Balkanlar

Balkanlar, kısmen Balkan Yarımadası, çeşitli coğrafi ve tarihi tanımlamalara sahip, Güneydoğu Avrupa'da yer alan bir coğrafi bölgedir. Bölge adını, Bulgaristan'ın tamamına yayılan Balkan Dağları'ndan almaktadır. Balkan Yarımadası, kuzeybatıda Adriyatik Denizi, güneybatıda İyon Denizi, güneyde Ege Denizi, doğuda Türk Boğazları ve kuzeydoğuda Karadeniz ile çevrilidir. Yarımadanın kuzey sınırı çeşitli şekillerde tanımlanmıştır. Balkanların en yüksek noktası, Bulgaristan'daki Rila sıradağlarında bulunan 2.925 metre (9.596 ft) yüksekliğindeki Musala'dır.

Balkan Yarımadası kavramı, 1808 yılında Alman coğrafyacı August Zeune tarafından ortaya atılmıştır ve Zeune, Balkan Dağları'nı Adriyatik Denizi'nden Karadeniz'e uzanan Güneydoğu Avrupa'nın baskın dağ sistemi olarak yanlış bir şekilde değerlendirmiştir. 19. yüzyılda Balkan Yarımadası terimi, o dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nun eyaletleri olan Avrupa'nın Rumeli bölgesiyle eş anlamlıydı. Bu terim, coğrafi olmaktan ziyade jeopolitik bir tanıma sahipti ve bu tanım, 20. yüzyılın başlarında Yugoslavya'nın kurulması sırasında daha da güçlendi. Balkan Yarımadası'nın doğal sınırlarının tanımı, bir yarımadanın teknik tanımıyla örtüşmemektedir; bu nedenle modern coğrafyacılar Balkan Yarımadası fikrini reddederken, tarihçiler genellikle Balkanları bir bölge olarak ele almaktadır. Terim, Balkanlaşma süreciyle ilgili olarak damgalanmış ve aşağılayıcı bir anlam kazanmıştır. Bölge alternatif olarak Güneydoğu Avrupa olarak da adlandırılabilir.

Balkanların ulusal sınırları, birçok çelişkili tanım nedeniyle geniş çapta tartışmalıdır ve bileşenleri konusunda evrensel bir anlaşma yoktur. Çoğu tanıma göre, terim Arnavutluk, Bosna Hersek, Bulgaristan, Hırvatistan (sadece Sava ve Kupa nehirlerinin güneyindeki bölge), anakara Yunanistan, Kosova, Karadağ, Kuzey Makedonya, Romanya (sadece Kuzey Dobruca), Sırbistan (sadece Tuna Nehri'nin güneyindeki bölge) ve Türkiye'deki Doğu Trakya'yı kapsamaktadır. Ancak, bazı daha geniş tanımlar Slovenya'yı (kaynaklar bölgeleri belirtmese de sınırlı veya kısmi bir anlamda) ve Romanya ile Sırbistan'ın kalan topraklarını da içermektedir. Ayrıca, bazı tanımlar kültürel ve tarihi faktörler nedeniyle Macaristan ve Moldova'yı da kapsamaktadır. Kuzeydoğu İtalya'daki Trieste ili, bazı tanımlara göre coğrafi bir yarımadada yer alsa da, bölgesel bağlamda genellikle Balkanlar'dan hariç tutulmaktadır.