Otranto Seferi (1480-1481): Gedik Ahmed Paşa'nın İtalya çıkarması

İtalya'daki ilk Osmanlı toprağı

Otranto Seferi, Türkçe Vikipedi'ye göre 1480 yazında Osmanlı ordusunun İtalya yarımadasına çıkmasıyla başlayan ve II. Mehmed'in ölümünün ardından 1481'de sona eren seferdir. Osmanlı kuvvetleri, Napoli Krallığı'na bağlı Otranto kentini kuşattı ve 11 Ağustos 1480'de aldı. Kent, Osmanlıların İtalya'daki ilk toprak kazanımı oldu. Bir yıl sonra, padişahın ölümünün yarattığı belirsizlik ortamında, Napoli kuvvetleri ve Papalık donanmasının kuşatması sonucunda Osmanlı garnizonu kenti teslim etti.

Arka plan

Türkçe Vikipedi'ye göre II. Mehmed'in Arnavutluk'a gönderdiği akıncılar Dalmaçya kıyılarına ulaştıkça İtalya'da kaygı arttı. Akıncılar 1477'de İtalya'nın kuzeydoğusundaki Friuli'ye girdi; ertesi yıl daha büyük akınlar büyük bir paniğe yol açtı. Bunun üzerine Venedik 1479'da barış istedi. 25 Ocak 1479'da İstanbul'da imzalanan barışla Venedik, İşkodra'yı, Eğriboz'u ve Limni'yi Osmanlı'ya bıraktı ve yıllık 10.000 duka ödemeyi kabul etti.

Türkçe Vikipedi'ye göre Napoli Krallığı, Osmanlı ile ilişkisini bozarak kuşatma altındaki Rodos Şövalyeleri'ne yardım göndermişti. İngilizce Wikipedia'ya göre Venedik kaynakları, İstanbul'daki yeni Venedik balyosu Battista Gritti'nin padişaha, eski Bizans kentleri olan Brindisi, Taranto ve Otranto'yu almanın hakkı olduğunu söylediğini ima eder. Papalık tarihçisi Sigismondo de' Conti de Osmanlıların, en azından Venedik'in tarafsızlığı olmadan bu girişime kalkışmayacaklarını yazmıştır.

Çıkarma ve kuşatma

İngilizce Wikipedia'ya göre 1480 yazının başında Kaptan-ı derya Gedik Ahmed Paşa, Otranto Boğazı'nı geçme emrini aldı. Gedik Ahmed Paşa, daha önce Ayamavra (Lefkada), Kefalonya ve Zanta adalarını almış deneyimli bir komutandı. Osmanlı donanması Avlonya yakınlarında toplanarak boğazı geçti. Paşa ilk olarak Brindisi yakınlarına çıkmayı planlamıştı; ancak esir alınan bir tüccardan güneyde savunmanın daha zayıf olduğunu öğrenince rotayı Otranto'ya çevirdi. 28 Temmuz 1480 Cuma günü kente ulaşan donanma, İngilizce Wikipedia'ya göre 40'ı kadırga olmak üzere 140 gemiden oluşuyordu; Türkçe Vikipedi ise 100 gemiden söz eder. Osmanlı süvarileri Roca'da karaya çıkarak hızla Otranto'ya ulaştı. Topçu ateşiyle sürdürülen kuşatma 11 Ağustos'ta kentin alınmasıyla sonuçlandı.

Otranto şehitleri

İngilizce Wikipedia'ya göre geleneksel anlatı, kentin alınmasından sonra İslam'ı kabul etmeyi reddeden yaklaşık 800 kişinin 14 Ağustos'ta kentin yakınındaki bir tepede idam edildiğini aktarır. Bu kişiler, Papa XIV. Clemens tarafından şehit ilan edildi ve 12 Mayıs 2013'te Papa Franciscus tarafından aziz ilan edildi. Kurbanların kemikleri bugün Otranto Katedrali'ndeki şapelde korunur; bir bölümü Napoli'deki Santa Caterina a Formiello Kilisesi'ndedir.

Osmanlı yönetiminde Otranto

İngilizce Wikipedia'ya göre Osmanlılar Otranto'yu aldıktan sonra Brindisi, Lecce ve Taranto yönünde akınlar düzenledi. Her aileye bir duka vergi koydular ve kilise çanlarını eriterek top döktürdüler. Ancak erzak tükendi ve yerel halk işbirliğini reddetti; birçok kişi bölgeyi terk etti. Bunun üzerine Osmanlılar politikalarını yumuşatarak vergiyi on yıllığına kaldırdı ve din özgürlüğü tanıdı. Türkçe Vikipedi'ye göre Osmanlılar kuvvetlerin büyük bölümünü geri çekerek denizden beslenebilecek küçük bir garnizon bıraktı. Padişahın bir ordunun başında İtalya'ya geleceği söylentileri yayıldı; Papa IV. Sixtus'un Avignon'a kaçmayı düşündüğü bile anlatılır.

Kentin geri alınması

İngilizce Wikipedia'ya göre Eylül 1480'de Napoli Kralı I. Ferdinand (Ferrante) ve oğlu Calabria Dükü Alfonso Otranto'ya yürüdü. Osmanlılar Ekim'de kent surlarının ardına çekildi. Gedik Ahmed Paşa'nın kentin teslimi karşılığında önerilen fidyeyi reddettiği anlatılır. Tehlike karşısında Papa, Napoli'ye para gönderdi ve Papalık, Napoli, Macaristan, Cenova, Milano, Ferrara ve Floransa arasında bir ittifak kurdu; Venedik bu ittifaka katılmadı. Türkçe Vikipedi'ye göre II. Mehmed 3 Mayıs 1481'de öldü; ardından II. Bayezid ile Cem Sultan arasındaki taht mücadelesi başladı ve Otranto'daki garnizon yardım alamadı. Karadan ve denizden kuşatılan garnizon erzak sıkıntısı nedeniyle 10 Eylül 1481'de teslim oldu.

Sonuçları

Otranto'nun kaybedilmesiyle Osmanlı'nın İtalya'da kalıcı bir üs kurma girişimi sona erdi. İngilizce Wikipedia'ya göre fetihten önce yaklaşık 20.000 olduğu söylenen kent nüfusu yüzyılın sonunda 8.000'e düştü. Gedik Ahmed Paşa, Cem Sultan meselesi sırasında II. Bayezid'in güvenini yitirdi ve 1482'de idam edildi. Sefer, Avrupa'da "Türk korkusu"nun en güçlü örneklerinden biri olarak hatırlanır; İtalya'da Otranto şehitleri bugün de anılır.

Kaynaklar hakkında

Konu, TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Otranto Seferi ve Gedik Ahmed Paşa maddeleri, Türkçe Vikipedi'nin Otranto Seferi maddesi ve İngilizce Wikipedia'nın Ottoman conquest of Otranto maddesine dayanır. İtalyan ve Türk kaynaklarının farklı anlatımları dikkat kutularında karşılaştırılmıştır.