Celâl Bayar

Mahmut Celâl Bayar (16 Mayıs 1883, Bursa – 22 Ağustos 1986, İstanbul), Türk ekonomist ve siyasetçidir. 1937 ile 1939 yılları arasında Türkiye başbakanı olarak görev yapan Bayar, 1950 ile 1960 yılları arasında Türkiye cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. Siyasi kariyerine Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde İttihat ve Terakki Cemiyeti çatısı altında başladı; cemiyetin İzmir ve Bursa şubelerinin kurucuları arasında yer aldı ve Meclis-i Mebûsan'da mebusluk yaptı. Cumhuriyet'in ilanından sonra Türkiye'nin erken dönem ekonomi politikalarında belirleyici bir figür oldu, ülkenin ilk ulusal bankası olan Türkiye İş Bankası'nın kurucu genel müdürlüğünü üstlendi.

Tek partili dönemde Cumhuriyet Halk Partisi çatısı altında siyaset yapan Bayar, 1945 yılında Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan ile birlikte Dörtlü Takrir'i sunarak parti içi muhalefeti başlattı. 1946 yılında bu isimlerle beraber merkez sağ çizgideki Demokrat Parti'yi kurarak Türkiye'nin çok partili döneme geçişine öncülük etti. 1950 genel seçimlerinin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Cumhurbaşkanı seçildi; 1954 ve 1957 seçimlerinden sonra da bu görevini sürdürdü. 10 yıllık cumhurbaşkanlığı döneminde, Başbakan Adnan Menderes ile birlikte liberal ekonomi politikalarını savundu ve Türkiye'nin 1952 yılında NATO'ya üye olması dahil Batı Bloku ile yakın ilişkiler kurulmasını destekledi.

27 Mayıs 1960'ta yapılan askerî darbeyle cumhurbaşkanlığı görevi sona eren Bayar, cunta yönetimi tarafından tutuklanarak Yassıada'da kurulan Yüksek Adalet Divanı'nda yargılandı. Anayasayı ihlal ve yolsuzluk gibi suçlamalarla idam cezasına çarptırıldı, ancak cezası yaş haddi nedeniyle ömür boyu hapse çevrildi. Kayseri Cezaevi'nde bir süre tutuklu kaldıktan sonra 1966 yılında sağlık sorunları gerekçesiyle tahliye edildi ve ilerleyen yıllarda eski DP üyelerinin siyasi haklarının iade edilmesi için yürütülen çalışmalarda yer aldı. 22 Ağustos 1986 tarihinde 103 yaşında ölen Bayar, Türkiye tarihinin en uzun yaşayan devlet başkanı unvanına sahiptir.