Hakkında
Müşir, Osmanlı ordusunda XIX. yüzyılda kullanılan en yüksek askerî rütbedir ve mareşal karşılığıdır. Ordu komutanları, Harbiye nazırları ve serasker gibi en üst kademedeki askerler bu rütbeyi taşırdı; müşirler paşa unvanıyla anılır, devlet protokolünde vezirlerle aynı düzeyde sayılırdı.
Osmanlı'nın son döneminde Gazi Ahmed Muhtar Paşa, Gazi Osman Paşa gibi komutanlar müşir oldu. Kurtuluş Savaşı sırasında Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından 19 Eylül 1921'de Mustafa Kemal'e müşirlik rütbesini ve gazi unvanını verdi. Fevzi Çakmak da 1922'deki Büyük Taarruz'dan sonra mareşal oldu. Türkiye'de bu rütbeyi taşıyan son iki isim onlardır.
Zaman çizelgesi
- 1843 ordu düzenlemesi: Nizamiye, redif ve beş ordu sistemi
- Gazi Osman Paşa (1832–1900): Tokat'tan Plevne'ye, esaretten seraskerliğe bir asker
- Ali Fuat Cebesoy: Harbiye'deki sınıf arkadaşı, Moskova Antlaşması'nın imzacısı
- Mülazımdan Müşire: Mustafa Kemal'in rütbeleri ve Bey, Paşa, Gazi unvanları tarih sırasıyla
- Kolağası Mustafa Kemal Fransa'da: 1910 Picardie manevraları, uçaklar ve Foch'un yemeği
- Cevat Çobanlı: "18 Mart Kahramanı", Harbiye Nazırlığı, Malta'daki 2773 numaralı sürgün
- Kirte muharebeleri (Nisan-Haziran 1915): Alçıtepe'ye ulaşılamayan üç genel taarruz
- Selman-ı Pak Muharebesi (22-24 Kasım 1915): Sakallı Nureddin Bey'in L biçimli siperleri
- Kut'u kurtarma denemeleri: Felahiye (21 Ocak 1916) ve Sâbis (8 Mart 1916)
- Colmar von der Goltz Paşa (1843-1916): Harbiye'nin hocasından Bağdat'ta ölen mareşale
- Kût'ül-Amâre teslimi (29 Nisan 1916): 147 günlük kuşatma, ilk havadan ikmal denemesi
- Romanya Cephesi'nde Osmanlı 6. Kolordusu (1916): Dobruca'dan Bükreş'e
