İkinci Kosova Savaşı (17-20 Ekim 1448): Hunyadi'nin son büyük taarruzu

Aynı ovada ikinci savaş

İkinci Kosova Savaşı (Macarca: második rigómezei csata), Türkçe Vikipedi'ye göre 17–20 Ekim 1448 tarihleri arasında Osmanlı ordusu ile Macaristan önderliğindeki haçlı ordusu arasında yapılan ve Osmanlı zaferiyle sonuçlanan bir meydan savaşıdır. Savaş, 1389'daki Birinci Kosova Savaşı'nın da yapıldığı Kosova Ovası'nda geçti. Osmanlı ordusunu Sultan II. Murad, Hristiyan ittifakının ordusunu ise Macaristan Naibi Hunyadi Yanoş (János Hunyadi) yönetti. İngilizce Wikipedia'ya göre savaş, Varna yenilgisinin öcünü almak için başlatılan Macar taarruzunun doruk noktasıydı; bu savaştan sonra Macar krallığı Osmanlı'ya karşı büyük bir saldırı düzenleyecek askerî ve mali güce sahip olmadı.

Savaş öncesi

Türkçe Vikipedi'ye göre Varna'daki yenilgi Macarların Balkan siyasetini sona erdirmedi. Kral naibi Hunyadi Yanoş, 1447 başından itibaren Tuna boyundaki prensliklerle ittifak kurmaya çalıştı. Seferine bir haçlı seferi görünümü vermek için Papa'ya, Venedik'e, Aragon ve Napoli krallıklarına başvurdu; ancak olumlu yanıt alamadı. Bu sırada II. Murad, Arnavutluk'ta İskender Bey'in (Skanderbeg) ayaklanmasıyla uğraşıyordu. Osmanlı ordusu Temmuz 1448'de Arnavutluk'ta bulunuyor, Kocacık Hisarı'nın alınmasından sonra Akçahisar (Kruja) kuşatmasıyla meşgul oluyordu. Hunyadi'nin İskender Bey ile temas kurduğu ve onunla birleşmek amacıyla harekete geçtiği belirtilir.

İngilizce Wikipedia, II. Murad'ın 1446'da Mora'ya girerek Kerameikos'taki Hexamilion (Altı Mil) surunu aştığını ve Mora'yı yağmaladığını, bu seferin Edirne-Segedin barışının bozulmasına bir karşılık olarak görüldüğünü yazar.

Orduların gücü

Türkçe Vikipedi'ye göre Hunyadi, 30–35 bin kişilik bir kuvvetle Balkanlar'a indi. Ordunun çekirdeğini Macarlar oluşturuyordu; 8.000 kişilik bir Eflak kuvveti ve Alman ve Çeklerden oluşan paralı askerler de katılmıştı. Hunyadi, Sırp Despotu Đurađ Branković ile de bağlantı kurmak istedi; ancak despot buna yanaşmadığı gibi topraklarından geçmesine izin vermeyeceğini bildirdi. Buna karşın Hunyadi, Eylül sonunda Sırp topraklarına girerek Morava vadisine yöneldi. Arnavutluk'ta bulunan II. Murad, kuvvetlerini Sofya'da toplayarak Kosova Ovası'na doğru ilerledi.

Hunyadi'nin ordusunun en büyük gücü, Varna'da olduğu gibi ağır zırhlı süvarilerdi. Ordunun en önemli vurucu gücü ise her birinde iki asker ve bir topun bulunduğu, sayıları kaynaklara göre 800 ile 2.000 arasında değişen savaş arabalarıydı. Bu arabalar, Hussit savaşlarında geliştirilen ve Osmanlıların "tabur cengi" dediği araba kalesi düzenini oluşturuyordu.

Birinci ve ikinci gün

Türkçe Vikipedi'ye göre Osmanlı ordusu bu kez sağ kanatta Anadolu, sol kanatta Rumeli süvarileri ve ortada azap ve yeniçerilerin koruması altında padişahın bulunduğu merkezden oluşan bir düzenle dizildi. Merkezde süvari saldırılarına karşı kalkanlı ve mızraklı askerlerden oluşan bir savunma hattı hendeğin çevresine kuruldu; çevresine develer konuldu, toplar dizildi.

Savaş 17 Ekim Perşembe günü başladı. İlk gün Macar süvarileri saldırdı ve iki taraf birbirinin gücünü anlamaya yönelik çarpışmalara girdi. Osmanlılar Anadolu askerini savaşa sokmayıp dinlendirdi. Aynı akşam Hunyadi'nin birlikleri Osmanlı saflarına bir gece baskını yaptı; ancak saldırı püskürtüldü. Ertesi sabah süvari saldırısı yeniden başladı; Macar süvarileri yeniçerilerin tuttuğu merkeze kadar ilerledi ve orada durduruldu.

Yanıltıcı geri çekilme ve kuşatma

Savaşın ikinci gününde haçlı ordusu kanatlardan saldırıya geçti. Türkçe Vikipedi'ye göre II. Murad, merkezdeki azap ve yeniçeri birliklerini yerinde tutarken kanatlardaki askerlerine geri çekilme emri verdi. Osmanlıların savaşı bıraktığını düşünen Hunyadi'nin birlikleri bütün güçleriyle merkeze saldırdı. Bunun üzerine Murad, merkez birliklerine de geri çekilme emri verdi; ancak bu bir savaş hilesiydi. Anadolu ve Rumeli beylerbeyliklerine bağlı kanat kuvvetleri ani bir manevrayla yeniden saldırıya geçerek haçlı ordusunu çembere aldı. Yenileceğini anlayan Hunyadi savaş alanından çekildi.

19 Ekim sabahı haçlı ordugâhında kalan kuvvetlerin kurduğu son barikatlar da aşıldı ve çok sayıda esir alındı. İskender Bey'in yardım için gelen kuvvetleri ise ancak savaşın sonunda bölgeye yaklaşabildi ve yenilgi haberi üzerine geri döndü.

Sonuçları

Türkçe Vikipedi, İkinci Kosova Savaşı'nın Macarların Balkanlar'daki etkisinin bir bakıma sonunu oluşturduğunu, buna karşılık Osmanlı egemenliğini pekiştirdiğini yazar. Eflak üzerindeki Macar nüfuzu sarsıldı ve bölgede Osmanlı öne çıkmaya başladı. İngilizce Wikipedia'ya göre savaştan sonra Türklerin Sırbistan'ı ve diğer Balkan devletlerini fethetmesinin önü açıldı; İstanbul'u kurtarma umutları da sona erdi. Avrupa sınırındaki yarım yüzyıllık haçlı tehdidinin sona ermesiyle II. Murad'ın oğlu II. Mehmed, 1453'te İstanbul'u kuşatabilecek bir serbestliğe kavuştu.

Savaş, Osmanlı'nın erken dönemindeki en uzun süren ve en kanlı savaşlarından biri olarak anılır. Aynı zamanda II. Murad'ın son büyük meydan savaşıydı. Murad, 1450'de Akçahisar'ı yeniden kuşattı; ancak İskender Bey'in direnişi karşısında kaleyi alamadan geri döndü ve 3 Şubat 1451'de Edirne'de öldü.

Tarihteki yeri

İkinci Kosova Savaşı, Varna ile birlikte Osmanlı-Macar mücadelesinin XV. yüzyıl ortasındaki iki büyük dönüm noktasından biridir. Savaş, Hunyadi'nin kişisel önderliğine dayanan Macar taarruz politikasının sınırını gösterdi; Hunyadi bundan sonra 1456'daki Belgrad savunmasında olduğu gibi savunma savaşlarında öne çıktı. Osmanlı açısından ise savaş, Balkanlar'daki egemenliğin kesinleşmesi ve İstanbul fethine giden yolun açılması anlamına geliyordu.

Kaynaklar hakkında

Konu, TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Kosova maddesi, Türkçe Vikipedi'nin II. kosovaKosova Muharebesi maddesi ve İngilizce Wikipedia'nın Battle of Kosovo (1448) maddesine dayanır. Ordu sayıları ve tarihlerdeki farklar dikkat kutusunda belirtilmiştir.