Lüleburgaz-Pınarhisar Muharebesi (Ekim-Kasım 1912): Balkan Savaşı'nın en kanlı çarpışması ve Osmanlı ordusunun Çatalca'y

Lüleburgaz Muharebesi, Türkçe kaynaklarda Karaağaç ya da Pınarhisar Muharebesi adıyla da anılan, Birinci Balkan Savaşı'nda Bulgar ordusu ile Osmanlı ordusu arasında yapılan muharebedir. İngilizce Wikipedia'ya göre Birinci Balkan Savaşı'nın en kanlı çarpışması olan muharebe, katılan kuvvetler bakımından Fransa-Prusya Savaşı'nın sonundan Birinci Dünya Savaşı'nın başına kadar Avrupa'da yapılan en büyük muharebeydi. Osmanlı ordusu yenildi ve İstanbul'a 30 kilometre uzaklıktaki Çatalca hattına çekilmek zorunda kaldı.

Kırkkilise'den sonra bir nefes

İngilizce Wikipedia'ya göre Kırkkilise zaferinden sonra Bulgarlar düşmanı hemen takip etmek yerine ordularını 2-3 gün dinlendirmeye karar verdi; Bulgar süvari tümeni bile Osmanlı çekilişini izlemek yerine dinlendi. Madde, Bulgar karargâhının bu kararın bir hata olduğunu kısa sürede anlayacağını yazar. Morali bozulan Osmanlı birlikleri düzensizce çekiliyor, toplarını, ağırlıklarını ve kendilerini yavaşlatabilecek her şeyi bırakıyordu.

Türkçe Vikipedi'ye göre Bulgar komutanlar, arkada başka Osmanlı kuvvetleri olabileceğini düşündükleri ve askerleri üç gün aralıksız çarpışmaktan yorgun düştüğü için kaçan askerleri süvariyle takip etmekten kaçındı. Bu durum Osmanlı ordusunu toplu bir imhadan ya da daha ağır kayıplardan korudu. Bulgar süvari tümeni 25 Ekim'de Babaeski'ye direnişle karşılaşmadan girdi; 27 Ekim'de Salih Paşa komutasındaki Türk süvari tümeniyle Lüleburgaz'ın batısında çarpışmalar başladı.

Mahmut Muhtar Paşa'nın yeni hattı

İngilizce maddeye göre Bulgarların kendisini takip etmediğini fark eden Mahmut Muhtar Paşa Osmanlı kuvvetlerini yeniden düzenlemeye başladı ve 30 kilometre uzunluğundaki Lüleburgaz-Pınarhisar hattında yeni bir savunma mevzii kurdu. Hat Ergene ırmağından Lüleburgaz ve Pınarhisar köylerine uzanıyor, uzun bir sırt boyunca sığ siperler içeriyordu. İstanbul'dan gelen takviyeler Osmanlıları güçlendirdi; subaylar askerler arasında disiplini bir ölçüde yeniden sağladı.

Takviyelerle güçlenen 130.000 kişilik Osmanlı ordusu iki orduya ayrıldı: Lüleburgaz çevresinde Abdullah Paşa komutasında 1. Ordu ve Pınarhisar çevresinde Hamdi Paşa komutasında 2. Ordu. Trakya Ordusu'nun genel komutası Abdullah Paşa'daydı. Plana göre sol kanat ve merkez tutulurken sağ kanatla Bulgar kanadı çevrilecekti.

Bulgar Genelkurmayı ise Osmanlıları Vize'ye doğru sürüp Karadeniz'i arkalarına alarak kesin biçimde yok etmeyi amaçlıyordu. Bunun için Dimitriev'in 3. Ordusu cepheden bağlayıcı saldırı yapacak, Vasil Kutinçev'in 1. Ordusu ise Osmanlı sol kanadını çevirecekti.

Beş günlük muharebe

İngilizce Wikipedia'ya göre 29 Ekim'de Bulgar 3. Ordusu Lüleburgaz'dan Pınarhisar'a kadar bütün cephede saldırdı. 4. Preslav Tümeni Karaağaç çevresindeki tepelerde Osmanlı bataryalarına saldırdı; süngü hücumuyla Osmanlı mevzilerini yararak 36 top ele geçirdi, ama ağır kayıp verdi ve yeterli asker olmadığı için ilerleyemedi. Vize yakınlarında Bulgar 2. Tuna Tugayı ağır direnişle karşılaştı. Durumu gören Dimitriev, Kutinçev'den bir an önce yardıma gelip Osmanlı sol kanadını sarmasını istedi.

30 Ekim'de yaklaşık 50.000 Osmanlı askeri ağır topçu ateşi desteğinde Bulgar 5. Tuna Tümeni'ne saldırdı. Sucak ve Karaağaç dereleri arasındaki tepeler birçok kez el değiştirdi. Sonunda Osmanlı sayı üstünlüğü ve topçu desteği Bulgarları 6-7 kilometre geri çekilmeye ve Pınarhisar'ın doğusundaki tepelerde siper kazmaya zorladı. Bulgar karargâhı 1. ve 3. orduları geçici olarak Dimitriev komutasında birleştirdi.

31 Ekim'de Dimitriev, Kutinçev'e Osmanlı sol kanadına Lüleburgaz-Satıköy yönünde olabildiğince enerjik saldırma emri verdi. Bulgar 1. Ordusu sise rağmen Osmanlı mevzilerini yararak doğuya ilerledi. 6. Vidin Tümeni'nin Satıköy çevresindeki ilerleyişi Osmanlı birliklerini düzensiz bir çekilişe zorladı. 1 Kasım'da 4. Preslav Tümeni Karaağaç-Sucak mevzilerini alarak Mahmut Muhtar Paşa'nın Pınarhisar-Kırkkilise yönündeki son yarma girişimini durdurdu. 2 Kasım gecesi Osmanlı birlikleri Bulgar komutanlığının fark etmediği genel bir geri çekilmeye başladı ve büyük bölümü Çatalca'daki tahkimli mevzilere ulaştı.

Kayıplar

İki dildeki maddelere göre Osmanlı ordusu kesin bir yenilgiye uğradı. Kayıpları 22.000 ölü ve yaralıyı buldu; en ağır kayıp 1. Doğu Ordusu'ndaydı. Ayrıca 45 top cephede bırakıldı, 2.000'den fazla asker Bulgarlara esir düştü. Bulgar ordusunun kaybı da ağırdı: 2.534'ü ölü olmak üzere 20.162 kişi. Bulgar kayıplarının çoğu, Bulgar 3. Ordusu'nun kesiminde Osmanlı 2. Ordusu'na karşı yapılan çarpışmalarda verildi.

Çatalca'ya çekiliş ve sonrası

Türkçe Vikipedi'ye göre muharebeden sonra durdurulamayan kaçışlar yüzünden Nazım Paşa Osmanlı kuvvetlerini Çatalca'ya kadar geri çekmek zorunda kaldı. Bulgar ilerleyişini yavaşlatmak için geride bir süvari alayı ve küçük bir birlik bırakıldı. Bulgar ordusu Birinci Çatalca Muharebesi'nde durduruldu ama ele geçirdiği topraklardan atılamadı. Doğu Trakya'nın çoğu ve savaşın ileri aşamalarında İstanbul dışında tamamı Bulgar ordusunun eline geçti. Osmanlı ordusu Rumeli'ye asker gönderemez hâle geldi; Batı Trakya, Makedonya ve Arnavutluk'un elden çıkması kaçınılmaz oldu.

Mustafa Kemal ve Balkan yenilgisi

İngilizce Wikipedia'daki Atatürk maddesine göre İtalya-Türkiye Savaşı 18 Ekim 1912'de sona erdiğinde Mustafa Kemal, Enver Bey, Fethi Bey ve Libya'daki öbür Osmanlı komutanları geri dönmek zorunda kaldı. Mustafa Kemal 1 Aralık 1912'de Gelibolu yarımadasındaki yeni karargâhına ulaştı ve Fethi Bey komutasında Bolayır çıkarmasına katıldı; bu harekât Bulgar 4. Ordusu'na bağlı birlikler tarafından püskürtüldü. Aynı madde, onun İkinci Balkan Savaşı'nda Kaymakam Enver Bey komutasında Dimetoka ve Edirne'yi geri alan Osmanlı kuvvetleri arasında yer aldığını belirtir. Aynı maddeye göre Mustafa Kemal Selanik'te doğmuştu; Selanik de bu savaşta, Yenice Muharebesi'nin ardından kaybedildi.