İçeriğe geç
Giriş yap
Şahsiyet1834 – 1898

Hasan Hayrullah Efendi

Hasan Hayrullah Efendi Osmanlı Devleti'nde 1874-1877 yılları arasında iki kez şeyhülislamlık yapmıştır.

Hakkında

Hasan Hayrullah Efendi (d. 1834, İstanbul - ö. 1898, Taif) Osmanlı Devleti'nde 1874-1877 yılları arasında iki kez şeyhülislamlık yapmıştır. Sultan Abdülaziz'i tahttan indiren hükûmet darbesini yapanların arasında yer almıştır.

Hasan Hayrullah Efendi 1834 yılında İstanbul'da doğdu. Hasan Hayrullah Efendi, 1853 yılında Sultan Abdülmecid'in ikinci imamı olarak intisab ettiği Osmanlı sarayında, 1861 yılında Sultan Abdülaziz''in birinci imamı olmuştur.

Sultan Abdülaziz, 1862'de Bursa'ya, 1863'te Mısır'a, 1867'de Avrupa Seyahati'nde padişah imamı olarak Hasan Hayrullah Efendi'yi yanında götürmüştür. Hayrullah Efendi, bu ziyaret kapsamında Paris'te Papa'nın Paris Sefirine makamında ziyarette bulunmuş, böylece tarihte ilk defa Müslüman bir ilim adamı, Hristiyan âleminin temsilcisini makamında ziyaret etmiştir. Sultan Abdülaziz, ilmi olarak yüksek seviyede olmamasına karşın Hayrullah Efendi'yi ilmiyenin en yüksek makamı addedilen Şeyhülislamlık makamına iki kez getirmiştir. İlki 42 gün, ikincisi bir yıl iki ay on dört gün süren Şeyhülislamlık dönemleri olmuştur.

Bu bölüm Vikipedi'deki maddeden alınmıştır; metin CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.

Kısa hayat çizelgesi

  1. Doğdu
  2. Abdülaziz'in tahttan indirilmesi (30 Mayıs 1876): Softalar, paşalar ve bir fetva
  3. Öldü

Aynı yıllarda dünya 1834–1898

Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.

  1. 1834 0 yaşındaMekteb-i Harbiye (1834): Maçka'dan Pangaltı'ya, Osmanlı'nın harp okulu ve Kara Harp Okulu'nun köküOrdu ve Donanma
  2. 1837 3 yaşındaJohn Frederick Lewis ve Illustrations of Constantinople (1837): İstanbul'dan Kahire'yeŞehirler ve Mimari
  3. 1838 4 yaşında1838 karantinası: veba, kader tartışması, Kavak tahaffuzhanesi ve 1866 İstanbul sağlık konferansıToplum ve Günlük Hayat
  4. 1839 5 yaşındaAvarız vergileri: olağanüstü savaş katkısından yıllık vergiye, avarız haneleri ve avarız vakıflarıEkonomi ve Maliye
  5. 1840 6 yaşındaKaime (1840): Osmanlı'nın ilk kâğıt parası, faizli tahvilden enflasyona uzanan hikâyeEkonomi ve Maliye
  6. 1841 7 yaşındaLondra Boğazlar Sözleşmesi (1841): Boğazların ilk uluslararası rejimi ve Montrö'ye uzanan yolSavaşlar ve Antlaşmalar
  7. 1842 8 yaşındaPolonezköy (Adampol): İstanbul'un ormanındaki Leh köyünün kuruluşu ve sürgün hafızasıToplum ve Günlük Hayat
  8. 1843 9 yaşında1843 ordu düzenlemesi: Nizamiye, redif ve beş ordu sistemiOrdu ve Donanma
  9. 1845 11 yaşındaAusten Henry Layard ve Nimrud kazıları: Osmanlı Musul'undan British Museum'a Asur kabartmalarıBelgeler ve Fermanlar
  10. 1846 12 yaşındaHammamîzâde İsmail Dede Efendi: Mevlevi âyinleri, saray musikisi ve Mekke yolunda bir ölümKültür, Sanat ve Bilim
  11. 1847 13 yaşındaSalname: 1847'de başlayan Osmanlı devlet yıllıkları, vilayet salnameleri ve tarihçiye sunduklarıBelgeler ve Fermanlar
  12. 1849 15 yaşında1849 Macar ve Leh mültecileri: Kossuth'u iade etmeyen Osmanlı ve Kütahya'daki sürgünYenilik ve Dağılma (1800–1922)
  13. 1851 17 yaşındaŞirket-i Hayriye: ilk anonim şirket, Cevdet Paşa'nın nizamnamesi, numaralı vapurlar ve SuhuletYenilik ve Dağılma (1800–1922)
  14. 1853 19 yaşındaSadık Paşa (Michał Czajkowski) ve Osmanlı Kazak Alayı: Kırım Savaşı'nda bir Leh yazarın komutasıOrdu ve Donanma
  15. 1854 20 yaşında1854 ilk dış borç: Kırım Savaşı'nın masrafları ve Osmanlı maliyesinde yeni bir dönemEkonomi ve Maliye
  16. 1855 21 yaşındaAdam Mickiewicz İstanbul'da: Polonya'nın milli şairinin Kırım Savaşı'ndaki son yolculuğuYenilik ve Dağılma (1800–1922)
  17. 1856 22 yaşındaParis Antlaşması (30 Mart 1856): Kırım Savaşı'nın sonu ve Osmanlı'nın Avrupa ailesine kabulüSavaşlar ve Antlaşmalar
  18. 1857 23 yaşında1857 fermanı ve köle ticareti yasağı: Esir Pazarı'nın kapanışı, Hicaz istisnası ve İngiliz baskısıToplum ve Günlük Hayat
  19. 1858 24 yaşındaAbdullah Biraderler: Beyazıt'taki stüdyodan 'Sultanın fotoğrafçıları'na, Mark Twain'den Kahire'yeKültür, Sanat ve Bilim
  20. 1859 25 yaşındaKuleli Vakası (1859): Tanzimat'a karşı ilk örgütlü darbe girişimi ve padişahın affıYenilik ve Dağılma (1800–1922)
  21. 1860 26 yaşındaTercüman-ı Ahval (1860): Agâh Efendi, Şinasi ve Türk özel gazeteciliğinin doğuşuKültür, Sanat ve Bilim
  22. 1861 27 yaşındaCebel-i Lübnan Mutasarrıflığı (1861): 1860 çatışmasından özel statülü bir yönetimeDevlet Teşkilatı ve Hukuk
  23. 1863 29 yaşındaRobert Kolej (1863-1938): Rumelihisarı'ndaki Amerikan okulu ve Cumhuriyet'in laik okul düzeniTarih Notları
  24. 1864 30 yaşındaSancakbeyi: sancağın askerî ve idari amiri, şehzade sancakları ve livadan mutasarrıflığa geçişDevlet Teşkilatı ve Hukuk
  25. 1865 31 yaşındaBeylerbeyi Sarayı: Abdülaziz'in Boğaz yazlığı, imparatorların konağı, Abdülhamid'in son durağıŞehirler ve Mimari
  26. 1867 33 yaşındaAbdülaziz'in Avrupa seyahati (1867): Paris Sergisi, Londra, Viyana ve bir padişahın ilkleriPadişahlar
  27. 1868 34 yaşındaMekteb-i Sultanî'den Galatasaray Lisesi'ne (1868-1927): Tanzimat'ın Fransızca okulu ve CumhuriyetTarih Notları
  28. 1869 35 yaşındaMecelle (1869–1876): Ahmed Cevdet Paşa ve İslam hukukunun ilk resmî kanunlaştırılmasıDevlet Teşkilatı ve Hukuk
  29. 1870 36 yaşındaBulgar Eksarhlığı: 1870 fermanı, Rum Patrikhanesi ile kopuş ve Haliç kıyısındaki Demir KiliseToplum ve Günlük Hayat
  30. 1871 37 yaşındaÇırağan Sarayı (1863–1910): Abdülaziz'in sarayı, V. Murad'ın sürgünü, Ali Suavi ve büyük yangınŞehirler ve Mimari
  31. 1873 39 yaşındaKaşgar'daki Yakub Bey ve Osmanlı: Doğu Türkistan'a giden toplar, subaylar ve İngiliz-Rus raporlarıDevlet Teşkilatı ve Hukuk
  32. 1875 41 yaşındaTünel (1875): Karaköy ile Beyoğlu arasındaki 573 metrelik yeraltı füniküleriŞehirler ve Mimari
  33. 1876 42 yaşında"Türkiye'nin ilk anayasası 1921 Teşkilât-ı Esasiye'dir" doğru mu? 1876 Kanun-i Esasi'nin ömrüYanlış Bilinenler
  34. 1877 43 yaşındaGazi Osman Paşa (1832–1900): Tokat'tan Plevne'ye, esaretten seraskerliğe bir askerOrdu ve Donanma
  35. 1878 44 yaşındaDobruca 1878 ve 'Romanya Osmanlı arşivini satın aldı' iddiası: 1931 belge satışının gerçek alıcısıYanlış Bilinenler
  36. 1881 47 yaşındaSelanik'te doğan çocuk: Atatürk'ün doğduğu ev ve mahallesiHayatı
  37. 1882 48 yaşındaOsman Hamdi Bey ve Sanayi-i Nefise: Paris, Sayda kazısı ve Kaplumbağa TerbiyecisiKültür, Sanat ve Bilim
  38. 1883 49 yaşındaReji: tütün tekeli, kolcular ve kaçakçılar, Cibali fabrikası ve 1925'te Tekel'e geçişEkonomi ve Maliye
  39. 1885 51 yaşındaMakbule Atadan (1885-1956): Selanik'ten Camlı Köşk'e, Atatürk'ün hayatta kalan tek kardeşiHayatı
  40. 1886 52 yaşındaAnkara Atatürk Lisesi: Taş Mektep'ten Ankara Sultanisi'ne, 30 Aralık 1919 ziyareti, Kayseri'ye nakilTarih Notları
  41. 1888 54 yaşındaAhmet Emin Yalman (1888-1972): hocanın oğlu, Vatan'ın kapanışı ve Tan'la dönüşTarih Notları
  42. 1889 55 yaşındaİttihat ve Terakki Cemiyeti (1889–1918): Askerî Tıbbiye'deki gizli örgütten iktidar partisineYenilik ve Dağılma (1800–1922)
  43. 1890 56 yaşındaMehmet Fuat Köprülü: Darülfünun'da 23 yaşında müderris, Atatürk'ün isteğiyle Türkiyat EnstitüsüHayatı
  44. 1891 57 yaşındaMüze-i Hümayun: Aya İrini'den Osman Hamdi Bey'in Sayda lahitlerine İstanbul Arkeoloji MüzesiKültür, Sanat ve Bilim
  45. 1893 59 yaşında"Kemal" adını ona kim verdi? Üç ayrı anlatımHayatı
  46. 1894 60 yaşında10 Temmuz 1894 İstanbul depremi: çöken Kapalıçarşı, Marmara'da dalga ve Eginitis'in raporuToplum ve Günlük Hayat
  47. 1896 62 yaşındaAli Fethi Okyar: Manastır'dan arkadaş, Minber'in ortağı, Malta sürgünü, iki kez başbakanHayatı
  48. 1897 63 yaşındaMehmet Emin Yurdakul (1869-1944): "Cenge Giderken"den Büyük Millet Meclisi'ne, "Türk Şairi"Tarih Notları

Kaynaklar

Soy ve ilişki haritası

 
  • Hasan Hayrullah Efendi
Akrabalar
  • Mustafa Asım Turgutakraba

Yalnız Wikidata’da kayıtlı aile bağları (CC0). Altı çizili adların wiki maddesi var.

İlişki ağı 22

Bir düğüme dokunun: önizleme kartı açılır. Çizgi kalınlığı, iki maddenin birlikte geçtiği konu sayısını gösterir.

Yer ve zaman haritası 13

Bu maddeyle aynı konularda geçen yerler. Zaman çubuğunu kaydırın: o yıla kadar anlatılan olayların yerleri haritada belirir.

İki madde arası yol

Başka bir madde seçin: Hasan Hayrullah Efendi ile o madde arasındaki en kısa bağlantı zinciri, her adımı birleştiren konuyla gösterilir.

Geçtiği konular 1