Yeni Zelanda

Yeni Zelanda (İngilizce: New Zealand, Maorice: Aotearoa), Güneybatı Pasifik Okyanusu'nda yer alan bir ada ülkesidir. İki ana kara parçasından oluşur: Kuzey Adası (Te Ika-a-Māui) ve Güney Adası (Te Waipounamu) ve 600'den fazla küçük ada. Alan bakımından altıncı en büyük ada ülkesidir ve Avustralya'nın doğusunda, Tasman Denizi'nin karşısında ve Yeni Kaledonya, Fiji ve Tonga adalarının güneyinde yer alır. Ülkenin çeşitli topoğrafyası ve Güney Alpleri (Kā Tiritiri o te Moana) dahil olmak üzere keskin dağ zirveleri, büyük ölçüde tektonik yükselme ve volkanik patlamalara borçludur. Yeni Zelanda'nın başkenti Wellington, en kalabalık şehri ise Auckland'dır.

Yeni Zelanda adaları, insanlar tarafından yerleşilen son büyük yaşanabilir kara parçasıydı. Yaklaşık 1280 ile 1350 yılları arasında Polinezyalılar adalara yerleşmeye başladı ve daha sonra kendine özgü bir Māori kültürü geliştirdi. 1642'de Hollandalı kaşif Abel Tasman, Yeni Zelanda'yı gören ve kayıt altına alan ilk Avrupalı ​​oldu. 1769'da İngiliz kaşif Kaptan James Cook, Yeni Zelanda'ya ayak basan ve adanın haritasını çıkaran ilk Avrupalı ​​oldu. 1840'ta Birleşik Krallık temsilcileri ve Māori şefleri, aynı yıl İngiltere'nin egemenlik ilanına ve 1841'de Yeni Zelanda Kraliyet Kolonisi'nin kurulmasına zemin hazırlayan Waitangi Antlaşması'nı imzaladılar. Daha sonra, sömürge hükûmeti ile Māori kabileleri arasında yaşanan bir dizi çatışma, büyük miktarda Māori topraklarının elden çıkarılmasına ve kamulaştırılmasına yol açtı. Yeni Zelanda 1907'de bir dominyon haline geldi; 1947'de tam yasal bağımsızlığını kazandı ve monarşiyi devlet başkanı olarak korudu. Bugün, Yeni Zelanda'nın yaklaşık 5,3 milyonluk nüfusunun çoğunluğu Avrupa kökenlidir; yerli Māori halkı en büyük azınlığı oluştururken, onları Asyalılar ve Pasifika halkı takip etmektedir. Bunu yansıtan Yeni Zelanda kültürü, esas olarak Māori ve ilk İngiliz yerleşimcilerinden kaynaklanmaktadır, ancak son zamanlarda artan göçmenlik nedeniyle genişlemiştir. Resmi diller İngilizce, Māori ve Yeni Zelanda İşaret Dilidir; yerel İngilizce lehçesi baskındır.

Gelişmiş bir ülke olan Yeni Zelanda, asgari ücreti ilk uygulayan ve kadınlara oy hakkı veren ülkedir. Orta güç olarak kabul edilen Yeni Zelanda, yaşam kalitesi ve insan hakları konusunda uluslararası ölçümlerde çok yüksek sıralarda yer almakta ve dünyadaki en düşük algılanan yolsuzluk seviyelerinden birine sahiptir. Māori ve Avrupalı ​​nüfusları arasındaki yapısal eşitsizlikler de dahil olmak üzere, görünür düzeyde eşitsizlikler mevcuttur. 1980'lerde Yeni Zelanda, korumacı bir ekonomiden liberalleşmiş serbest ticaret ekonomisine dönüşen büyük ekonomik değişiklikler geçirdi. Ülke ekonomisine hizmet sektörü hakimdir, bunu sanayi sektörü ve tarım takip eder; uluslararası turizm de önemli bir gelir kaynağıdır. Yeni Zelanda ve Avustralya güçlü bir ilişkiye sahiptir ve yüzyıllarca süren İngiliz sömürgeciliğinden kaynaklanan güçlü bir Trans-Tasman kimliğini paylaştıkları düşünülmektedir. Ülke, birçok uluslararası kuruluş ve forumun üyesidir.

Ulusal düzeyde, yasama yetkisi seçilmiş, tek meclisli bir Parlamento'ya aittir; yürütme yetkisi ise şu anda Başbakan Christopher Luxon liderliğindeki Hükûmet tarafından kullanılır. Ülkenin kralı III. Charles'tır ve genel vali Cindy Kiro tarafından temsil edilir. Yeni Zelanda, yerel yönetim amaçları için 11 bölgesel konsey ve 67 bölgesel otoriteye ayrılmıştır. Yeni Zelanda Krallığı ayrıca Tokelau'yu (bağımlı bir bölge); Cook Adaları ve Niue'yi (Yeni Zelanda ile serbest birlik içinde özerk devletler); ve Yeni Zelanda'nın Antarktika'daki toprak iddiası olan Ross Bölgesi'ni de içerir.