Basra

Basra (Arapça: البصرة), Irak'ın güneyinde bir liman şehridir. Adını aldığı Basra Valiliği'nin başkenti ve Bağdat ile Musul'dan sonra Irak'ın üçüncü büyük şehridir. İran-Irak sınırına yakın bir konumda bulunan şehir, Basra Körfezi'ne dökülen Şattülarap Nehri kıyısında yer almaktadır. Yaz aylarında sıcaklıkların düzenli olarak 50 °C'yi (122 °F) aşmasıyla Irak'ın en sıcak şehirlerinden biridir.

636 yılında askeri bir kamp olarak kurulan Basra, İslam Altın Çağı'nda bölgesel bir bilgi, ticaret ve alışveriş merkezi olarak önemli bir rol oynamıştır ve Arap Yarımadası dışında inşa edilen ilk camiye ev sahipliği yapmaktadır. 871'deki Zenc isyanına kadar Mezopotamya'da köle ticaretinin merkeziydi. Tarihsel olarak Basra, kurgusal Sinbad'ın yolculuklarına çıktığı limanlardan biridir. Çok sayıda yönetim değişikliği yaşamıştır. 1258'de şehir Moğollar tarafından yağmalanmıştır. Basra, 1526'da Portekiz kontrolüne girdi ve daha sonra Osmanlı Irak'ını oluşturan eyaletlerden biri olan Basra Eyaleti'nin bir parçası olarak Osmanlıların kontrolüne geçti. I. Dünya Savaşı sırasında, İngiliz kuvvetleri 1914'te Basra'yı ele geçirdi. 1921'den sonra Mezopotamya Mandası çerçevesinde Mandater Irak'a dahil edildi ve daha sonra 1932'de bağımsız Irak Krallığı oldu.

Irak'ın bağımsızlığından bu yana, Irak'ın verdiği savaşlar, stratejik konumu nedeniyle Basra'yı aktif bir savaş alanı haline getirdi. İran-Irak Savaşı sırasında şehir, İran kuvvetleri tarafından ağır bombardımana tutuldu ve kuşatıldı. Savaş sonucunda şehrin nüfusunun yarısı kaçtı. Körfez Savaşı sırasında koalisyon saldırıları nedeniyle tekrar büyük hasar gördü. 1991 ve 1999'da Basra, Saddam Hüseyin'e karşı iki ayaklanmanın yeri oldu. 6 Nisan 2003'te şehir, Birleşik Krallık ve ABD liderliğindeki koalisyon tarafından işgal edildi ve Irak işgali sırasında ele geçirilen ilk şehir oldu, daha sonra da büyük yıkıma uğradı. Savaş sırasında, daha sonra 2008'de ortadan kaldırılan Mukteda el-Sadr'ın Mehdi Ordusu gibi Şii grupların kontrolüne geçti. Ayrıca, Basra 2011 ve 2012 yıllarında bombalamalara hedef oldu ve 2013-2017 yılları arasında İslamcı isyan ve IŞİD ile savaştan etkilendi.

Stratejik konumu ve bol petrol rezervleriyle Basra, bölgenin en önemli sanayi şehirlerinden biri haline geldi. Ülkenin tek kıyı bölgesi olan Basra, bitişik valiliğiyle birlikte önemli bir ulaşım merkezi görevi görüyor. Irak Savaşı sona erdikten sonra Basra, yabancı yatırımlarla finanse edilen ve küresel ilgi gören Büyük Faw Limanı da dahil olmak üzere çok sayıda yeniden yapılanma projesiyle refah ve kalkınma dönemi yaşadı. Günümüzde nüfusunun büyük çoğunluğunu Arap Şii Müslümanlar oluştururken, büyük bir Sünni azınlık da bulunmaktadır.