İçeriğe geç
Giriş yap
Şahsiyet1441 – 1501

Ali Şir Nevai

Ali Şir Nevai (1441–1501), Çağatay Türkçesiyle eser veren Timurlu şair ve devlet adamı.

Hakkında

Nizamüddin Ali Şîr Nevaî veya yaygın adıyla Ali Şîr Nevaî (9 Şubat 1441, Herat - 3 Ocak 1501, Herat), 15. yüzyıl Türk şairi.

Ali Şîr Nevaî'nin yaşadığı dönemde Herat, Timurlu Devleti hükmü altında idi ve Herat bu devletin en önemli kültürel ve entelektüel merkezlerinin başında gelmekteydi. Ali Şîr Nevaî'nin ailesi Çağatay sülalesindendi ve Ali Şîr Nevaî Timurlu Devleti içinde yüksek rütbeli bir sınıftan olarak "emir" (Farisi olarak mir) unvanını taşımaktaydı. Siyabettin "Kıçına (Küçük)" "Şahruh"un Devlethane denen sarayında onun hükümdarlık alanında yüksek bir devlet idarecisi idi. Ali Şîr Nevaî'nin annesi de Şahruh'un sarayında Şahruh'un şehzadelerinin birisinin mürebiyyesi görevini yapmakta idi.

Timurlu sülalesinin bir üyesi olan Timur'un torununun oğlu olan ve Horasan valiliği de yapan "Ebül-Kasım Babür Mirza bin Baysüngör Beg" vesayetine geçerek onun yanında yetişti.

Bu saray eğitiminde Ali Şîr Nevaî sonradan Horasan'da Timurlu Devleti hükümdarı olacak Hüseyin Baykara ile beraber yetiştirildi. Ertesi yıl Meşhed'de iken bin Baysüngör Beg öldü. Hüseyin Baykara ve Ali Şîr Nevaî'nin gelecekteki hedefleri ayrıldı. Hüseyin Baykara kendini devletin sultanı yapıp politik iktidar kazanmak için o dönemin politik hayatına atıldı.

Hüseyin Baykara Herat'ı eline geçirerek 1469'da kendini Herat Timur Devleti Sultani ilan etti. 1470'te önemli bir rakibi kalmadı. Sultan Hüseyin Baykara'nın Herat'ta Sultan olarak hükûmet etmesi 1506'ya kadar sürdü.

Kısa hayat çizelgesi

Çocukluk ve öğrenim1441 · 1 olay
  1. Doğum
    Doğdu
Son yıllar1501 · 1 olay
  1. Ölüm60 yaşında
    Hayatını kaybetti

Yalnız tarihi kayıtlı olaylar; satırlar ilgili forum konularından derlenir. Tarihe dokunarak kronolojide o günü açabilirsiniz.

Aynı yıllarda dünya 1441–1501

Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.

  1. 1443 2 yaşındaİzladi Derbendi Muharebesi (Aralık 1443): Hunyadi'nin kış seferi Balkan geçitlerinde duruyorSavaşlar ve Antlaşmalar
  2. 1444 3 yaşındaEdirne-Segedin Antlaşması (1444): on yıllık barış sözü ve kısa ömrüSavaşlar ve Antlaşmalar
  3. Varna Savaşı (10 Kasım 1444): son büyük haçlı seferi Karadeniz kıyısında sona eriyorSavaşlar ve Antlaşmalar
  4. 1447 6 yaşındaEdirne Üç Şerefeli Camii (1438-1447): klasik Osmanlı camisine giden yolŞehirler ve Mimari
  5. 1448 7 yaşındaİkinci Kosova Savaşı (17-20 Ekim 1448): Hunyadi'nin son büyük taarruzuSavaşlar ve Antlaşmalar
  6. 1450 9 yaşındaCebeci Ocağı: Osmanlı ordusunun silah ve zırh birliğiOrdu ve Donanma
  7. 1451 10 yaşındaII. Mehmed (Fatih Sultan Mehmed): İstanbul'u alan ve Kayser-i Rûm unvanını kullanan padişahPadişahlar
  8. 1452 11 yaşındaRumeli Hisarı (1452): Boğazkesen'in doksan günde yükselişiŞehirler ve Mimari
  9. 1453 12 yaşındaİstanbul'un Fethi (29 Mayıs 1453): elli üç günlük kuşatma ve Bizans'ın sonuKuruluş Dönemi (1299–1453)
  10. Akşemseddin: İstanbul kuşatmasında Fatih'in yanındaki âlim ve hekimKültür, Sanat ve Bilim
  11. 1454 13 yaşındaMillet sistemi: patrikhaneler, hahambaşılık ve 19. yüzyılın millet nizamnameleriToplum ve Günlük Hayat
  12. Venedik balyosu: İstanbul'daki Venedik temsilcisi, gizli raporlar ve Venedik Devlet ArşiviBelgeler ve Fermanlar
  13. 1455 14 yaşındaŞer'iyye sicilleri: kadı mahkemesinin defterleri, Saraybosna'dan Kudüs'e dağılmış bir hafızaDevlet Teşkilatı ve Hukuk
  14. 1456 15 yaşındaBelgrad Kuşatması (Temmuz 1456): Fatih'in Tuna kıyısındaki yenilgisiSavaşlar ve Antlaşmalar
  15. 1458 17 yaşındaAtina'daki Fethiye Camii: Roma Agorası'nda Fatih'in adını taşıyan yapı ve iki yüzyıllık sessizlikŞehirler ve Mimari
  16. Dubrovnik (Raguza) ve Osmanlı: Haraçla korunan bir cumhuriyet ve Adriyatik'teki Osmanlıca arşivBelgeler ve Fermanlar
  17. 1459 18 yaşındaTopkapı Sarayı: Sarayburnu'ndaki Yeni Saray ve dört yüz yıllık devlet merkeziŞehirler ve Mimari
  18. 1460 19 yaşındaMora Despotluğu'nun sonu (1458-1460): Palaiologos kardeşler ve MistraYükselme Dönemi (1453–1600)
  19. 1461 20 yaşındaTrabzon'un Fethi (15 Ağustos 1461): Komnenos hanedanının son kentiYükselme Dönemi (1453–1600)
  20. Bedesten: kıymetli malların kubbeli çarşısı, Bursa'dan İstanbul'a ticaretin güvenli kalbiEkonomi ve Maliye
  21. 1463 22 yaşında1463–1479 Osmanlı-Venedik Savaşı: Eğriboz'dan İşkodra'ya on altı yılSavaşlar ve Antlaşmalar
  22. Bosna'nın Fethi (1463-1464): Bobovac, Jajce ve Bosna Krallığı'nın sonuYükselme Dönemi (1453–1600)
  23. 1470 29 yaşındaFatih Camii ve Külliyesi (1463-1470): İstanbul'un ilk büyük selatin külliyesiŞehirler ve Mimari
  24. Sahn-ı Seman medreseleri (1463–1470): Fatih külliyesinde kurulan sekiz medrese ve ilmiye düzeniKültür, Sanat ve Bilim
  25. 1473 32 yaşındaOtlukbeli Savaşı (11 Ağustos 1473): II. Mehmed ile Uzun HasanSavaşlar ve Antlaşmalar
  26. 1474 33 yaşındaKayseri: Erciyes'in eteğinde bedesten, kervan yolu ve Mimar Sinan'ın memleketiŞehirler ve Mimari
  27. Ali Kuşçu: Semerkant rasathanesinden Ayasofya medresesineKültür, Sanat ve Bilim
  28. 1475 34 yaşındaKırım Seferi (1475): Kefe'nin alınması ve Kırım Hanlığı'nın Osmanlı himayesiYükselme Dönemi (1453–1600)
  29. 1477 36 yaşındaDefterdar: Osmanlı maliyesinin başı, hazine defterleri ve bugünkü il defterdarlıklarıDevlet Teşkilatı ve Hukuk
  30. 1480 39 yaşındaOtranto Seferi (1480-1481): Gedik Ahmed Paşa'nın İtalya çıkarmasıYükselme Dönemi (1453–1600)
  31. Gentile Bellini'nin Fatih portresi (1480): Venedik'ten gelen ressam ve Londra'daki tabloPadişahlar
  32. 1481 40 yaşındaII. Bayezid (1481-1512): Velî lakaplı padişah, Cem meselesi ve sessiz büyümePadişahlar
  33. Cem Sultan (1459-1495): taht mücadelesi ve Avrupa'daki on üç yıllık esaretYükselme Dönemi (1453–1600)
  34. 1488 47 yaşındaEdirne II. Bayezid Darüşşifası: Tunca kıyısında altı eyvanlı hastane ve musikiyle tedaviToplum ve Günlük Hayat
  35. 1491 50 yaşındaBursa ipeği: Koza Han, İran kervanları, Yavuz'un ipek yasağı ve Harir DarülmualliminiEkonomi ve Maliye
  36. Bursa ipeği: Koza Han, İran ham ipeği ve 19. yüzyılın filatürleriEkonomi ve Maliye
  37. 1492 51 yaşında1492 Sürgünü ve Osmanlı'ya gelen Sefarad YahudileriToplum ve Günlük Hayat
  38. Üsküp'teki Mustafa Paşa Camii: Kale eteğinde beş yüz yıllık bir Osmanlı kubbesiŞehirler ve Mimari
  39. 1496 55 yaşındaMoskova'daki RGADA: Osmanlı-Rus ilişkilerinin Rus arşivindeki ilk kayıtlarıBelgeler ve Fermanlar
  40. 1499 58 yaşında1499–1503 Osmanlı-Venedik Savaşı: Zonchio, Modon ve denizde yeni dengeSavaşlar ve Antlaşmalar
  41. Kemal Reis (1451-1511) ve Sapienza (Zonchio) Deniz SavaşıOrdu ve Donanma
  42. 1500 59 yaşındaSubaşı: Osmanlı şehirlerinde asayişi ve cezaları yöneten görevliDevlet Teşkilatı ve Hukuk

Bağlı maddeler 3

Okuma yolu

Bu maddeyi ve en çok birlikte anıldığı maddeleri en yoğun işleyen 5 konu, olay sırasına göre. Okuduklarınız yalnız bu tarayıcıda işaretlenir.

  1. KPSS Tarih: İslamiyet Öncesi Türk Devletleri ve Türk-İslam Devletleri – 10 Soru ve Çözümleri (3)
  2. ÖABT Türkçe Öğretmenliği: Cümle Bilgisi, Halk ve Tanzimat Edebiyatı, Dinleme Eğitimi – 10 Soru ve Çözümleri (4)
  3. ÖABT Türkçe: Dil Bilgisi, Eski Türk Dili ve Edebiyat Bilgisi – 10 Soru ve Çözümleri
  4. ÖABT Türkçe Öğretmenliği: Ses Bilgisi, Yapı Bilgisi, Eski Türk Edebiyatı ve Okuma Öğretimi – 10 Soru ve Çözümleri (3)

Değişiklik geçmişi

  1. 01.11.2026 02:30Değişen alanlar: Metin
  2. 31.10.2026 23:34İzleme başladığında kayıtlı sürüm (maddenin son güncellenmesi)

Alanlardaki her değişiklik, madde açıldığında tarihiyle kaydedilir.

Düzeltme bildir

İlişki ağı 22

Bir düğüme dokunun: önizleme kartı açılır. Çizgi kalınlığı, iki maddenin birlikte geçtiği konu sayısını gösterir.

İki madde arası yol

Başka bir madde seçin: Ali Şir Nevai ile o madde arasındaki en kısa bağlantı zinciri, her adımı birleştiren konuyla gösterilir.

Geçtiği konular 4