Hakkında
İbn Haldun (Arapça: ابن خلدون 27 Mayıs 1332, Tunus - 19 Mart 1406, Kahire), modern tarihyazımının, sosyolojinin ve iktisadın öncülerinden kabul edilen 14. yüzyıl düşünürü, devlet adamı ve tarihçisidir. Ayrıca İslam aleminde Liberalizm ilkelerini kitaplarında bulunduran ilk Müslüman düşünür. Tunus ve Fas'ta devlet görevlerinde bulunduktan sonra Gırnata ve Mısır'da çalıştı. Kuzey Afrika'nın o dönem istikrarsız ve entrikalarla dolu siyasal yaşamı 2 yıl hapiste yatmasına neden oldu. Mısır'da 6 defa Maliki kadılığı yaptı.
Siyasal yaşamdan çekildiği dönemlerde adını tarihe geçiren 7 ciltlik dünya tarihi Kitâbu'l-İber ve onun giriş kitabı olarak düşündüğü Mukaddime'yi yazdı. Eseri, Arap dünyasında etki yaratmasa da Osmanlı tarih anlayışını derinden etkilemiştir. Başta Katip Çelebi, Naima ve Ahmet Cevdet Paşa olmak üzere Osmanlı tarihçileri Osmanlı Devleti'nin yükseliş ve çöküşünü pek çok defa onun teorileriyle analiz etti. Arap dünyasında yeniden keşfedilmesi ancak Arap milliyetçiliğinin gelişmeye başlaması ile oldu. 19. yüzyıldan itibaren ise Avrupalı tarihçiler tarafından keşfedildi ve eserleri büyük takdir gördü.
Tam adı Ebu Zeyd Abdurrahman ibn Haldun el-Hadramî ya da Abdurrahman b. Künyesindeki Ebu Zeyd büyük oğlu Zeyd'den gelir. Ayrıca Mısır'da Malikî başkadılığı yaptığı için Veliyüddin, ailesi Yemen'in Hadramut ilinden olduğu için Hadramî, kendisi Tunus'ta doğduğu için Tunusî, diğer mezheplere bağlı olan kadılardan ayırt edilmek için Malikî, hayatının önemli bölümünü Mağrip'te geçirdiği için de Mağribî gibi lakaplarla da anılmıştır. Endülüs'te yaşayan ve Beni Haldun olarak anılan bir aileden olup, 1332'de (Hicri 732) Tunus'ta doğdu. Ailesi Tunus'taki Hafsi hanedanının yanında resmî hizmetlerde bulundu. Buna karşın İbn-i Haldun'un babası ve dedesi politik hayattan çekilmiş ve kendilerini mistik bir hayata vermişti.
Kısa hayat çizelgesi
Çocukluk ve öğrenim1332 · 1 olay
- Doğum
Doğdu
Son yıllar1406 · 1 olay
- Ölüm74 yaşında
Hayatını kaybetti
Ölümünden sonra: anma ve etki4 olay
- 1653Olay
Osmanlı maliyesinin tarihinde 1652–1653 yılı özel bir yere sahiptirBu yıl, devletin bir yıllık gelir ve giderlerinin ayrıntılı bir hesap cetveli hâlinde hazırlandığı ve bu cetvelin büyük bir açık gösterdiği ilk örneklerden biridir.
- 63 yıl sonra1716Olay
1655'te Halep'te doğdu, 1716'da Mora'daki Patras'ta öldü"Naîmâ Tarihi" adıyla bilinen eseri, 1591–1660 yılları arasındaki Osmanlı tarihini anlatır. Naîmâ, Osmanlı'nın ilk resmî vakanüvislerinden biri olarak kabul edilir.
- 204 yıl sonra2 Nisan 1920Olay
Ancak Adnan Bey eşiyle birlikte 19 Mart 1920'de at sırtında İstanbul'dan ayrılmış ve 2 Nisan 1920'de Ankara'ya ulaşmıştı; böylece 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılışında hazır bulunduAdnan Bey, Birinci Meclis'in ilk hükûmetinde Sıhhiye ve İçtimai Muavenet Vekili oldu. Onu 1. Meclis döneminin ilk sağlık bakanı olarak anar ve Cumhuriyet döneminin ilk sağlık bakanının ondan sonra gelen Refik Saydam olduğu not edilir.
- 11 yıl sonra15 Nisan 1931Kültür
Türk Ocakları 29 Mart 1931'de kapanma kararı alınca heyet, 15 Nisan 1931'de "Türk Tarih Tedkik Cemiyeti" adıyla yeniden örgütlendiKurumun adı 1935'te "Türk Tarihi Araştırma Kurumu", daha sonra "Türk Tarih Kurumu" oldu. Heyetin ilk işlerinden biri "Türk Tarihinin Ana Hatları" adlı çalışmaydı.
Yalnız tarihi kayıtlı olaylar; satırlar ilgili forum konularından derlenir. Tarihe dokunarak kronolojide o günü açabilirsiniz.
Aynı yıllarda dünya 1332–1406
Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.
- 1337 5 yaşındaİzmit'in alınması (1337): Bizans'ın Anadolu'daki son büyük kentinin düşüşüKuruluş Dönemi (1299–1453)
- İzmit'in Osmanlı yönetimine geçmesi (1337): Diocletianus'un başkentinden Kocaeli sancağınaKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1344 12 yaşındaAydınoğlu Umur Bey: Ege'de denizci bir beylik, Kantakuzenos dostluğu ve İzmir limanıKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1345 13 yaşındaKaresi Beyliği'nin Osmanlı'ya katılması (y. 1345): Osmanlı'ya bağlanan ilk Anadolu beyliğiKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1348 16 yaşındaGalata Kulesi: Cenevizlilerin İsa Kulesi, Osmanlı yangın gözetleme yeri ve Hezarfen rivayetiŞehirler ve Mimari
- 1352 20 yaşındaÇimpe Kalesi (1352): Osmanlıların Rumeli yakasında yerleştiği ilk kaleKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1354 22 yaşındaGelibolu'nun alınması (1354): deprem, boşalan surlar ve Avrupa'daki ilk Osmanlı kentiKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1360 28 yaşındaKadılık: Osmanlı kazasının yargıcı ve yöneticisiDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- 1361 29 yaşındaDimetoka'nın alınması (y. 1361): Kantakuzenos'un kalesi, Edirne'den önceki ilk Rumeli sarayıKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1362 30 yaşındaI. Murad (Hüdavendigâr, h. 1362–1389): Edirne'den Kosova'ya, beylikten devletePadişahlar
- Beylerbeyilik: Osmanlı taşrasının büyük eyaletleriDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- 1363 31 yaşındaEdirne'nin alınması (1361–1371 arası, tartışmalı): Hadrianopolis'ten Osmanlı'nın ikinci başkentineKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1364 32 yaşındaSırpsındığı Muharebesi (1364): Meriç kıyısında gece baskını ve ilk haçlı girişimiSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1371 39 yaşındaÇirmen Muharebesi (26 Eylül 1371): Meriç kıyısında Makedonya'nın kapısı açılıyorSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1381 49 yaşındaGermiyan çeyizi (1381): Devlet Hatun'un düğünü ve Kütahya'nın Osmanlı'ya geçişiKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1383 51 yaşındaGazi Evrenos Bey ve Yenice-i Vardar: bir uç beyinin Makedonya'da kurduğu merkezKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1385 53 yaşındaKara Timurtaş Paşa: Rumeli'nin ilk büyük beylerbeylerinden biri ve Yıldırım'ın komutanıKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1387 55 yaşındaÇandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa (ö. 1387): ilk kazasker ve erken Osmanlı devlet düzeninin veziriKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1389 57 yaşındaI. Bayezid (Yıldırım, h. 1389–1402): Tuna'dan Fırat'a hızlı yükseliş ve Ankara'da çöküşPadişahlar
- Birinci Kosova Muharebesi (15 Haziran 1389): zafer, bir hükümdarın ölümü ve uzun bir efsaneSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1390 58 yaşındaAhmedî ve İskendernâme: Germiyan sarayından ilk manzum Osmanlı tarihineKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1393 61 yaşındaTırnova'nın alınması (17 Temmuz 1393): İkinci Bulgar Çarlığı'nın başkenti düşüyorKuruluş Dönemi (1299–1453)
- 1394 62 yaşındaAnadolu Hisarı (y. 1393–1394): Boğaz'ın en dar yerinde Yıldırım Bayezid'in kalesiŞehirler ve Mimari
- 1395 63 yaşındaDevşirme ve Enderun: Balkan köylerinden saray okuluna, sadrazamlığa giden yolDevlet Teşkilatı ve Hukuk
- 1396 64 yaşındaNiğbolu Muharebesi (25 Eylül 1396): Orta Çağ'ın son büyük haçlı seferi Tuna kıyısında dağılıyorSavaşlar ve Antlaşmalar
- 1399 67 yaşındaBursa Ulu Camii (1396-1400): yirmi kubbeli caminin hikâyesiŞehirler ve Mimari
- 1402 70 yaşındaAnkara Savaşı (28 Temmuz 1402): Yıldırım Bayezid'in Timur'a yenilmesi ve devletin dağılmasıSavaşlar ve Antlaşmalar
- Fetret Devri (1402–1413): Yıldırım Bayezid'in oğulları arasında on bir yıllık taht kavgasıKuruluş Dönemi (1299–1453)