İçeriğe geç
Giriş yap
Alparslan Türkeş
Görsel: Alparslan TÜRKEŞ · Public domain · Wikimedia Commons
Şahsiyet1917 – 1997

Alparslan Türkeş

Alparslan Türkeş, Türk asker ve siyasetçi. Muvazzaf askerken 27 Mayıs Darbesi'nde aktif rol alan Türkeş, askerlik görevi sonrası başbakan yardımcısı, Milliyetçi Hareket Partisinin kurucusu ve ilk genel başkanı olarak görev yapmıştır.

Hakkında

Alparslan Türkeş (doğum adı: Ali Arslan; 25 Kasım 1917, Lefkoşa - 4 Nisan 1997, Ankara), Türk asker ve siyasetçi. Muvazzaf askerken 27 Mayıs Darbesi'nde aktif rol alan Türkeş, askerlik görevi sonrası başbakan yardımcısı, Milliyetçi Hareket Partisinin kurucusu ve ilk genel başkanı olarak görev yapmıştır. MHP Genel Başkanlığı görevini 1969-1981/1993-1997 yılları arasında sürdürmüştür. Mart 1975 - Haziran 1977 ve Temmuz 1977 - Ocak 1978 tarihleri arasında Süleyman Demirel tarafından kurulan hükûmetlerde başbakan yardımcısı olarak yer almıştır. 1965, 1969, 1973, 1977 ve 1991 Türkiye genel seçimlerinde milletvekili olarak Meclise girmiştir.

Türkeş, milliyetçi çevreleri bir araya getirmek için 1963 yılında Türkiye Huzur ve Yükseliş Derneğini kurmuştur. 1965'te Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisine (CKMP) katılarak fiilen siyasi hayata atılmış ve aynı yıl partinin genel başkanı olmuştur. İlk defa 1965 Türkiye genel seçimlerinde CKMP'nin Ankara milletvekili olarak Meclise girmiştir. 1966 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçiminde cumhurbaşkanı adayı olmuştur fakat seçilememiştir. 1975'ten sonra Milliyetçi Cephe adı verilen koalisyon hükûmetlerinde başbakan yardımcılığı görevinde bulunmuştur.

12 Eylül Darbesi'nden sonra 1985 yılına kadar 4,5 yıl tutuklu kalmıştır. 1987 Türkiye anayasa değişikliği referandumunda siyasal yasağı kalkmıştır. Aynı yıl Milliyetçi Çalışma Partisine girmiştir ve yapılan kongrede genel başkan seçilmiştir ve partisi 1991 Türkiye genel seçimlerinde Refah Partisi ve Islahatçı Demokrasi Partisi ile seçim ittifakı yapmıştır. 1992 yılında 12 Eylül Darbesi ile kapatılmış olan partilerin eski adlarını alması hakkında Siyasi Partiler Kanunu'nda yapılan değişiklikle MÇP'nin ismi de 1993 yılında MHP olarak değiştirilmiştir. 1995 Türkiye genel seçimlerinde parlamento dışı kalan Türkeş, 4 Nisan 1997 tarihinde ölmüştür.

Bu bölüm Vikipedi'deki maddeden alınmıştır; metin CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.

Kısa hayat çizelgesi

  1. Doğdu — Lefkoşa
  2. Öldü — Ankara

Aynı yıllarda dünya 1917–1997

Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.

  1. 1917 0 yaşındaYıldırım Orduları Grubu: Falkenhayn'ın kurduğu ordular grubu ve Mustafa Kemal'in komutanlığıSavaşlar
  2. 1918 1 yaşındaWilson Prensipleri Cemiyeti: iki ay yaşayan dernek, 9 maddelik muhtıraYanlış Bilinenler
  3. 1919 2 yaşındaRefet Bele: Bandırma'daki yolcu, Sivas'taki manda konuşması, İstanbul'u teslim alan paşaHayatı
  4. 1920 3 yaşındaSevr Antlaşması (10 Ağustos 1920): 433 madde, imzalanan ama uygulanamayan barışDış Politika ve Ekonomi
  5. 1921 4 yaşındaLondra Konferansı (Şubat-Mart 1921): Ankara'nın Avrupa masasına ilk oturuşuMilli Mücadele
  6. 1922 5 yaşındaRauf Orbay: Hamidiye Kahramanı, Mondros'un imzacısı, Amasya Genelgesi'nin ortağıHayatı
  7. 1923 6 yaşındaLozan Antlaşması: Beau-Rivage Palace, 24 Temmuz 1923Dış Politika ve Ekonomi
  8. 1924 7 yaşındaDemiryollarının millîleştirilmesi (1924–1937): 506 sayılı kanundan Rumeli hattının satın alınmasınaDevrimler
  9. 1925 8 yaşındaTevfik Rüştü Aras: Beyrut'ta okuyan doktordan on üç yıllık dışişleri bakanına (1925-1938)Dış Politika ve Ekonomi
  10. 1926 9 yaşındaSarayburnu Anıtı ilk Atatürk heykeli mi? Bornova'daki büst, Abidin Bey'in telgrafıYanlış Bilinenler
  11. 1927 10 yaşında"17 Aralık 1927" tarihli tekke-zaviye konuşması Atatürk'e ait değilYanlış Bilinenler
  12. 1928 11 yaşında"Samsun'a üçüncü defadır geliyorum": Mantıka Palas'taki not defteri (16 Eylül 1928), Gazi MüzesiSözler ve Mektuplar
  13. 1929 12 yaşındaBriand-Kellogg Paktı ve Türkiye: 27 Ağustos 1928'de Paris'te imzalanan pakta 1929'da katılımDış Politika ve Ekonomi
  14. 1930 13 yaşındaKadınların siyasi hakları: 1930 belediye, 1933 muhtarlık, 1934 milletvekilliğiDevrimler
  15. 1931 14 yaşındaIrak Kralı I. Faysal Ankara'da (6-14 Temmuz 1931): Çankaya görüşmesi ve ticaret müzakereleriDış Politika ve Ekonomi
  16. 1932 15 yaşındaArapça ezanı Atatürk kanunla mı yasakladı? 1932 Diyanet genelgesi, 1941 ceza maddesiYanlış Bilinenler
  17. 1933 16 yaşında"Saldırganın tarifi antlaşması": 1 Kasım 1933 Meclis açış konuşmasında Yunanistan ile İçten AnlaşmaDış Politika ve Ekonomi
  18. 1934 17 yaşında"Atatürk Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterildi" doğru mu? Venizelos'un 1934 önerisiYanlış Bilinenler
  19. 1935 18 yaşındaYusuf Akçura (1876-1935): Simbirsk'ten Fizan sürgününe, "Üç Tarz-ı Siyâset"Hayatı
  20. 1936 19 yaşındaGüneş-Dil Teorisi'ni Atatürk mü uydurdu? Kvergić'in tezi, 1935 Ulus yazılarıYanlış Bilinenler
  21. 1937 20 yaşındaYanlış bilinen: "Sabiha Gökçen, dünyada savaş uçağı kullanan ilk kadındır" — Guinness kaydıYanlış Bilinenler
  22. 1938 21 yaşındaAbdülhalik Renda: Yanya'dan İzmir'in ilk Cumhuriyet valiliğine, on bir yıllık Meclis başkanlığıHayatı
  23. 1939 22 yaşındaAnıtkabir nasıl yapıldı? Rasattepe'den 1953'eHayatı
  24. 1940 23 yaşındaHasan Âli Yücel ve Tercüme Bürosu: Dünya klasiklerini Türkçeye kazandıran bakanDevrimler
  25. 1941 24 yaşındaİzmir Atatürk Müzesi: Kordon'daki halıcı konağından Naim Palas oteline, 1926'da Atatürk'e armağanSözler ve Mektuplar
  26. 1942 25 yaşındaHamiyet Yüceses: Soyadını Sadettin Kaynak'ın verdiği ses ve Atılay faciasıTarih Notları
  27. 1943 26 yaşındaRıza Tevfik Bölükbaşı (1869-1949): Feylesof Rıza, Sevr heyeti ve helalleşmek için dönüşTarih Notları
  28. 1944 27 yaşındaHüseyin Rahmi Gürpınar: Heybeliada'nın mizahçı romancısı Kütahya milletvekili oluyorTarih Notları
  29. 1946 29 yaşındaMünir Ertegün (1883-1944): Lozan'ın hukuk danışmanı, Washington büyükelçisi ve Missouri zırhlısıDış Politika ve Ekonomi
  30. 1947 30 yaşındaMuhammed Ali Cinnah: Pakistan'ın kurucusu ve Ankara'daki Cinnah Caddesi'nin hikâyesiDış Politika ve Ekonomi
  31. 1948 31 yaşındaNeşet Ömer İrdelp (1882-1948): Kalp hastalıkları konferanslarından Atatürk'ün başhekimliğineHayatı
  32. 1949 32 yaşındaNafiz Gürman (1882-1966): İşkodra'dan Kuzey Afrika'ya, 1950'de görevden alınan Genelkurmay BaşkanıSavaşlar
  33. 1950 33 yaşındaDublin'deki Chester Beatty Kütüphanesi: Siyer-i Nebi cildi, Osmanlı hattatları ve bir koleksiyoncuBelgeler ve Fermanlar
  34. 1951 34 yaşındaBanknotlarda hep Atatürk mü vardı? 1927'den 1951'e Türk parasındaki portrelerYanlış Bilinenler
  35. 1953 36 yaşında"Anıtkabir'de ziyaretçilerin önünde durduğu lahit Atatürk'ün mezarıdır" doğru mu?Yanlış Bilinenler
  36. 1954 37 yaşındaMustafa Kemal'in Corinne Lütfü'ye mektupları (1913-1916): Sofya'dan, Arıburnu'ndan, doğudanSözler ve Mektuplar
  37. 1957 40 yaşındaHüseyin Cahit Yalçın (1875-1957): Tanin'in başyazarı, Malta sürgünü ve Çorum'a gönderilen gazeteciHayatı
  38. 1958 41 yaşındaYahya Kemal Beyatlı (1884-1958): Üsküp'ten Paris'e, Lozan'dan Varşova'ya bir şairin hayatıHayatı
  39. 1961 44 yaşındaKurtuluş Savaşı Müzesi (Birinci Meclis binası): Yarım kalmış İttihat ve Terakki kulübünden müzeyeTarih Notları
  40. 1970 53 yaşındaAda Kale: Tuna'daki Osmanlı adası, Berlin'de unutulan toprak ve Demir Kapı barajının sularıŞehirler ve Mimari
  41. 1980 63 yaşındaYusuf Hikmet Bayur (1891-1980): Çankaya'nın genel sekreteri, Maarif Vekili, tarihçiHayatı
  42. 1992 75 yaşındaGazi Hüsrev Bey Kütüphanesi: 1537'den Saraybosna kuşatmasına kadar kurtarılan el yazmalarıBelgeler ve Fermanlar
  43. 1993 76 yaşındaBanja Luka Ferhadiye Camii: 1579'da yapılan, 1993'te yıkılan ve 2016'da taş taş yeniden kurulan camiŞehirler ve Mimari

Kaynaklar

Soy ve ilişki haritası

 
  • Alparslan Türkeş
Çocuklar
  • Tuğrul Türkeşçocuk
  • Kutalmış Türkeşçocuk
  • Ayyüce Türkeşçocuk

Yalnız Wikidata’da kayıtlı aile bağları (CC0). Altı çizili adların wiki maddesi var.

Geçtiği konular 0

Henüz bu maddeyi anan bir konu yok.