Hakkında
Mirliva, Farsça ve Arapça kökenli 'sancak beyi' anlamına gelen bir sözdür ve XIX. yüzyıl Osmanlı ordusunda tuğgeneral karşılığı rütbe olarak kullanılmıştır. Miralaydan (albay) sonra gelir, paşalığın ilk basamağıdır; bu rütbeye yükselen subay paşa unvanıyla anılırdı.
Mustafa Kemal, Çanakkale ve Doğu cephesindeki hizmetlerinin ardından 1 Nisan 1916'da mirlivalığa yükseltildi ve o tarihten sonra Mustafa Kemal Paşa olarak anılmaya başladı. Kurtuluş Savaşı yıllarında İsmet ve Refet gibi pek çok komutan da bu rütbede bulundu. 1934 sonrasında yapılan düzenlemelerle tuğgeneral adı kullanılmaya başlandı.
Zaman çizelgesi
- Mülazımdan Müşire: Mustafa Kemal'in rütbeleri ve Bey, Paşa, Gazi unvanları tarih sırasıyla
- İkinci Çatalca Muharebesi (3 Şubat - Nisan 1913): Babıâli baskınından sonra yeniden açılan cephe
- 19. Tümen'in kısa ve uzun hikâyesi: Tekirdağ'da kuruluş, Arıburnu, Galiçya, Gazze
- Sarıkamış Harekâtı (22 Aralık 1914 - 6 Ocak 1915): Allahuekber Dağları, kar fırtınası
- Cevat Çobanlı: "18 Mart Kahramanı", Harbiye Nazırlığı, Malta'daki 2773 numaralı sürgün
- 35 yaşında Paşa: Muş ve Bitlis'in geri alınışı (1916)
- Kut'u kurtarma denemeleri: Felahiye (21 Ocak 1916) ve Sâbis (8 Mart 1916)
- Kût'ül-Amâre teslimi (29 Nisan 1916): 147 günlük kuşatma, ilk havadan ikmal denemesi
- Muş ve Bitlis (Ağustos 1916): Diyarbakır'da paşa olan albay, 16. Kolordu'nun taarruzu
- 15. Kolordu Galiçya'da (1916-1917): Osmanlı askerinin Avrupa'daki en uzak cephesi
- Yıldırım Orduları Grubu: Falkenhayn'ın kurduğu ordular grubu ve Mustafa Kemal'in komutanlığı
- İkinci Ordu Komutanlığı (7 Mart 1917): Diyarbakır'daki paşanın kış, açlık ve geri çağrılış ayları
