Çanakkale Boğazı

Çanakkale Boğazı ya da tarihî adıyla Dardanelya (Yunanca: Δαρδανέλλια, romanize: Dardanéllia (Dardanos'un Geçidi)), Asya ile Avrupa kıtalarını birbirinden ayıran ve Ege Denizi ile Marmara Denizi'ni birbirine bağlayan bir boğaz ve uluslararası su yoludur.

Dardanelya (Yunanca: Δαρδανέλλια, romanize: Dardanéllia (Dardanos'un Geçidi)) ve Hellespontos (Yunanca: Ελλήσποντος, romanize: Ellíspontos (Helle'nin Denizi)), boğazın antik adlarıdır ve Dardanelya adı boğaz için birçok başka dilde kullanılan addır.

1923'te Lozan Antlaşması ile birlikte imzalanan Boğazlar Sözleşmesi ile uluslararası su yolu niteliği kazanan ve 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile tamamen Türkiye Cumhuriyeti'nin denetimine giren Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ve İstanbul Boğazı ile birlikte Türk Boğazları denir ve Avrupa ile Asya kıtalarını birbirinden ayıran doğal sınırlardan biri olarak kabul edilir.

Uluslararası seyrüseferde kullanılan dünyanın en dar boğazlarından biri olan Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi'ni Ege ve Akdeniz'e bağlarken, aynı zamanda İstanbul Boğazı yoluyla Karadeniz'e de bağlantı imkânı sağlar.

Boğaz, 61 kilometre uzunluğunda, 1,2 ila 6 kilometre genişliğinde ve ortalama 55 metre derinliğindedir. 103 metre maksimum derinliğe sahiptir. Çanakkale Boğazı'ndaki ilk sabit geçiş, 2022 yılında 1915 Çanakkale Köprüsü'nün tamamlanmasıyla açıldı.

Boğazda iki kıta arasındaki ulaşım feribotlar ve 1915 Çanakkale Köprüsü vasıtasıyla sağlanmaktadır.

Önemli bir kısmı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihî Alanı'ndan oluşan Gelibolu Yarımadası boyunca uzanan boğazın kuzey kıyılarının çoğu seyrek yerleşimliyken, Biga Yarımadası boyunca uzanan güney kıyılarında ise yerleşim daha yoğundur. Boğazın en dar yerinde 180.000 nüfuslu Çanakkale il merkezi vardır.