Hakkında
Mustafa Fâzıl Paşa, Mısırlı prens ve Osmanlı devlet adamı ile siyaset adamıdır.
Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın torunudur. Osmanlı Devleti’nde Maliye Nazırlığı, Maarif Nazırlığı yapmış bir devlet adamıdır. Ağabeyi İsmail Paşa’nın çalışmaları sonucu Osmanlı Sultanı Abdülaziz’in bir fermanı ile Mısır yönetimindeki haklarından mahrum edildi. Ülke dışına sürgün edilip yaşamını bir süre Paris’te sürdüren Mustafa Fâzıl Paşa, bu dönemde Jön Türkler’in hamiliğini ve başkanlığını yaptı; Namık Kemal, Ziya Paşa, Ali Suavi gibi aydınların Avrupa’ya gelip yayın yaparak düşüncelerini yaymasına öncülük etti. Hayatı boyunca çeşitli bilimsel ve kültürel faaliyetlere destek oldu. 1867'de Abdülaziz’e yazdığı “Padişahların sarayına en güç giren şey doğruluktur.” diye başlayan mektubu çok ünlüdür.
Bu bölüm Vikipedi'deki maddeden alınmıştır; metin CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.
Kısa hayat çizelgesi
Aynı yıllarda dünya 1830–1875
Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.
- 1830 0 yaşında1830 Osmanlı–ABD Antlaşması: Charles Rhind, reddedilen gizli madde ve NARA'daki nüshaBelgeler ve Fermanlar
- 1831 1 yaşında1831 Nüfus Sayımı: Osmanlı Devleti'nin ilk modern sayımı ve erkek nüfus defterleriDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- Takvîm-i Vekâyi (1831): Osmanlı Devleti'nin ilk resmî gazetesiKültür, Sanat ve Bilim
- 1832 2 yaşındaKonya Muharebesi (1832): İbrahim Paşa'nın zaferi ve sadrazamın esir düşmesiSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1833 3 yaşındaHünkâr İskelesi Antlaşması (1833): Osmanlı-Rus ittifakı ve Boğazlar'a dair gizli maddeSavaşlar ve Antlaşmalar
- Kütahya Antlaşması (1833): Suriye ve Adana'nın Mehmed Ali'ye bırakıldığı uzlaşmaSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1834 4 yaşındaMekteb-i Harbiye (1834): Maçka'dan Pangaltı'ya, Osmanlı'nın harp okulu ve Kara Harp Okulu'nun köküOrdu ve Donanma
- Redif Askerî Teşkilatı (1834): Osmanlı'nın yedek ordusu, taşradan cepheye uzanan yüz yıllık kurumOrdu ve Donanma
- 1837 7 yaşındaJohn Frederick Lewis ve Illustrations of Constantinople (1837): İstanbul'dan Kahire'yeŞehirler ve Mimari
- 1838 8 yaşındaThomas Allom'un İstanbul gravürleri (1838): Londra'da basılan romantik bir şehir albümüŞehirler ve Mimari
- Kew'deki Ulusal Arşiv (The National Archives): SP 97, FO 78 ve Osmanlı'ya bakan Britanya belgeleriBelgeler ve Fermanlar
- 1839 9 yaşındaNizip Muharebesi (1839): Hafız Paşa'nın yenilgisi, Moltke'nin uyarıları ve donanmanın teslimiSavaşlar ve Antlaşmalar
- Tanzimat Fermanı (1839): Gülhane'de okunan ferman ve Osmanlı'da yeni dönemin başlangıcıYenilik ve Dağılma (1800–1922)
- 1840 10 yaşındaLondra Antlaşması (1840): Avrupa'nın Mehmed Ali'ye karşı birleşmesi ve Akka'nın bombardımanıSavaşlar ve Antlaşmalar
- Kaime (1840): Osmanlı'nın ilk kâğıt parası, faizli tahvilden enflasyona uzanan hikâyeEkonomi ve Maliye
- 1841 11 yaşındaLondra Boğazlar Sözleşmesi (1841): Boğazların ilk uluslararası rejimi ve Montrö'ye uzanan yolSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1842 12 yaşındaPolonezköy (Adampol): İstanbul'un ormanındaki Leh köyünün kuruluşu ve sürgün hafızasıToplum ve Günlük Hayat
- 1843 13 yaşında1843 ordu düzenlemesi: Nizamiye, redif ve beş ordu sistemiOrdu ve Donanma
- 1845 15 yaşındaAusten Henry Layard ve Nimrud kazıları: Osmanlı Musul'undan British Museum'a Asur kabartmalarıBelgeler ve Fermanlar
- 1847 17 yaşındaİrlanda Kıtlığı ve Osmanlı yardımı: 10.000 sterlin, gizli gemiler ve Drogheda iddiasıYanlış Bilinenler
- 1849 19 yaşında1849 Macar ve Leh mültecileri: Kossuth'u iade etmeyen Osmanlı ve Kütahya'daki sürgünYenilik ve Dağılma (1800–1922)
- 1853 23 yaşındaSadık Paşa (Michał Czajkowski) ve Osmanlı Kazak Alayı: Kırım Savaşı'nda bir Leh yazarın komutasıOrdu ve Donanma
- Washington Anıtı'ndaki Osmanlı taşı (1853): Abdülmecid'in Amerika'ya gönderdiği dostluk yazıtıBelgeler ve Fermanlar
- 1854 24 yaşında1854 ilk dış borç: Kırım Savaşı'nın masrafları ve Osmanlı maliyesinde yeni bir dönemEkonomi ve Maliye
- Florence Nightingale ve Selimiye Kışlası: Üsküdar'da doğan modern hemşirelikKültür, Sanat ve Bilim
- 1855 25 yaşındaAdam Mickiewicz İstanbul'da: Polonya'nın milli şairinin Kırım Savaşı'ndaki son yolculuğuYenilik ve Dağılma (1800–1922)
- Osmanlı'da posta ve telgraf: Postahaneden tuğralı pullara, Kırım'dan Hicaz'a tellerYenilik ve Dağılma (1800–1922)
- 1856 26 yaşındaIslahat Fermanı (18 Şubat 1856): Eşit tebaa fikri, vergiler, askerlik ve mahkemelerYenilik ve Dağılma (1800–1922)
- Paris Antlaşması (30 Mart 1856): Kırım Savaşı'nın sonu ve Osmanlı'nın Avrupa ailesine kabulüSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1858 28 yaşındaAmedeo Preziosi'nin Stamboul albümü (1858): Maltalı ressamın İstanbul sokaklarıŞehirler ve Mimari
- 1859 29 yaşındaKuleli Vakası (1859): Tanzimat'a karşı ilk örgütlü darbe girişimi ve padişahın affıYenilik ve Dağılma (1800–1922)
- 1860 30 yaşındaTercüman-ı Ahval (1860): Agâh Efendi, Şinasi ve Türk özel gazeteciliğinin doğuşuKültür, Sanat ve Bilim
- 1861 31 yaşındaSultan Abdülaziz (1861–1876): Zırhlı donanma, Avrupa seyahati ve trajik bir sonPadişahlar
- Cebel-i Lübnan Mutasarrıflığı (1861): 1860 çatışmasından özel statülü bir yönetimeDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- 1863 33 yaşındaOsmanlı Bankası (1863): Galata'da kurulan devlet bankası ve kâğıt paranın yolculuğuEkonomi ve Maliye
- Sergi-i Umumi-i Osmani (1863): Sultanahmet'te açılan ilk Osmanlı sergisi ve dünya fuarlarıKültür, Sanat ve Bilim
- 1864 34 yaşındaAbdülaziz'in zırhlı donanması (1864–1876): Mesudiye'den Haliç'e uzanan deniz gücüOrdu ve Donanma
- Kafkas göçü (1864): Karadeniz kıyılarından Osmanlı topraklarına uzanan büyük sürgünToplum ve Günlük Hayat
- 1867 37 yaşındaAbdülaziz'in Avrupa seyahati (1867): Paris Sergisi, Londra, Viyana ve bir padişahın ilkleriPadişahlar
- 1868 38 yaşındaMekteb-i Sultani (1868): Galatasaray'da Fransızca eğitim ve Osmanlıcılığın okuluKültür, Sanat ve Bilim
- 1869 39 yaşındaSüveyş Kanalı'nın açılışı (17 Kasım 1869): Osmanlı Mısır'ında dünya ticaretini değiştiren yolEkonomi ve Maliye
- Mecelle (1869–1876): Ahmed Cevdet Paşa ve İslam hukukunun ilk resmî kanunlaştırılmasıDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- 1870 40 yaşındaDarülfünun (1846–1900): Osmanlı'da üniversite kurma girişimleri ve İstanbul Üniversitesi'nin kökleriKültür, Sanat ve Bilim
- 1873 43 yaşındaKaşgar'daki Yakub Bey ve Osmanlı: Doğu Türkistan'a giden toplar, subaylar ve İngiliz-Rus raporlarıDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- Namık Kemal: Vatan şairi, Vatan yahut Silistre gecesi ve Magosa sürgünüKültür, Sanat ve Bilim
- 1875 45 yaşındaTünel (1875): Karaköy ile Beyoğlu arasındaki 573 metrelik yeraltı füniküleriŞehirler ve Mimari
Kaynaklar
- Vikipedi: Mustafa Fâzıl Paşa CC BY-SA 4.0
