Anadolu Hareketi

Türk Ulusal Hareketi, Türk Kurtuluş Hareketi, Millî Hareket, Milliyetçi Hareket ve Kemalist Hareket adlarıyla da anılan Anadolu Hareketi, Kuvâ-yi Milliye'nin direnişiyle Ankara Hükûmeti'nin diplomatik ve askerî eylemlerini kapsayan siyasî harekettir. I. Dünya Savaşı'nın kötü sonuçlarından sonra Osmanlı İmparatorluğu'nun bölünmesi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasına kadar geçen süreyi kapsar. Ulusal hareketin ilk adımı Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı kabul edilmektedir. Türkler aşamalı olarak, Mustafa Kemal Paşa'nın liderliği çevresinde birleşti. Hareketin esas ideolojisini Anti-emperyalizm oluşturmaktaydı.

Bu hareket, Sevr Antlaşması'nı tanımadı ve Mîsâk-ı Millî ile belirlenen sınırların çok büyük bölümünü kapsayan Lozan Antlaşması ile güvence edildi.

Bu diplomatik zafer, Anadolu Hareketi’ni yalnızca askeri bir direniş örgütü olmaktan çıkarmış; uluslararası hukukta yeni Türk devletinin meşru ve tek temsilcisi konumuna yükseltmiştir. Ankara Hükûmeti, antlaşmanın hemen ardından iç politikada otoritesini pekiştirmek ve rejim krizini çözmek amacıyla radikal adımlar atmıştır. Bu doğrultuda, İstanbul’un işgal günlerinden kalan çok başlı yönetim yapısına son verilmiş ve 1 Kasım 1922'de fiilen işlevsizleşen saltanat hukuken de kaldırılmıştır. Hareketin siyasi kanadı, kazandığı bu mutlak meşruiyetle birlikte rotasını toplumsal ve hukuki modernleşmeye çevirmiştir. 29 Ekim 1923’te cumhuriyetin ilan edilmesi ve Mustafa Kemal Paşa’nın ilk cumhurbaşkanı seçilmesiyle, Anadolu Hareketi nihai hedefine ulaşmış ve askeri bir ihtilal sürecinden çağdaş bir ulus-devletin kurumsal inşasına geçiş yapılmıştır.