Hakkında
Şahin Giray (d. 1745 - ö. 1787), 47'nci ve son Kırım hanıdır. Birinci hanlık dönemi 1777-1781 ve ikinci hanlık dönemi ise 1782-1783 yılları arasında gerçekleşmiştir.
Şahin Giray, Kırım'ın bağımsız bir idareye kavuşmasını benimseyerek Batı tarzında reformist düşüncelerle hareket etti. Eski Cengiz atalarının izinde Kırım ve çevresine tamamen hakim olarak büyük bir Karadeniz imparatorluğu kurmak gibi ideallere sahipti.
Çariçe II. Katerina tarafından, kendisine bağlı bir idareci durumunda olacağı düşünülerek uzun süre kollanan Şahin Giray, Rusların yardımıyla han olmakla birlikte Kırım'da bağımsız bir devlet kurma fikrine iyice inanmıştı. Başlangıçta Rusların bağımsızlık vaatlerinde samimi olduğunu düşünüyordu. Çeşitli meselelerle uğraşan ve Rusya ile giriştiği savaştan yenik çıkan Osmanlı Devleti'ne bağlı kalarak Kırım'ın modern tarzda yeniden düzenleneceğine inanmıyordu. Bunun için mevcut kabile hiyerarşisini, iyice kökleşmiş malî ve toplumsal sorunları hesaba katmadan hızlı bir şekilde reformlara girişti. Fakat izlediği siyasetin Kırım'ın Ruslar tarafından işgaline sebep olması adının nefretle anılmasına yol açmış, gerek Kırım Tatarları gerekse de Kırım'ın elden çıkmasını bir türlü kabullenemeyen Osmanlı Devleti idareci ve tarihçileri tarafından gâvur ortağı, hain, kâfir gibi ağır sıfatlarla anılmıştır.
Bu bölüm Vikipedi'deki maddeden alınmıştır; metin CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.
Kısa hayat çizelgesi
- Doğdu
- Bahçesaray Hansarayı: Kırım hanlarının sarayı, Gözyaşı Çeşmesi ve Puşkin'in şiiri
- I. Abdülhamid (1725–1789): Kaynarca'nın yükü, Kırım'ın kaybı ve yenilenme denemeleri
- Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): Kırım'ın bağımsızlığı, Karadeniz ve halifelik maddesi
- Kırım'ın Rusya'ya katılması (1783): bağımsız hanlıktan ilhaka giden dokuz yıl
- Öldü
Aynı yıllarda dünya 1745–1787
Bu hayat süresince yaşanan, forumda anlatılan başka olaylar.
- 1749 4 yaşındaViyana Haus-, Hof- und Staatsarchiv: Habsburg arşivindeki Osmanlı ahidnameleri ve elçi raporlarıBelgeler ve Fermanlar
- 1755 10 yaşındaNuruosmaniye Camii (1748–1755): İstanbul'un ilk büyük barok selatin camisiŞehirler ve Mimari
- 1756 11 yaşındaKopenhag'daki ahidname: 1756 Osmanlı-Danimarka dostluk ve ticaret antlaşması ve Niebuhr'un yolculuğuBelgeler ve Fermanlar
- Macar Ulusal Arşivi: Budin'in 150 yılı, Macarca Osmanlı yazışmaları ve Macar TürkolojisiBelgeler ve Fermanlar
- 1757 12 yaşındaIII. Mustafa (1717–1774): Koca Ragıb Paşa, Laleli Camii ve 1768 Rus savaşının yüküPadişahlar
- 1761 16 yaşındaCarsten Niebuhr ve Danimarka Arabistan seferi (1761–1767): Osmanlı topraklarını ölçen tek sağ kalanKültür, Sanat ve Bilim
- 1763 18 yaşındaAhmed Resmî Efendi'nin Berlin elçiliği (1763–1764): Friedrich'in sarayında bir Osmanlı gözlemcisiBelgeler ve Fermanlar
- 1770 25 yaşındaÇeşme 1770: bir gecede yanan donanma, Hackert'in Peterhof tabloları ve denizciliğin yeniden kuruluşuSavaşlar ve Antlaşmalar
- Baron de Tott: Çanakkale tahkimatı, Sürat Topçuları ve bir Fransız subayın tartışmalı hatıratıOrdu ve Donanma
- 1773 28 yaşındaMühendishâne-i Bahrî-i Hümâyûn (1773): Haliç tersanesinde açılan ilk mühendislik okuluOrdu ve Donanma
- 1775 30 yaşındaKremlin Silah Odası'ndaki Osmanlı eserleri: İstanbul işi eğerler, elçi hediyeleri ve Rum tüccarlarBelgeler ve Fermanlar
- Esham: 1775'te başlayan ömür boyu gelir payı satışı, iç borçlanma ve dış borçlara giden yolEkonomi ve Maliye
- 1777 32 yaşındaABD'yi ilk tanıyan ülke Osmanlı mı? Fas'ın 1777 kararı ve Osmanlı-Amerikan ilişkileriYanlış Bilinenler
- 1783 38 yaşındaMozart'ın 'Türk Marşı' mehter marşı mı? Rondo alla Turca ve Viyana'nın 'Türk müziği' modasıYanlış Bilinenler
- Şeyh Galib: Hüsn ü Aşk'ın yazarı, Galata Mevlevihanesi şeyhi ve III. Selim'in dostuKültür, Sanat ve Bilim
- 1784 39 yaşındaChoiseul-Gouffier'nin İstanbul elçiliği (1784–1792): mühendisler, haritalar ve Atina mermerleriYenilik ve Dağılma (1800–1922)
- 1787 42 yaşındaAhmed Vâsıf Efendi'nin Madrid elçiliği (1787–1788): İspanya sarayında bir vakanüvisBelgeler ve Fermanlar
- Mouradgea d'Ohsson'un Tableau général'i (1787): bir tercüman Osmanlı'yı Avrupa'ya nasıl anlattı?Belgeler ve Fermanlar
Kaynaklar
- Vikipedi: Şahin Giray CC BY-SA 4.0
