Yanlış bilinen: "Yavuz, Almanya'nın Osmanlı'ya hediyesiydi; sonunda yabancılara satıldı" — 1914'teki göstermelik satış,

Yaygın iddia

Yavuz hakkında iki ayrı yanlış sık dolaşır. Birincisi geminin başından itibaren "Almanya'nın Osmanlı'ya hediyesi" olduğudur. İkincisi ise Cumhuriyet'in amiral gemisinin sonunda "yabancılara hurda olarak satıldığı" ya da "Almanların geri satın aldığı"dır. Bu konu geminin mülkiyet hikâyesini baştan sona Türkçe Vikipedi'nin Yavuz (muharebe kruvazörü) maddesi ile İngilizce Wikipedia'nın SMS Goeben maddesine dayanarak izler. Yavuz'un 1918'deki İmroz baskını forumda ayrı bir konuda anlatıldı; burada yalnızca mülkiyet ve son konu ediliyor.

1914: kaçış ve "göstermelik satış"

Türkçe maddeye göre Goeben, hafif kruvazör Breslau ile birlikte Alman Akdeniz Tümeni'ni oluşturuyordu. Ağustos 1914'te Philippeville'i (bugünkü Skikda) bombalayan Goeben, İngiliz gemilerinin takibinden kaçarak 5 Ağustos'ta Messina'ya vardı. 10 Ağustos öğleden sonra iki gemi bir Osmanlı öncü gemisinin rehberliğinde Çanakkale Boğazı'ndan geçerek Marmara'ya girdi.

İngilizce SMS Goeben maddesi bundan sonrasını şöyle anlatır: Tarafsızlık kurallarını aşmak için Osmanlı hükûmeti gemilerin mülkiyetinin "göstermelik bir satış yoluyla" (by means of a fictitious sale) kendisine devredilmesini önerdi. Almanlar bunu onaylayamadan Osmanlılar 11 Ağustos'ta gemileri 80 milyon Mark'a satın aldıklarını ilan etti. İki gemi 16 Ağustos'ta resmî bir törenle Osmanlı Donanması'na katıldı. 23 Eylül'de Amiral Souchon Türk donanmasının komutasını kabul etti. Goeben'in adı Yavuz Sultan Selim, Breslau'nunki Midilli oldu; Alman mürettebat Osmanlı üniforması ve fes giydi.

Gerçek mülkiyet: 2 Kasım 1918

Savaş boyunca Yavuz'un mürettebatı ve komutanları büyük ölçüde Alman kaldı. İngilizce maddeye göre 1 Kasım 1918'de Mondros Mütarekesi yürürlüğe girdi ve "ertesi gün" Alman donanması geminin mülkiyetini resmen Türk hükûmetine devretti. Türkçe madde de 2 Kasım'da Alman donanmasının geminin mülkiyetini resmî olarak Türk hükûmetine devrettiğini yazar. Yani gemi kâğıt üzerinde 1914'te Osmanlı'ya geçmiş, resmî mülkiyet devri ise savaşın sonunda gerçekleşmiştir.

Sevr ve Lozan

İki maddeye göre Sevr Antlaşması'nın şartları gereği Yavuz'un savaş tazminatı olarak İngiliz Kraliyet Donanması'na teslim edilmesi gerekiyordu; ancak Kurtuluş Savaşı nedeniyle Sevr uygulanamadı. 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile yeni Türkiye Cumhuriyeti, Yavuz da dahil olmak üzere Osmanlı donanmasının büyük bölümünü elinde tuttu.

Cumhuriyet'in amiral gemisi

Türkçe maddeye göre 1920'ler boyunca ortaya konan denizcilik politikaları arasındaki tek tutarlı nokta Yavuz'un onarılarak yeni cumhuriyetin amiral gemisi olmasıydı. Gemi 1926'ya kadar İzmit'te atıl kaldı: yalnızca iki kazanı çalışıyordu, hareket edemiyordu ve 1918'deki mayın hasarı onarılmamıştı. Açık denizde batma riski nedeniyle başka bir ülkeye götürülemediği için Almanya'dan 26.000 tonluk bir yüzer havuz satın alındı. Aralık 1926'da Fransız Atelier et Chantiers de St. Nazaire-Penhöet şirketiyle anlaşıldı ve onarım Gölcük Donanma Tersanesi'nde yapıldı. Tamir sırasında yüzer havuzun birçok bölümü çöktü. Denizcilik Bakanı İhsan Eryavuz, yüzer havuzun alımında yolsuzluk iddiasıyla görevden alındı ve milletvekilliği düşürüldü; Denizcilik Bakanlığı lağvedildi. İngilizce maddeye göre gemi 1930'da yeniden hizmete girdi ve hız denemelerinde 27,1 knota ulaştı.

İngilizce maddeye göre Yavuz 1933'te İsmet İnönü'yü Varna'dan İstanbul'a, ertesi yıl İran Şahı'nı Trabzon'dan Samsun'a taşıdı. Kasım 1938'de Atatürk'ün naaşını İstanbul'dan İzmit'e taşıyan gemi de Yavuz'du.

Son: kime satıldı?

Türkçe maddeye göre Yavuz 20 Aralık 1950'de aktif görevden alındı, 1952'de Türkiye NATO'ya katılınca B70 borda numarasını aldı ve 14 Kasım 1954'te donanma envanterinden düşüldü. İngilizce maddeye göre envanterden düşüldükten sonra da 1960'a kadar Muharebe Filosu ve Mayın Filosu komutanlıklarının sabit karargâhı olarak kullanıldı.

Türk hükûmeti 1963'te gemiyi müze gemisi olarak Batı Almanya hükûmetine satmayı önerdi; İngilizce maddeye göre teklif mali nedenlerle reddedildi. Türkiye gemiyi kendisi koruyamadı ve başka alıcı da çıkmayınca 1971'de sökülmek üzere M.K.E. Seyman'a sattı. Gemi 7 Haziran 1973'te söküm alanına çekildi ve söküm Şubat 1976'da tamamlandı. Yani kaynaklara göre son satış, gemiyi müze olarak yaşatacak bir alıcıya değil, sökülmek üzere M.K.E. Seyman'a yapıldı; Batı Almanya ise gemiyi satın almayı kabul etmedi. "Almanlar gemiyi geri satın aldı" anlatısı kaynaklarla uyuşmaz. İngilizce maddeye göre gemiden kalan başka parçalar da Almanya'da Flensburg'daki bir denizcilik okulu ile Münih'teki Deutsches Museum'a ulaştı.

Türkçe maddeye göre söküldüğü sırada Yavuz, dünya donanmalarında kalan son drednottu. İngilizce madde onu Alman İmparatorluk Donanması'nın inşa ettiği son ayakta kalan gemi ve herhangi bir donanmada en uzun hizmet veren drednot tipi gemi olarak anar. Türkçe maddeye göre sökülmeden önce dört pervanesinden biri, 150 milimetrelik toplarından biri ve muharebe yedek idare bölümü Beşiktaş'taki İstanbul Deniz Müzesi'ne kaldırıldı.