'in ortağı, Malta sürgünü, iki kez başbakanHayatı
  20. Manastır Askerî İdadisi yılları (1896-1899)Hayatı
  21. 1897 18 yaşındaMehmet Emin Yurdakul (1869-1944): "Cenge Giderken"den Büyük Millet Meclisi'ne, "Türk Şairi"Tarih Notları
  22. 1899 20 yaşındaAli Fuat Cebesoy: Harbiye'deki sınıf arkadaşı, Moskova Antlaşması'nın imzacısıHayatı
  23. Harbiye ve Harp Akademisi: Teğmenlikten kurmay yüzbaşılığaHayatı
  24. 1900 21 yaşındaNuri Conker: Atatürk'e "Kemal" ve "sen" diye hitap eden arkadaş, Conkbayırı'ndan gelen soyadıHayatı
  25. 1901 22 yaşındaŞemseddin Sami: Kamus-ı Türkî, ilk Türkçe roman denemesi ve Arnavutluk'un da andığı bir sözlükçüKültür, Sanat ve Bilim
  26. Alman Çeşmesi (1898–1901): II. Wilhelm'in ziyaretinin Sultanahmet Meydanı'ndaki hatırasıŞehirler ve Mimari
  27. 1902 23 yaşındaMülazımdan Müşire: Mustafa Kemal'in rütbeleri ve Bey, Paşa, Gazi unvanları tarih sırasıylaTarih Notları
  28. 1903 24 yaşındaMşetta cephesi: II. Abdülhamid'in Kaiser II. Wilhelm'e hediyesi ve Berlin'deki Emevî sarayı (1903)Belgeler ve Fermanlar
  29. Bağdat Demiryolu: Deutsche Bank, kilometre garantisi, Toros tünelleri ve HaydarpaşaEkonomi ve Maliye
  30. 1905 26 yaşındaŞam yılları ve Vatan ve Hürriyet Cemiyeti (1905-1907)Hayatı
  31. Yıldız suikastı (1905): Hamidiye Camii önünde patlayan bomba ve II. Abdülhamid'in kurtuluşuYenilik ve Dağılma (1800–1922)
  32. 1906 27 yaşında1906 Paris Salonu: Osman Hamdi'nin 'Kaplumbağa Terbiyecisi' ve bitmeyen yorumlarıTarih Notları
  33. 1908 29 yaşındaTakımın Muharebe Talimi Atatürk'ün kendi kitabı mı? Litzmann çevirisi, Cumalı OrdugâhıYanlış Bilinenler
  34. Abdülhamid'in Cuma selamlığı fotoğrafındaki asker Mustafa Kemal mi? 31 Temmuz 1908 ve SelanikYanlış Bilinenler
  35. 1909 30 yaşında1909 Hareket Ordusu: Kolağası Mustafa Kemal'in verdiği ad, yazdığı beyanname ve ordu-siyaset ayrımıHayatı
  36. 31 Mart Vakası (1909): İstanbul'daki ayaklanma, Hareket Ordusu ve II. Abdülhamid'in tahttan inişiYenilik ve Dağılma (1800–1922)
  37. 1910 31 yaşındaKolağası Mustafa Kemal Fransa'da: 1910 Picardie manevraları, uçaklar ve Foch'un yemeğiHayatı
  38. 1911 32 yaşındaAyn Zara Muharebesi (4 Aralık 1911): Trablus'un güneyindeki tahkimli vahanın kaybıSavaşlar
  39. Preveze Deniz Çatışması (29-30 Eylül 1911): Trablusgarp Savaşı'nın ilk saatlerinde batan gemilerSavaşlar
  40. 1912 33 yaşındaLüleburgaz-Pınarhisar Muharebesi (Ekim-Kasım 1912): Balkan Savaşı'nın en kanlı çarpışmasıSavaşlar
  41. Midilli'nin Kaybı (21 Kasım - 21 Aralık 1912): Filya kampında teslim ve Ege adaları sorunuSavaşlar
  42. 1913 34 yaşındaBizani ve Yanya'nın düşüşü (Mart 1913): Goltz'un tahkimatı, Esat Paşa'nın savunması ve Epir'in kaybıSavaşlar
  43. Sofya'da askerî ataşe: Yeniçeri kıyafetiyle baloHayatı
  44. 1914 35 yaşında"Kapitülasyonları Lozan kaldırdı" mı, "1914'te zaten kaldırılmıştı" mı? 8 Eylül 1914 kararıYanlış Bilinenler
  45. Mesudiye zırhlısının batışı (13 Aralık 1914): Nara Burnu'nda demirli eski zırhlıSavaşlar
  46. 1915 36 yaşındaYanlış bilinen: "Seyit Onbaşı 276 kiloluk mermiyi kaldırıp Ocean'ı batırdı"Yanlış Bilinenler
  47. Kerevizdere, Zığındere ve Kirte Bağları (Haziran-Ağustos 1915): Seddülbahir'de sınırlı taarruzlarSavaşlar
  48. 1916 37 yaşındaYanlış bilinen: "Çanakkale'de 250 bin şehit verdik" — kayıp ile ölü arasındaki farkYanlış Bilinenler
  49. Romani Muharebesi (3-5 Ağustos 1916): İkinci Kanal Harekâtı, Paşa I birlikleriSavaşlar
  50. 1917 38 yaşındaYıldırım Orduları Grubu: Falkenhayn'ın kurduğu ordular grubu ve Mustafa Kemal'in komutanlığıSavaşlar
  51. İkinci Kut Muharebesi (23 Şubat 1917): Maude'un Dicle geçişi ve Kâzım Karabekir'in düzenli çekilişiSavaşlar
  52. 1918 39 yaşındaWilson Prensipleri Cemiyeti: iki ay yaşayan dernek, 9 maddelik muhtıraYanlış Bilinenler
  53. Ruşen Eşref Ünaydın: "Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülâkat" (1918)Tarih Notları
  54. 1919 40 yaşındaRefet Bele: Bandırma'daki yolcu, Sivas'taki manda konuşması, İstanbul'u teslim alan paşaHayatı
  55. Balıkesir ve Alaşehir kongreleri: Batı Anadolu'nun kendi kendini örgütlemesiMilli Mücadele

Kaynaklar

Okuma yolu

Bu maddeyi ve en çok birlikte anıldığı maddeleri en yoğun işleyen 5 konu, olay sırasına göre. Okuduklarınız yalnız bu tarayıcıda işaretlenir.

  1. Sykes-Picot Anlaşması (16 Mayıs 1916): Osmanlı topraklarını paylaşan gizli harita 16 Mayıs 1916
  2. Milli Aşireti Ayaklanması (Haziran-Eylül 1920): Viranşehir, Fransız işgalindeki bölgeden akın 1 Haziran 1920

İlişki ağı 22

Bir düğüme dokunun: önizleme kartı açılır. Çizgi kalınlığı, iki maddenin birlikte geçtiği konu sayısını gösterir.

Yer ve zaman haritası 41

Bu maddeyle aynı konularda geçen yerler. Zaman çubuğunu kaydırın: o yıla kadar anlatılan olayların yerleri haritada belirir.

İki madde arası yol

Başka bir madde seçin: Mark Sykes ile o madde arasındaki en kısa bağlantı zinciri, her adımı birleştiren konuyla gösterilir.

Geçtiği konular 2