Hakkında
Baki Vandemir, (24 Mart 1890, İstanbul - 23 Ocak 1963, İstanbul) Türk asker. Türk Kurtuluş Savaşı sırasında 5. Süvari Kolordusu Kurmay Başkanı ve İstihbarat Şube Müdürlüğü görevlerinde bulundu.
İlk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra 14 Aralık 1905 tarihinde Harp Okulu'na girdi. 14 Eylül 1908 tarihinde Harp Okulu'ndan mezun oldu.
Genç bir subay olarak orduya katıldığında Balkan Savaşı'na katıldı. Balkan Savaşları sırasında Gelibolu Seyyar Ordusu 1. Mürettep (Bolayır) Kolordu Komutanlığında karargâh subaylığı görevinde bulundu. Bu Kolordu aynı zamanda Mustafa Kemal Bey'in Kurmay Başkanlığını yaptığı kolorduydu. Üsteğmen rütbesiyle daha sonra Ferik Ali Rıza Paşa komutasındaki Garp Ordusu'nda karargâh kurmay subayı olarak görev aldı. Bu Kolordunun Kurmay Başkanı Mersinli Cemal Bey idi. Mürettep 8. Kolordu ile Yunan Cephesi'nde de savaştı. Bu cephede komutanı Selanik Redif Tümeni Komutanı Muhittin Paşa'ydı. Tümen karargâh subayı olarak görev yaptı.
I. Dünya Savaşı başladıktan sonra Çanakkale Cephesi'nde görev aldı. 25-26 Nisan Seddülbahir kıyı muharebelerinde 3. Kolordu Komutanı Esat Paşa'nın emir subaylığını yaptı. Çanakkale Cephesi'nden sonra Kafkasya Cephesi'nde görevlendirildi. 1916-1917 yılları arasında 3. Ordu emrindeki 11. Kafkas Tümen Komutanı Yarbay Mehmet Zekeriya'nın kurmay subaylığını üstlendi. 1918 yılında Muş-Bitlis bölgesindeki ileri harekâtta 3. Ordu Komutanı Vehip Paşa'nın yaverliğini yaptı. 1918 yılı yaz aylarında Kafkasya-Azerbaycan içlerine yapılan harekâtta görev aldı.
1918 yılı Eylül ayında Nablus ve Halep bölgesindeki savaşlara katıldı. Bu sırada Yıldırım Orduları Grubu'na bağlı Cevat Paşa'nın komutasındaki 8. Ordu'nun karargâh subayıydı.
Anadolu'ya geçerek Türk Kurtuluş Savaşı'na katıldı. 13 Temmuz 1921 tarihinde Fahrettin Altay komutasında 14. ve 25. Süvari Tümenlerinden oluşturulan 5. Süvari Grubu Kurmay Başkanlığına getirildi. Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra Batı Cephesi Komutanlığı İstihbarat Şube Müdürlüğü görevine atandı. Savaştan sonra Kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası ile taltif edildi.
Türk Kurtuluş Savaşı'ndan sonra 1924-1927 yılları arasında Harp Akademisi'nde Harp Tarihi dersleri verdi. Bu arada Türk Askeri Tarihi alanında inceleme ve araştırmalarda bulundu. Mustafa Kemal Atatürk'ün emri ile 1. Türk Tarih Kongresi'ne katıldı. 1. Türk Tarih Kongresi'nin yapıldığı 1931 yılında Ankara Halkevi Doğu Salonu'nda Mustafa Kemal Atatürk'ün yanında İhsan Sungu, İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Şemsettin Günaltay, Samih Rıfat, Reşit Saffet Atabinen, Milli Eğitim Bakanı Esat Sagay, Türk Tarih Kurumu Başkanı Tevfik Bıyıklıoğlu, Prof. Afet İnan, Sadri Maksudi Arsal, Hasan Cemil Çambel, Prof. Yusuf Ziya Özer, Prof. Yusuf Akçura, Macar Lőrinc Mészáros, Şemsettin Erkuş ve Dr. Reşit Galip Bey ile birlikte yer aldı.
27 Ocak 1941 tarihinde 2. Kolordu ve Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı olarak atandı. 1 Eylül 1945 tarihinde Harp Akademisi Komutanı olarak atanınca 21 Kasım 1945 tarihinde Çanakkale'den ayrıldı.
1947 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri'nden emekliye ayrıldıktan sonra Türk Tarih Kurumunda çalıştı. Sümerbank İdare Meclisi Başkanlığı yaptı. Seçimlerde milletvekili aday adayı oldu ancak seçilemedi. 23 Ocak 1963 tarihinde yetmiş üç yaşında öldü.
Ünlü ekonomist Memduh Yaşa'nın büyük eniştesi ve eşi Süveybe Hanım tarafından da diplomat Cevat Açıkalın'ın akrabası idi. Cenazesi 25 Ocak 1963 tarihinde Şişli Camii'nde kılınan cenaze namazını müteakip Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Bu bölüm Vikipedi'deki maddeden alınmıştır; metin CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.
Kısa hayat çizelgesi
- Doğdu — İstanbul
- Öldü — İstanbul
Aynı yıllarda dünya 1890–1963
Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.
- 1890 0 yaşındaMehmet Fuat Köprülü: Darülfünun'da 23 yaşında müderris, Atatürk'ün isteğiyle Türkiyat EnstitüsüHayatı
- 1891 1 yaşındaHamidiye Alayları: II. Abdülhamid'in aşiret süvarileri, Aşiret Mektebi ve tartışmalı mirasıOrdu ve Donanma
- 1893 3 yaşında"Kemal" adını ona kim verdi? Üç ayrı anlatımHayatı
- 1894 4 yaşında10 Temmuz 1894 İstanbul depremi: çöken Kapalıçarşı, Marmara'da dalga ve Eginitis'in raporuToplum ve Günlük Hayat
- 1896 6 yaşındaAli Fethi Okyar: Manastır'dan arkadaş, Minber'in ortağı, Malta sürgünü, iki kez başbakanHayatı
- 1897 7 yaşındaMehmet Emin Yurdakul (1869-1944): "Cenge Giderken"den Büyük Millet Meclisi'ne, "Türk Şairi"Tarih Notları
- 1899 9 yaşındaAli Fuat Cebesoy: Harbiye'deki sınıf arkadaşı, Moskova Antlaşması'nın imzacısıHayatı
- 1900 10 yaşındaNuri Conker: Atatürk'e "Kemal" ve "sen" diye hitap eden arkadaş, Conkbayırı'ndan gelen soyadıHayatı
- 1901 11 yaşındaŞemseddin Sami: Kamus-ı Türkî, ilk Türkçe roman denemesi ve Arnavutluk'un da andığı bir sözlükçüKültür, Sanat ve Bilim
- 1902 12 yaşındaMülazımdan Müşire: Mustafa Kemal'in rütbeleri ve Bey, Paşa, Gazi unvanları tarih sırasıylaTarih Notları
- 1903 13 yaşındaBağdat Demiryolu: Deutsche Bank, kilometre garantisi, Toros tünelleri ve HaydarpaşaEkonomi ve Maliye
- 1905 15 yaşındaŞam yılları ve Vatan ve Hürriyet Cemiyeti (1905-1907)Hayatı
- 1908 18 yaşındaTakımın Muharebe Talimi Atatürk'ün kendi kitabı mı? Litzmann çevirisi, Cumalı OrdugâhıYanlış Bilinenler
- 1909 19 yaşında1909 Hareket Ordusu: Kolağası Mustafa Kemal'in verdiği ad, yazdığı beyanname ve ordu-siyaset ayrımıHayatı
- 1910 20 yaşındaKolağası Mustafa Kemal Fransa'da: 1910 Picardie manevraları, uçaklar ve Foch'un yemeğiHayatı
- 1911 21 yaşındaAyn Zara Muharebesi (4 Aralık 1911): Trablus'un güneyindeki tahkimli vahanın kaybıSavaşlar
- 1912 22 yaşındaLüleburgaz-Pınarhisar Muharebesi (Ekim-Kasım 1912): Balkan Savaşı'nın en kanlı çarpışmasıSavaşlar
- 1913 23 yaşındaSofya'da askerî ataşe: Yeniçeri kıyafetiyle baloHayatı
- 1914 24 yaşında"Kapitülasyonları Lozan kaldırdı" mı, "1914'te zaten kaldırılmıştı" mı? 8 Eylül 1914 kararıYanlış Bilinenler
- 1915 25 yaşındaYanlış bilinen: "Seyit Onbaşı 276 kiloluk mermiyi kaldırıp Ocean'ı batırdı"Yanlış Bilinenler
- 1916 26 yaşındaYanlış bilinen: "Çanakkale'de 250 bin şehit verdik" — kayıp ile ölü arasındaki farkYanlış Bilinenler
- 1917 27 yaşındaYıldırım Orduları Grubu: Falkenhayn'ın kurduğu ordular grubu ve Mustafa Kemal'in komutanlığıSavaşlar
- 1918 28 yaşındaWilson Prensipleri Cemiyeti: iki ay yaşayan dernek, 9 maddelik muhtıraYanlış Bilinenler
- 1919 29 yaşındaRefet Bele: Bandırma'daki yolcu, Sivas'taki manda konuşması, İstanbul'u teslim alan paşaHayatı
- 1920 30 yaşındaSevr Antlaşması (10 Ağustos 1920): 433 madde, imzalanan ama uygulanamayan barışDış Politika ve Ekonomi
- 1921 31 yaşındaLondra Konferansı (Şubat-Mart 1921): Ankara'nın Avrupa masasına ilk oturuşuMilli Mücadele
- 1922 32 yaşındaRauf Orbay: Hamidiye Kahramanı, Mondros'un imzacısı, Amasya Genelgesi'nin ortağıHayatı
- 1923 33 yaşındaLozan Antlaşması: Beau-Rivage Palace, 24 Temmuz 1923Dış Politika ve Ekonomi
- 1924 34 yaşındaDemiryollarının millîleştirilmesi (1924–1937): 506 sayılı kanundan Rumeli hattının satın alınmasınaDevrimler
- 1925 35 yaşındaTevfik Rüştü Aras: Beyrut'ta okuyan doktordan on üç yıllık dışişleri bakanına (1925-1938)Dış Politika ve Ekonomi
- 1926 36 yaşındaSarayburnu Anıtı ilk Atatürk heykeli mi? Bornova'daki büst, Abidin Bey'in telgrafıYanlış Bilinenler
- 1927 37 yaşında"17 Aralık 1927" tarihli tekke-zaviye konuşması Atatürk'e ait değilYanlış Bilinenler
- 1928 38 yaşında"Samsun'a üçüncü defadır geliyorum": Mantıka Palas'taki not defteri (16 Eylül 1928), Gazi MüzesiSözler ve Mektuplar
- 1929 39 yaşındaBriand-Kellogg Paktı ve Türkiye: 27 Ağustos 1928'de Paris'te imzalanan pakta 1929'da katılımDış Politika ve Ekonomi
- 1930 40 yaşındaKadınların siyasi hakları: 1930 belediye, 1933 muhtarlık, 1934 milletvekilliğiDevrimler
- 1931 41 yaşındaIrak Kralı I. Faysal Ankara'da (6-14 Temmuz 1931): Çankaya görüşmesi ve ticaret müzakereleriDış Politika ve Ekonomi
- 1932 42 yaşındaArapça ezanı Atatürk kanunla mı yasakladı? 1932 Diyanet genelgesi, 1941 ceza maddesiYanlış Bilinenler
- 1933 43 yaşında"Saldırganın tarifi antlaşması": 1 Kasım 1933 Meclis açış konuşmasında Yunanistan ile İçten AnlaşmaDış Politika ve Ekonomi
- 1934 44 yaşında"Atatürk Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterildi" doğru mu? Venizelos'un 1934 önerisiYanlış Bilinenler
- 1935 45 yaşında"Türke ev ve barınak olan her yer": 1 Kasım 1935'te Kamutay'ın açılışı, Dersim reform programıDevrimler
- 1936 46 yaşındaGüneş-Dil Teorisi'ni Atatürk mü uydurdu? Kvergić'in tezi, 1935 Ulus yazılarıYanlış Bilinenler
- 1937 47 yaşındaYanlış bilinen: "Sabiha Gökçen, dünyada savaş uçağı kullanan ilk kadındır" — Guinness kaydıYanlış Bilinenler
- 1938 48 yaşındaAbdülhalik Renda: Yanya'dan İzmir'in ilk Cumhuriyet valiliğine, on bir yıllık Meclis başkanlığıHayatı
- 1939 49 yaşındaHatay Türkiye'ye halk oylamasıyla mı katıldı? 1938 seçmen kaydı ve 29 Haziran 1939 kararıYanlış Bilinenler
- 1940 50 yaşındaHasan Âli Yücel ve Tercüme Bürosu: Dünya klasiklerini Türkçeye kazandıran bakanDevrimler
- 1941 51 yaşındaİzmir Atatürk Müzesi: Kordon'daki halıcı konağından Naim Palas oteline, 1926'da Atatürk'e armağanSözler ve Mektuplar
- 1942 52 yaşındaHamiyet Yüceses: Soyadını Sadettin Kaynak'ın verdiği ses ve Atılay faciasıTarih Notları
- 1943 53 yaşındaRıza Tevfik Bölükbaşı (1869-1949): Feylesof Rıza, Sevr heyeti ve helalleşmek için dönüşTarih Notları
- 1944 54 yaşındaHüseyin Rahmi Gürpınar: Heybeliada'nın mizahçı romancısı Kütahya milletvekili oluyorTarih Notları
- 1946 56 yaşındaMünir Ertegün (1883-1944): Lozan'ın hukuk danışmanı, Washington büyükelçisi ve Missouri zırhlısıDış Politika ve Ekonomi
- 1947 57 yaşındaMuhammed Ali Cinnah: Pakistan'ın kurucusu ve Ankara'daki Cinnah Caddesi'nin hikâyesiDış Politika ve Ekonomi
- 1948 58 yaşındaNeşet Ömer İrdelp (1882-1948): Kalp hastalıkları konferanslarından Atatürk'ün başhekimliğineHayatı
- 1949 59 yaşındaNafiz Gürman (1882-1966): İşkodra'dan Kuzey Afrika'ya, 1950'de görevden alınan Genelkurmay BaşkanıSavaşlar
- 1950 60 yaşındaDublin'deki Chester Beatty Kütüphanesi: Siyer-i Nebi cildi, Osmanlı hattatları ve bir koleksiyoncuBelgeler ve Fermanlar
- 1951 61 yaşında5816 sayılı kanunu Atatürk mü çıkardı? 1951'de kabul edilen Atatürk'ü koruma kanunuYanlış Bilinenler
- 1953 63 yaşında"Anıtkabir'de ziyaretçilerin önünde durduğu lahit Atatürk'ün mezarıdır" doğru mu?Yanlış Bilinenler
- 1954 64 yaşındaMustafa Kemal'in Corinne Lütfü'ye mektupları (1913-1916): Sofya'dan, Arıburnu'ndan, doğudanSözler ve Mektuplar
- 1957 67 yaşındaHüseyin Cahit Yalçın (1875-1957): Tanin'in başyazarı, Malta sürgünü ve Çorum'a gönderilen gazeteciHayatı
- 1958 68 yaşındaYahya Kemal Beyatlı (1884-1958): Üsküp'ten Paris'e, Lozan'dan Varşova'ya bir şairin hayatıHayatı
- 1961 71 yaşındaKurtuluş Savaşı Müzesi (Birinci Meclis binası): Yarım kalmış İttihat ve Terakki kulübünden müzeyeTarih Notları
Kaynaklar
- Vikipedi: Baki Vandemir CC BY-SA 4.0
- Wikidata Q61072623 CC0
