Hakkında
Nadir Şah Afşar, Afşar İmparatorluğu'nun kurucusu ve ilk hükümdarı olan Türkmen şahtır. Azerbaycan ve İran tarihlerinin en güçlü hükümdarlarından biri kabul edilip, 1736'dan 1747'deki suikastına kadar Afşar İmparatoru ve İran şahı olarak hüküm sürmüştür. Batı Asya, Güney Kafkasya, Orta Asya ve Güney Asya'da birçok seferde savaşmıştır. Askeri dehası nedeniyle, bazı tarihçiler onu İran'ın Napolyonu veya İkinci İskender olarak tanımlamıştır.
İran, Azerbaycan, Hindistan'ın kuzeyi ve Orta Asya'nın bir bölümünü içine alan büyük Afşar İmparatorluğu'nu kurdu. Afganlar, Osmanlılar ve Babür İmparatorluğu'na karşı zaferler kazandı. Nadir Şah, Asya'nın son büyük fatihiydi. Osmanlılar ve Babür İmparatorluğu arasında Afşarlar'ı yeniden saygın bir yere getirdiği için övülür.
Kaynaklarda Nadir Şah'ın, teşkilatçı, cesur, zeki ve çok enerjik bir yapıya sahip olduğu belirtilmiştir. Farsça'yı çok iyi bildiği halde Türkçe'yi kullanmayı tercih etmiştir. Hatta Çağatayca Türkçesi ile yazılmış yarlığı mevcuttur. Hindistan'da Karnal Muharebesi'nden sonra Babürlüler hükümdarı Muhammed Şah'la, Nadir Afşar arasındaki görüşmede iki hükümdar Türkçe konuşmuşlardır.
Nadir Şah, Safeviler'in aksine Şia'yı Caferilik ismi altında dört Sünni mezhebin yanında beşinci İslam mezhebi saymak istemiş ve bu amacı onun iç ve dış politikasının temelini oluşturmuştur.
Bu bölüm Vikipedi'deki maddeden alınmıştır; metin CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.
Kısa hayat çizelgesi
- Doğdu
- Kasr-ı Şirin Antlaşması (17 Mayıs 1639): Bugünkü Türkiye–İran sınırının atası
- Nevşehirli Damat İbrahim Paşa (1660'lar–1730): Lale Devri'nin sadrazamı ve Muşkara'dan Nevşehir'e
- I. Mahmud (1696–1754): isyanla gelen padişah, Belgrad'ın geri alınışı ve kütüphaneler
- Öldü
Aynı yıllarda dünya 1688–1747
Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.
- 1688 0 yaşındaTemeşvarlı Osman Ağa: Habsburg esaretinde on bir yıl ve Londra'daki tek nüsha hatıratToplum ve Günlük Hayat
- 1691 3 yaşındaTürkenlouis ve Salankamen (1691): Baden Margravı, Köprülüzade'nin şehadeti ve Karlsruhe ganimetleriSavaşlar ve Antlaşmalar
- Cizye: gayrimüslimlerden alınan baş vergisi, 1691 reformu ve bedel-i askeriye dönüşümEkonomi ve Maliye
- 1695 7 yaşındaİltizamdan malikâneye: 1695 düzenlemesi, ömür boyu vergi kaynağı ve taşra ayanlarının yükselişiDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- II. Mustafa (1664–1703): orduyla sefere çıkan şair padişah ve Edirne'de biten saltanatPadişahlar
- 1697 9 yaşındaZenta Muharebesi (11 Eylül 1697): Tisa kıyısındaki baskın ve Prens Eugen'in yükselişiSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1699 11 yaşındaKarlofça Antlaşması (26 Ocak 1699): ilk büyük toprak kaybı ve sınırın çizilmesiSavaşlar ve Antlaşmalar
- Reisülküttap: divan kâtiplerinin başından Osmanlı dışişlerinin yöneticisine (16.–19. yüzyıl)Devlet Teşkilatı ve Hukuk
- 1700 12 yaşındaİstanbul Antlaşması (1700): Azak'ın Rusya'ya geçişi ve Kırım vergisinin sonuSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1703 15 yaşındaEdirne Vakası (1703): cebecilerin isyanı, Feyzullah Efendi'nin sonu ve taht değişikliğiDuraklama ve Gerileme (1600–1800)
- III. Ahmed (1673–1736): hattat padişah, uzun saltanat ve Lale Devri'nin sahibiPadişahlar
- 1704 16 yaşındaAntoine Galland ve Binbir Gece Masalları: İstanbul'da başlayan bir yolculuğun Avrupa'daki yankısıKültür, Sanat ve Bilim
- 1705 17 yaşındaThököly İmre: Osmanlı himayesindeki 'Orta Macar Kralı' ve İzmit'te biten sürgünDuraklama ve Gerileme (1600–1800)
- 1711 23 yaşındaPummerin: Viyana'nın büyük çanı ve 1683'te ele geçirilen Osmanlı toplarının hikâyesiSavaşlar ve Antlaşmalar
- Prut Seferi (1711): Baltacı Mehmed Paşa, Çar Petro'nun kuşatılması ve Azak'ın geri dönüşüSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1712 24 yaşındaBuhurizade Mustafa Itrî (1640?–1712): Osmanlı musikisinin klasik ustası ve eserlerinin iziKültür, Sanat ve Bilim
- 1713 25 yaşındaİsveç Kralı XII. Karl Bender'de (1709–1714): Poltava'dan kaçış, Kalabalık baskını ve Demirbaş ŞarlSavaşlar ve Antlaşmalar
- Edirne Antlaşması (1713): Prut barışının kesinleşmesi ve Bender'deki İsveç kralıSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1714 26 yaşındaDimitri Kantemiroğlu: İstanbul'da yetişen Boğdan prensi, Osmanlı musikisi ve Avrupa'ya yazılan tarihKültür, Sanat ve Bilim
- 1716 28 yaşındaMustafa Naîmâ (1655–1716): Naîmâ Tarihi, vakanüvislik ve İbn Haldun'un Osmanlı'daki yankısıKültür, Sanat ve Bilim
- Petervaradin Muharebesi (5 Ağustos 1716): Şehit Ali Paşa'nın ölümü ve Belgrad'a giden yolDuraklama ve Gerileme (1600–1800)
- 1717 29 yaşındaMikes Kelemen'in Türkiye Mektupları: Tekirdağ'dan yazılan Macar düzyazısının başyapıtıKültür, Sanat ve Bilim
- Lady Mary Wortley Montagu: İstanbul'dan mektuplar ve Osmanlı'dan İngiltere'ye çiçek aşısıKültür, Sanat ve Bilim
- 1718 30 yaşındaPasarofça Antlaşması (1718): Belgrad'ın kaybı, Mora'nın korunması ve ticaret maddeleriSavaşlar ve Antlaşmalar
- Lale Devri (1718–1730): barış yılları, Sadabad, Nedim'in şiiri ve sonradan konan bir adDuraklama ve Gerileme (1600–1800)
- 1720 32 yaşındaII. Rákóczi Ferenc'in Tekirdağ sürgünü: Macar bağımsızlık önderinin Osmanlı'daki son yıllarıDuraklama ve Gerileme (1600–1800)
- Surname-i Vehbi: 1720 şenliği, Okmeydanı'ndaki on beş gün ve Levni'nin 137 minyatürüKültür, Sanat ve Bilim
- 1725 37 yaşındaKız Kulesi: yılan efsanesi, yanlış eklenen Leandros adı ve kulenin belgelerdeki gerçek tarihiYanlış Bilinenler
- 1727 39 yaşındaOsmanlı matbaayı 300 yıl yasakladı mı? Ferman iddiasının izini sürdükYanlış Bilinenler
- Vanmour'un Calkoen tabloları: Hollanda elçisinin III. Ahmed huzuruna çıkışı ve Rijksmuseum serisiKültür, Sanat ve Bilim
- 1728 40 yaşındaIII. Ahmed Çeşmesi: Bâb-ı Hümâyun önünde Lâle Devri'nin sebilli, kitabeli su anıtıŞehirler ve Mimari
- 1730 42 yaşındaPatrona Halil İsyanı (1730): Lale Devri'ni bitiren ayaklanma ve iki ayda gelen sonDuraklama ve Gerileme (1600–1800)
- 1732 44 yaşındaMarsigli'nin Stato Militare'si (1732): Osmanlı ordusunu içeriden anlatan bir İtalyan kontOrdu ve Donanma
- Levni: Edirneli nakkaş, tek figürlü albüm resimleri, Silsilename ve Vanmour'un çağdaşıKültür, Sanat ve Bilim
- 1738 50 yaşındaJean-Étienne Liotard ve "Türk ressam" (1738–1742): İstanbul'dan Avrupa'ya bir kıyafet modasıKültür, Sanat ve Bilim
- 1739 51 yaşındaBelgrad Antlaşması (1739): Hisarcık zaferi, Fransız arabuluculuğu ve Belgrad'ın dönüşüSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1744 56 yaşındaŞumnu'daki Tombul Camii (1744): Şerif Halil Paşa'nın eseri ve Bulgaristan'ın en büyük camisiŞehirler ve Mimari
Kaynaklar
- Vikipedi: Nadir Şah CC BY-SA 4.0
- Wikidata Q192868 CC0
