İçeriğe geç
Giriş yap
Lütfi Paşa
Görsel: Jean-Jacques Boissard · Public domain · Wikimedia Commons
Şahsiyet1488 – 1562Yanlış bilinenlerde · 1 konu

Lütfi Paşa

Lütfi Paşa ya da Dâmad Çelebi Lütfi Paşa, I. Süleyman'ın saltanatı döneminde 13 Temmuz 1539'dan Nisan 1541'e kadar sadrazamlık yapmış Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.

Hakkında

Lütfi Paşa (Osmanlıca: لطفى پاشا) ya da Dâmad Çelebi Lütfi Paşa (ö. 27 Mart 1564, Dimetoka), I. Süleyman'ın saltanatı döneminde 13 Temmuz 1539'dan Nisan 1541'e kadar sadrazamlık yapmış Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.

Etnik kökeni kesin bilinmemekle birlikte, çeşitli kaynaklarda Arnavut asıllı olduğu belirtilmektedir. Devşirme sistemiyle yetiştirildi ve Enderûn'da eğitim gördü. I. Selim döneminde çaşnigirbaşı, kapıcıbaşı ve miralemlik görevlerinde bulundu. 1524'te I. Selim'in kızı ve I. Süleyman'ın kız kardeşi olan Şah Sultan ile evlendi. Süleyman'ın tahta çıkışının ilk yıllarında Kastamonu, Aydın ve Yanya Sancakbeyi olarak görev yaptı; bu süreçte Rodos Kuşatması ve I. Viyana Kuşatması'na katıldı. 1534'te Karaman Beylerbeyi oldu ve Irakeyn Seferi'ne katıldı. 1538-1539 yıllarında ikinci vezir olarak görev yaptı ve Boğdan Seferi'ne katıldı. 1539'da Ayas Mehmed Paşa'nın ölümünden sonra Osmanlı sadrazamı oldu.

Sadrazamlığı boyunca Habsburg Hanedanı ile ilişkileri yönetti ve Osmanlı-Venedik Savaşı'nın sonlanmasında rol oynadı. 1541'de Budin Seferi hazırlıkları yapılırken görevinden azledildi ve yerine Hadım Süleyman Paşa getirildi. Aynı dönemde Şah Sultan ile evliliği son bulan Lütfi Paşa, Dimetoka'ya sürüldü ve bu dönemde hacca gitti. Emeklilik döneminde çok sayıda eser yazdı. 27 Mart 1564'te çiftliğinde öldü ve Yenikapı'ya defnedildi.

Ağırlıklı olarak dini konular olmak üzere tarih üzerine de 21 eser yazdı; bunların 13'ü Arapça, 8'i Türkçe yazıldı. Eserlerinden ikisi, vezirler için bir tür ayna niteliğindeki Asafnâme ve Osmanlı tarihini ele alan ve II. Bayezid, I. Selim ve I. Süleyman dönemlerinde yaşadığı deneyimleri de içeren Tevâriḫ-i Âl-i ‘Os̱mân'dır.

Bu bölüm Vikipedi'deki maddeden alınmıştır; metin CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.

Kısa hayat çizelgesi

  1. Doğdu — Avlonya
  2. Halifelik 1517'de törenle Yavuz Selim'e mi devredildi? Osmanlı halifeliğinin belgeli tarihi
  3. Öldü — Dimetoka

Aynı yıllarda dünya 1488–1562

Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.

  1. 1491 3 yaşındaBursa ipeği: Koza Han, İran kervanları, Yavuz'un ipek yasağı ve Harir DarülmualliminiEkonomi ve Maliye
  2. 1492 4 yaşında1492 Sürgünü ve Osmanlı'ya gelen Sefarad YahudileriToplum ve Günlük Hayat
  3. Üsküp'teki Mustafa Paşa Camii: Kale eteğinde beş yüz yıllık bir Osmanlı kubbesiŞehirler ve Mimari
  4. 1499 11 yaşında1499–1503 Osmanlı-Venedik Savaşı: Zonchio, Modon ve denizde yeni dengeSavaşlar ve Antlaşmalar
  5. Kemal Reis (1451-1511) ve Sapienza (Zonchio) Deniz SavaşıOrdu ve Donanma
  6. 1509 21 yaşında1509 Kıyamet-i Suğra: İstanbul'u yıkan deprem, surların onarımı ve Venedik raporlarıToplum ve Günlük Hayat
  7. 1512 24 yaşındaYavuz Sultan Selim (1512-1520): Çaldıran, Mısır Seferi ve halifelik meselesiPadişahlar
  8. 1513 25 yaşındaPîrî Reis Haritası (1513): Kolomb'un kayıp haritasının izi ve Antarktika iddiasıKültür, Sanat ve Bilim
  9. 1514 26 yaşındaÇaldıran Muharebesi (23 Ağustos 1514): Yavuz Selim ve Şah İsmailSavaşlar ve Antlaşmalar
  10. 1516 28 yaşındaMercidâbık Muharebesi (24 Ağustos 1516): Suriye'nin kapısı açılıyorSavaşlar ve Antlaşmalar
  11. Mercidabık 1516: Halep'in kuzeyinde bir öğleden sonra, Hayır Bey'in safı ve Kudüs'teki SelimnameSavaşlar ve Antlaşmalar
  12. 1517 29 yaşındaRidâniye Muharebesi (22 Ocak 1517): Memlük Sultanlığı'nın sonuSavaşlar ve Antlaşmalar
  13. Surre alayı: İstanbul'dan Mekke ve Medine'ye giden altın keseleri, defterler ve Avrupalı ressamlarToplum ve Günlük Hayat
  14. 1520 32 yaşındaKanuni Sultan Süleyman (1520–1566): kırk altı yıllık saltanatPadişahlar
  15. 'Muhteşem Süleyman' bir Osmanlı unvanı mı? Avrupa'nın 'Magnifico'su ile Osmanlı'nın 'Kanuni'siYanlış Bilinenler
  16. 1521 33 yaşındaBelgrad'ın fethi (1521): Tuna ile Sava'nın kavşağındaki kaleYükselme Dönemi (1453–1600)
  17. 1522 34 yaşındaRodos Kuşatması (1522): Saint Jean Şövalyeleri adayı bırakıyorYükselme Dönemi (1453–1600)
  18. Rodos'taki Süleymaniye Camii: Kanuni'nin fetih camisi, şövalyeler şehrinin ortasında pembe bir kubbeŞehirler ve Mimari
  19. 1526 38 yaşındaMohaç Muharebesi (29 Ağustos 1526): Macar Krallığı'nın çöküşüSavaşlar ve Antlaşmalar
  20. Kanuni'nin esir Fransa kralına mektubu (1526): 'Ben ki sultanlar sultanı' belgesinin hikâyesiBelgeler ve Fermanlar
  21. 1529 41 yaşındaI. Viyana Kuşatması (1529): Osmanlı ilerleyişinin batıdaki sınırıYükselme Dönemi (1453–1600)
  22. 1531 43 yaşındaGazi Hüsrev Bey Camii (1531): Saraybosna'nın kalbi, kuşatmada yaralanan ve ayağa kalkan külliyeŞehirler ve Mimari
  23. 1532 44 yaşındaAkıncılar: uç beylerinin atlıları, Mihaloğulları, Malkoçoğulları ve Avusturya içlerine baskınlarOrdu ve Donanma
  24. Kanuni'nin Venedik yapımı taç-miğferi (1532): Papa tacına benzeyen bir hükümdarlık gösterisiPadişahlar
  25. 1533 45 yaşındaİstanbul Antlaşması (1533): Ferdinand'ın Macaristan iddiasından vazgeçtiği sözlü barışYükselme Dönemi (1453–1600)
  26. Varşova'daki Osmanlı belgeleri: AGAD'daki ahidnameler, Kanuni'nin 'ebedî barış'ı, Hürrem'in mektubuBelgeler ve Fermanlar
  27. 1534 46 yaşındaIrakeyn Seferi (1533–1536): Tebriz ve Bağdat'ın alınışıSavaşlar ve Antlaşmalar
  28. 1536 48 yaşındaYanlış bilinen: "İlk kapitülasyonları 1535'te Kanuni Fransa'ya verdi"Yanlış Bilinenler
  29. 1537 49 yaşındaMatrakçı Nasuh ve Beyân-ı Menâzil: Irakeyn seferinin konaklarını çizen matematikçi ve silahşorKültür, Sanat ve Bilim
  30. 1538 50 yaşındaPreveze Deniz Muharebesi (28 Eylül 1538): Barbaros ve Andrea DoriaSavaşlar ve Antlaşmalar
  31. Hint Deniz Seferleri (1538–1557): Osmanlı'nın Portekiz'e karşı Hint Okyanusu mücadelesiYükselme Dönemi (1453–1600)
  32. 1540 52 yaşındaSimancas Genel Arşivi: İspanya'nın kalesindeki Osmanlı casus raporları ve İnebahtı belgeleriBelgeler ve Fermanlar
  33. 1541 53 yaşındaCezayir 1541: V. Karl'ın donanmasını batıran fırtına ve Hasan Ağa'nın savunmasıSavaşlar ve Antlaşmalar
  34. Gül Baba Türbesi: Budapeşte'nin Gül Tepesi'ndeki Osmanlı dervişinin hikâyesiKültür, Sanat ve Bilim
  35. 1543 55 yaşındaNis kuşatması (1543): Barbaros ile Fransız donanmasının ortak seferi ve Toulon kışlasıSavaşlar ve Antlaşmalar
  36. Peçuy'daki Gazi Kasım Paşa Camii: Macaristan'ın en büyük Osmanlı yapısı bugün kiliseŞehirler ve Mimari
  37. 1545 57 yaşındaKubbetüssahra'nın Osmanlı çinileri: Kanuni döneminde mozaiklerin yerini alan mavi beyaz kaplamaŞehirler ve Mimari
  38. 1546 58 yaşındaBarbaros Hayreddin Paşa: Cezayir'den kaptan-ı deryalığa uzanan hayatOrdu ve Donanma
  39. Halep'te Hüsreviye Külliyesi: Sinan'ın İstanbul dışındaki ilk eseri ve 2014'te yıkılan kubbeŞehirler ve Mimari
  40. 1547 59 yaşındaİstanbul (Edirne) Antlaşması 1547: Habsburglarla ilk yazılı ahidnameSavaşlar ve Antlaşmalar
  41. 1548 60 yaşındaŞehzade Camii ve Külliyesi (1543–1548): Mimar Sinan'ın ilk selâtin külliyesiŞehirler ve Mimari
  42. Mimar Sinan ile Mihrimah Sultan aşkı: belgesiz bir romantik hikâye ve iki caminin güneş efsanesiYanlış Bilinenler
  43. 1551 63 yaşındaTrablusgarp'ın Fethi (1551): Sinan Paşa, Turgut Reis ve Saint Jean şövalyelerinin kentten çıkışıYükselme Dönemi (1453–1600)
  44. Nicolas de Nicolay ve Fransız elçiliği (1551): Lyon'da basılan altmış kıyafet gravürünün hikâyesiKültür, Sanat ve Bilim
  45. 1552 64 yaşındaEğri Kuşatması (1552): István Dobó'nun savunması, Osmanlı kaynakları ve Macar hafızasıYükselme Dönemi (1453–1600)
  46. 1553 65 yaşındaŞehzade Mustafa'nın İdamı (1553): Konya Ereğlisi'ndeki otağda yaşananlar ve kaynakların tartışmasıYükselme Dönemi (1453–1600)
  47. Pierre Belon'un Gözlemleri (1553): bir Fransız doğa bilimcinin Osmanlı gözlemleriKültür, Sanat ve Bilim
  48. 1554 66 yaşındaSeydi Ali Reis ve Hint Donanması (1554): Basra'dan Gucerat'a, oradan karayoluyla İstanbul'aOrdu ve Donanma
  49. Şam'da Süleymaniye Tekkesi: Sinan'ın Barada kıyısındaki eseri, hac durağı ve Vahdeddin'in mezarıŞehirler ve Mimari
  50. 1555 67 yaşındaAmasya Antlaşması (1555): Osmanlı-Safevî barışı, şartları ve tarih tartışmalarıSavaşlar ve Antlaşmalar
  51. İstanbul kahvehaneleri: Tahtakale'deki ilk dükkândan yasaklara, meddahlara ve Avrupa'yaToplum ve Günlük Hayat
  52. 1557 69 yaşındaSüleymaniye Camii ve Külliyesi (1550–1557): Mimar Sinan'ın "kalfalık eseri" ve İstanbul siluetiŞehirler ve Mimari
  53. İznik çinileri: kırmızının sırrı, Rodos sanılan tabaklar ve Avrupa müzelerindeki koleksiyonlarKültür, Sanat ve Bilim
  54. 1558 70 yaşında"Hürrem Rus'tu" doğru mu? Hürrem Sultan'ın kökeni, Rutenya ve Roxelana adının anlamıYanlış Bilinenler
  55. 1559 71 yaşındaMelchior Lorck'un İstanbul panoraması (1559): Leiden'de saklanan on bir metrelik şehir portresiŞehirler ve Mimari
  56. 1560 72 yaşındaCerbe Deniz Muharebesi (1560): Piyâle Paşa'nın zaferi ve Cerbe Kalesi'nin kuşatılmasıSavaşlar ve Antlaşmalar

Kaynaklar

Yanlış bilinenler 1

Bu madde, forumun “Yanlış Bilinenler” bölümündeki şu düzeltme konularında geçiyor.

İlişki ağı 22

Bir düğüme dokunun: önizleme kartı açılır. Çizgi kalınlığı, iki maddenin birlikte geçtiği konu sayısını gösterir.

Yer ve zaman haritası 19

Bu maddeyle aynı konularda geçen yerler. Zaman çubuğunu kaydırın: o yıla kadar anlatılan olayların yerleri haritada belirir.

İki madde arası yol

Başka bir madde seçin: Lütfi Paşa ile o madde arasındaki en kısa bağlantı zinciri, her adımı birleştiren konuyla gösterilir.

Geçtiği konular 1