Hakkında
Semiz Ali Paşa, Semin Ali Paşa veya Kalın Ali Paşa (Osmanlıca: سيمز علي پاشا; ö. 28 Haziran 1565, İstanbul), Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1561 ile 1565 yılları arasında yaklaşık dört yıl boyunca sadrazamlık yapmış Hırvat asıllı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır. İri cüssesi ve kilolu yapısı nedeniyle "Semiz", "Semin" ve "Kalın" lakaplarıyla anılan paşa, dürüst yönetimi ve nüktedan kişiliğiyle ön plana çıkmıştır.
Semiz Ali Paşa, küçük yaşta devşirilerek İstanbul'a getirildi, Enderûn Mektebi'nde eğitim gördü ve 1545 yılında mîr-i âlem olarak çıkış yaptı. 1546 yılında Yeniçeri Ağası oldu ve takiben Rumeli Beylerbeyi olan Semiz Ali Paşa, 1549'da vezir olarak Mısır Beylerbeyi olarak atandı. 1553 yılında Kubbealtı Üçüncü Veziri olarak Nahcıvan Seferi'ne katıldı ve sol kol komutanı olarak görev yaptı. 1555 yılında Amasya Antlaşması'nın imzalandığı sırada İkinci Vezirliğe yükseldi. 12 Temmuz 1561'de Dâmad Rüstem Paşa'nın ölümünün ardından Vezir-i Azamlık görevine getirildi.
Sadrazamlık dönemi boyunca dış politikada barışçıl ve temkinli bir siyaset izledi. 1562 yılında Avusturya ile sekiz yıl sürecek olan İstanbul Antlaşması'nı imzalayarak imparatorluğun batı sınırlarında uzun süreli bir istikrar sağladı. Denizlerde ise Malta Seferi'nin lojistik zorlukları nedeniyle bu harekâta karşı çıktı. 1563 yılındaki büyük İstanbul sel felaketinin ardından Mimar Sinan'ı görevlendirerek su yollarının ve Mağlova Kemeri'nin hızla onarılmasını sağladı. Görev süresi boyunca Edirne'deki Ali Paşa Çarşısı gibi önemli mimari eserleri devlete kazandırdı ve 28 Haziran 1565'teki vefatına kadar sadrazamlık makamını sürdürdü.
Bu bölüm Vikipedi'deki maddeden alınmıştır; metin CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.
Kısa hayat çizelgesi
- Doğdu — Çatalca
- Sokullu Mehmed Paşa (1505–1579): Üç padişaha sadrazamlık eden Bosnalı devlet adamı
- Don-Volga Kanal Projesi (1569): Karadeniz'i Hazar'a bağlama girişimi ve yarım kalan kazı
- Öldü — İstanbul
Aynı yıllarda dünya 1513–1565
Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.
- 1513 0 yaşındaPîrî Reis Haritası (1513): Kolomb'un kayıp haritasının izi ve Antarktika iddiasıKültür, Sanat ve Bilim
- 1514 1 yaşındaÇaldıran Muharebesi (23 Ağustos 1514): Yavuz Selim ve Şah İsmailSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1516 3 yaşındaMercidâbık Muharebesi (24 Ağustos 1516): Suriye'nin kapısı açılıyorSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1517 4 yaşındaHalifelik 1517'de törenle Yavuz Selim'e mi devredildi? Osmanlı halifeliğinin belgeli tarihiYanlış Bilinenler
- Ridâniye Muharebesi (22 Ocak 1517): Memlük Sultanlığı'nın sonuSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1520 7 yaşındaKanuni Sultan Süleyman (1520–1566): kırk altı yıllık saltanatPadişahlar
- 'Muhteşem Süleyman' bir Osmanlı unvanı mı? Avrupa'nın 'Magnifico'su ile Osmanlı'nın 'Kanuni'siYanlış Bilinenler
- 1521 8 yaşındaBelgrad'ın fethi (1521): Tuna ile Sava'nın kavşağındaki kaleYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1522 9 yaşındaRodos Kuşatması (1522): Saint Jean Şövalyeleri adayı bırakıyorYükselme Dönemi (1453–1600)
- Rodos'taki Süleymaniye Camii: Kanuni'nin fetih camisi, şövalyeler şehrinin ortasında pembe bir kubbeŞehirler ve Mimari
- 1526 13 yaşındaMohaç Muharebesi (29 Ağustos 1526): Macar Krallığı'nın çöküşüSavaşlar ve Antlaşmalar
- Kanuni'nin esir Fransa kralına mektubu (1526): 'Ben ki sultanlar sultanı' belgesinin hikâyesiBelgeler ve Fermanlar
- 1529 16 yaşındaI. Viyana Kuşatması (1529): Osmanlı ilerleyişinin batıdaki sınırıYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1531 18 yaşındaGazi Hüsrev Bey Camii (1531): Saraybosna'nın kalbi, kuşatmada yaralanan ve ayağa kalkan külliyeŞehirler ve Mimari
- 1532 19 yaşındaKanuni'nin Venedik yapımı taç-miğferi (1532): Papa tacına benzeyen bir hükümdarlık gösterisiPadişahlar
- Bahçesaray Hansarayı: Kırım hanlarının sarayı, Gözyaşı Çeşmesi ve Puşkin'in şiiriŞehirler ve Mimari
- 1533 20 yaşındaİstanbul Antlaşması (1533): Ferdinand'ın Macaristan iddiasından vazgeçtiği sözlü barışYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1534 21 yaşındaIrakeyn Seferi (1533–1536): Tebriz ve Bağdat'ın alınışıSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1536 23 yaşındaYanlış bilinen: "İlk kapitülasyonları 1535'te Kanuni Fransa'ya verdi"Yanlış Bilinenler
- 1538 25 yaşındaHint Deniz Seferleri (1538–1557): Osmanlı'nın Portekiz'e karşı Hint Okyanusu mücadelesiYükselme Dönemi (1453–1600)
- Preveze Deniz Muharebesi (28 Eylül 1538): Barbaros ve Andrea DoriaSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1540 27 yaşındaSimancas Genel Arşivi: İspanya'nın kalesindeki Osmanlı casus raporları ve İnebahtı belgeleriBelgeler ve Fermanlar
- 1541 28 yaşındaGül Baba Türbesi: Budapeşte'nin Gül Tepesi'ndeki Osmanlı dervişinin hikâyesiKültür, Sanat ve Bilim
- Kudüs surlarının mimarları idam edildi mi? Siyon Dağı efsanesi ve Yafa Kapısı'ndaki iki mezarYanlış Bilinenler
- 1543 30 yaşındaPeçuy'daki Gazi Kasım Paşa Camii: Macaristan'ın en büyük Osmanlı yapısı bugün kiliseŞehirler ve Mimari
- Nis kuşatması (1543): Barbaros ile Fransız donanmasının ortak seferi ve Toulon kışlasıSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1546 33 yaşındaBarbaros Hayreddin Paşa: Cezayir'den kaptan-ı deryalığa uzanan hayatOrdu ve Donanma
- 1547 34 yaşındaİstanbul (Edirne) Antlaşması 1547: Habsburglarla ilk yazılı ahidnameSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1548 35 yaşındaŞehzade Camii ve Külliyesi (1543–1548): Mimar Sinan'ın ilk selâtin külliyesiŞehirler ve Mimari
- 1551 38 yaşındaTrablusgarp'ın Fethi (1551): Sinan Paşa, Turgut Reis ve Saint Jean şövalyelerinin kentten çıkışıYükselme Dönemi (1453–1600)
- Nicolas de Nicolay ve Fransız elçiliği (1551): Lyon'da basılan altmış kıyafet gravürünün hikâyesiKültür, Sanat ve Bilim
- 1552 39 yaşındaEğri Kuşatması (1552): István Dobó'nun savunması, Osmanlı kaynakları ve Macar hafızasıYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1553 40 yaşındaŞehzade Mustafa'nın İdamı (1553): Konya Ereğlisi'ndeki otağda yaşananlar ve kaynakların tartışmasıYükselme Dönemi (1453–1600)
- Pierre Belon'un Gözlemleri (1553): bir Fransız doğa bilimcinin Osmanlı gözlemleriKültür, Sanat ve Bilim
- 1554 41 yaşındaSeydi Ali Reis ve Hint Donanması (1554): Basra'dan Gucerat'a, oradan karayoluyla İstanbul'aOrdu ve Donanma
- 1555 42 yaşındaAmasya Antlaşması (1555): Osmanlı-Safevî barışı, şartları ve tarih tartışmalarıSavaşlar ve Antlaşmalar
- Busbecq: Kanuni'nin sarayında Habsburg elçisi, Türk Mektupları ve Ankara'daki Augustus yazıtıKültür, Sanat ve Bilim
- 1557 44 yaşındaSüleymaniye Camii ve Külliyesi (1550–1557): Mimar Sinan'ın "kalfalık eseri" ve İstanbul siluetiŞehirler ve Mimari
- 1558 45 yaşında"Hürrem Rus'tu" doğru mu? Hürrem Sultan'ın kökeni, Rutenya ve Roxelana adının anlamıYanlış Bilinenler
- 1559 46 yaşındaMelchior Lorck'un İstanbul panoraması (1559): Leiden'de saklanan on bir metrelik şehir portresiŞehirler ve Mimari
- 1560 47 yaşındaCerbe Deniz Muharebesi (1560): Piyâle Paşa'nın zaferi ve Cerbe Kalesi'nin kuşatılmasıSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1565 52 yaşındaMalta Kuşatması (1565): Saint Elmo, Turgut Reis'in ölümü ve kuşatmanın kaldırılmasıYükselme Dönemi (1453–1600)
Kaynaklar
- Vikipedi: Semiz Ali Paşa CC BY-SA 4.0
- Wikidata Q4893443 CC0
- Wikipedia (EN): Semiz Ali Pasha CC BY-SA 4.0