Eleftherios Venizelos

Eleftherios Kyriakou Venizelos (Yunanca: Ελευθέριος Κυριάκου Βενιζέλος, Yunanca telaffuz: [elefˈθeri.os cirˈʝaku veniˈzelos]; 23 Ağustos [E.U. 11 Ağustos] 1864, Girit - 18 Mart 1936, Paris), 1910 ile 1933 yılları arasında, sekiz dönem boyunca toplamda 12 yıldan fazla Yunanistan başbakanı olarak görev yapan Yunan siyasetçi ve devlet görevlisi. Liberal Parti'nin kurucusu ve ilk lideri olan Venizelos, Yunan ulusal kurtuluş hareketinin önde gelen liderlerinden biridir ve Megali İdea'nın mimarıdır. İktidarı sırasında liberal-demokratik politikaları teşvik ederek Yunanistan'ı modernleştirdi. Aynı zamanda, Büyük Güçlerle yürüttüğü askerî ve diplomatik işbirliği sayesinde ülkenin topraklarını genişletti ve Yunanistan'ı doğu etkisinden batıya yönlendiren önemli bir figür oldu. Bu nedenle “Modern Yunanistan'ın Mimarı” olarak anıldı ve halk arasında hâlâ “Ethnarch” (Ulusal Lider) unvanıyla bilinir.

Uluslararası sahneye ilk çıkışı, Girit Devleti'nin özerkliğinde ve daha sonra Girit'in Yunanistan'la birleşmesinde oynadığı önemli rolle oldu. 1909 yılında siyasi çıkmazı çözmek üzere Atina'ya davet edildi ve Başbakan oldu. Yunan toplumunun modernleşmesi için temel oluşturan anayasal ve ekonomik reformları başlattı ve gelecekteki çatışmalara hazırlık olarak hem Yunan Ordusunu hem de Yunan Donanmasını yeniden düzenledi. 1912-1913 Balkan Savaşları öncesinde, Venizelos'un kritik rolü, Yunanistan'ın Osmanlı İmparatorluğu'na karşı kurulan Balkan Birliği'ne katılmasını sağladı. Büyük Güçler ve diğer Balkan ülkeleriyle olan diplomatik zekası sayesinde Yunanistan, Makedonya, Epir ve Ege Adaları'nın çoğunun kurtarılmasıyla yüzölçümünü ve nüfusunu iki katına çıkardı.

Birinci Dünya Savaşı (1914-1918) sırasında, Yunanistan'ı İtilaf Devletleri'nin safına çekerek Yunan sınırlarını daha da genişletti. Ancak, bu İtilaf yanlısı dış politikası, Yunanistan Kralı I. Konstantin’in tarafsızlık yanlısı tutumuyla çatışmaya girmesine neden oldu ve 1910’larda "Ulusal Bölünme" olarak bilinen siyasi kriz ortaya çıktı. Bölünme, gayriresmî bir iç savaşa dönüştü ve iki grup arasındaki iktidar mücadelesi on yıllar boyunca halkı, kralcılar ve Venizelosçular arasında kutuplaştırdı. İtilaf Devletleri'nin zaferinin ardından Venizelos, Ege Denizi boyunca Yunanca konuşan tüm halkları Yunanistan bayrağı altında birleştirecek olan Megali İdea'yı gerçekleştirmek amacıyla Batı Anadolu ve Trakya'da yeni toprak imtiyazları elde etti. Ancak 1920 genel seçimlerinde yenilgiye uğraması, Yunanistan'ın Türk-Yunan Savaşı'nda (1919-1922) yenilgiye uğramasına katkıda bulundu. Kendi isteğiyle sürgüne giden Venizelos, Lozan Antlaşması'nın imzalanmasına ve Yunanistan ile Türkiye arasında karşılıklı nüfus mübadelesi anlaşmasına yol açan müzakerelerde Yunanistan'ı temsil etti.