Hakkında
Nizamüddin Ali Şîr Nevaî veya yaygın adıyla Ali Şîr Nevaî (9 Şubat 1441, Herat - 3 Ocak 1501, Herat), 15. yüzyıl Türk şairi.
Ali Şîr Nevaî'nin yaşadığı dönemde Herat, Timurlu Devleti hükmü altında idi ve Herat bu devletin en önemli kültürel ve entelektüel merkezlerinin başında gelmekteydi. Ali Şîr Nevaî'nin ailesi Çağatay sülalesindendi ve Ali Şîr Nevaî Timurlu Devleti içinde yüksek rütbeli bir sınıftan olarak "emir" (Farisi olarak mir) unvanını taşımaktaydı. Siyabettin "Kıçına (Küçük)" "Şahruh"un Devlethane denen sarayında onun hükümdarlık alanında yüksek bir devlet idarecisi idi. Ali Şîr Nevaî'nin annesi de Şahruh'un sarayında Şahruh'un şehzadelerinin birisinin mürebiyyesi görevini yapmakta idi.
Timurlu sülalesinin bir üyesi olan Timur'un torununun oğlu olan ve Horasan valiliği de yapan "Ebül-Kasım Babür Mirza bin Baysüngör Beg" vesayetine geçerek onun yanında yetişti.
Bu saray eğitiminde Ali Şîr Nevaî sonradan Horasan'da Timurlu Devleti hükümdarı olacak Hüseyin Baykara ile beraber yetiştirildi. Ertesi yıl Meşhed'de iken bin Baysüngör Beg öldü. Hüseyin Baykara ve Ali Şîr Nevaî'nin gelecekteki hedefleri ayrıldı. Hüseyin Baykara kendini devletin sultanı yapıp politik iktidar kazanmak için o dönemin politik hayatına atıldı.
Hüseyin Baykara Herat'ı eline geçirerek 1469'da kendini Herat Timur Devleti Sultani ilan etti. 1470'te önemli bir rakibi kalmadı. Sultan Hüseyin Baykara'nın Herat'ta Sultan olarak hükûmet etmesi 1506'ya kadar sürdü.
Kısa hayat çizelgesi
Çocukluk ve öğrenim1441 · 1 olay
- Doğum
Doğdu
Son yıllar1501 · 1 olay
- Ölüm60 yaşında
Hayatını kaybetti
Yalnız tarihi kayıtlı olaylar; satırlar ilgili forum konularından derlenir. Tarihe dokunarak kronolojide o günü açabilirsiniz.
Aynı yıllarda dünya 1441–1501
Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.
- 1443 2 yaşındaİzladi Derbendi Muharebesi (Aralık 1443): Hunyadi'nin kış seferi Balkan geçitlerinde duruyorSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1444 3 yaşındaEdirne-Segedin Antlaşması (1444): on yıllık barış sözü ve kısa ömrüSavaşlar ve Antlaşmalar
- Varna Savaşı (10 Kasım 1444): son büyük haçlı seferi Karadeniz kıyısında sona eriyorSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1447 6 yaşındaEdirne Üç Şerefeli Camii (1438-1447): klasik Osmanlı camisine giden yolŞehirler ve Mimari
- 1448 7 yaşındaİkinci Kosova Savaşı (17-20 Ekim 1448): Hunyadi'nin son büyük taarruzuSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1450 9 yaşındaCebeci Ocağı: Osmanlı ordusunun silah ve zırh birliğiOrdu ve Donanma
- 1451 10 yaşındaII. Mehmed (Fatih Sultan Mehmed): İstanbul'u alan ve Kayser-i Rûm unvanını kullanan padişahPadişahlar
- 1452 11 yaşındaRumeli Hisarı (1452): Boğazkesen'in doksan günde yükselişiŞehirler ve Mimari
- 1453 12 yaşındaİstanbul'un Fethi (29 Mayıs 1453): elli üç günlük kuşatma ve Bizans'ın sonuKuruluş Dönemi (1299–1453)
- Akşemseddin: İstanbul kuşatmasında Fatih'in yanındaki âlim ve hekimKültür, Sanat ve Bilim
- 1454 13 yaşındaMillet sistemi: patrikhaneler, hahambaşılık ve 19. yüzyılın millet nizamnameleriToplum ve Günlük Hayat
- Venedik balyosu: İstanbul'daki Venedik temsilcisi, gizli raporlar ve Venedik Devlet ArşiviBelgeler ve Fermanlar
- 1455 14 yaşındaŞer'iyye sicilleri: kadı mahkemesinin defterleri, Saraybosna'dan Kudüs'e dağılmış bir hafızaDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- 1456 15 yaşındaBelgrad Kuşatması (Temmuz 1456): Fatih'in Tuna kıyısındaki yenilgisiSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1458 17 yaşındaAtina'daki Fethiye Camii: Roma Agorası'nda Fatih'in adını taşıyan yapı ve iki yüzyıllık sessizlikŞehirler ve Mimari
- Dubrovnik (Raguza) ve Osmanlı: Haraçla korunan bir cumhuriyet ve Adriyatik'teki Osmanlıca arşivBelgeler ve Fermanlar
- 1459 18 yaşındaTopkapı Sarayı: Sarayburnu'ndaki Yeni Saray ve dört yüz yıllık devlet merkeziŞehirler ve Mimari
- 1460 19 yaşındaMora Despotluğu'nun sonu (1458-1460): Palaiologos kardeşler ve MistraYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1461 20 yaşındaTrabzon'un Fethi (15 Ağustos 1461): Komnenos hanedanının son kentiYükselme Dönemi (1453–1600)
- Bedesten: kıymetli malların kubbeli çarşısı, Bursa'dan İstanbul'a ticaretin güvenli kalbiEkonomi ve Maliye
- 1463 22 yaşında1463–1479 Osmanlı-Venedik Savaşı: Eğriboz'dan İşkodra'ya on altı yılSavaşlar ve Antlaşmalar
- Bosna'nın Fethi (1463-1464): Bobovac, Jajce ve Bosna Krallığı'nın sonuYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1470 29 yaşındaFatih Camii ve Külliyesi (1463-1470): İstanbul'un ilk büyük selatin külliyesiŞehirler ve Mimari
- Sahn-ı Seman medreseleri (1463–1470): Fatih külliyesinde kurulan sekiz medrese ve ilmiye düzeniKültür, Sanat ve Bilim
- 1473 32 yaşındaOtlukbeli Savaşı (11 Ağustos 1473): II. Mehmed ile Uzun HasanSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1474 33 yaşındaKayseri: Erciyes'in eteğinde bedesten, kervan yolu ve Mimar Sinan'ın memleketiŞehirler ve Mimari
- Ali Kuşçu: Semerkant rasathanesinden Ayasofya medresesineKültür, Sanat ve Bilim
- 1475 34 yaşındaKırım Seferi (1475): Kefe'nin alınması ve Kırım Hanlığı'nın Osmanlı himayesiYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1477 36 yaşındaDefterdar: Osmanlı maliyesinin başı, hazine defterleri ve bugünkü il defterdarlıklarıDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- 1480 39 yaşındaOtranto Seferi (1480-1481): Gedik Ahmed Paşa'nın İtalya çıkarmasıYükselme Dönemi (1453–1600)
- Gentile Bellini'nin Fatih portresi (1480): Venedik'ten gelen ressam ve Londra'daki tabloPadişahlar
- 1481 40 yaşındaII. Bayezid (1481-1512): Velî lakaplı padişah, Cem meselesi ve sessiz büyümePadişahlar
- Cem Sultan (1459-1495): taht mücadelesi ve Avrupa'daki on üç yıllık esaretYükselme Dönemi (1453–1600)
- 1488 47 yaşındaEdirne II. Bayezid Darüşşifası: Tunca kıyısında altı eyvanlı hastane ve musikiyle tedaviToplum ve Günlük Hayat
- 1491 50 yaşındaBursa ipeği: Koza Han, İran kervanları, Yavuz'un ipek yasağı ve Harir DarülmualliminiEkonomi ve Maliye
- Bursa ipeği: Koza Han, İran ham ipeği ve 19. yüzyılın filatürleriEkonomi ve Maliye
- 1492 51 yaşında1492 Sürgünü ve Osmanlı'ya gelen Sefarad YahudileriToplum ve Günlük Hayat
- Üsküp'teki Mustafa Paşa Camii: Kale eteğinde beş yüz yıllık bir Osmanlı kubbesiŞehirler ve Mimari
- 1496 55 yaşındaMoskova'daki RGADA: Osmanlı-Rus ilişkilerinin Rus arşivindeki ilk kayıtlarıBelgeler ve Fermanlar
- 1499 58 yaşında1499–1503 Osmanlı-Venedik Savaşı: Zonchio, Modon ve denizde yeni dengeSavaşlar ve Antlaşmalar
- Kemal Reis (1451-1511) ve Sapienza (Zonchio) Deniz SavaşıOrdu ve Donanma
- 1500 59 yaşındaSubaşı: Osmanlı şehirlerinde asayişi ve cezaları yöneten görevliDevlet Teşkilatı ve Hukuk
