Hakkında
Ayan, Arapça 'ileri gelenler' anlamındaki kelimedir ve Osmanlı tarihinde iki ayrı kullanımı vardır. XVIII. yüzyılda ayan, taşrada vergi toplama, asker sağlama ve asayiş gibi işleri üstlenen güçlü yerel ailelerin temsilcileriydi; 1808'deki Sened-i İttifak bu ayanlarla merkez arasında yapılmıştır.
1876 Kanun-ı Esasisi ile kurulan Meclis-i Umumi'nin üst kanadı Meclis-i Ayan'dır. Ayan üyeleri seçimle değil, padişah tarafından ömür boyu atanırdı; aralarında eski sadrazamlar, nazırlar, paşalar ve ilmiye ricali bulunurdu. II. Meşrutiyet döneminde yeniden toplanan Ayan, Meclis-i Mebusan'ın kabul ettiği kanunları onaylardı. Ayan üyelerinden bazıları 1920'deki Saltanat Şurası'nda yer aldı; meclis 1922'de saltanatla birlikte sona erdi.
Zaman çizelgesi
- II. Mustafa (1664–1703): orduyla sefere çıkan şair padişah ve Edirne'de biten saltanat
- Vidinli Pazvantoğlu Osman Paşa: Nizam-ı Cedid'e kafa tutan ayan ve 1798 Vidin kuşatması
- II. Mahmud (1785–1839): Yeniçeri Ocağı'nı kaldıran, devlet yapısını baştan kuran padişah
- Sened-i İttifak (1808): merkez ile ayanlar arasında imzalanan belge ve 'Magna Carta' tartışması
- "Türkiye'nin ilk anayasası 1921 Teşkilât-ı Esasiye'dir" doğru mu? 1876 Kanun-i Esasi'nin ömrü
- Kanun-ı Esasi (23 Aralık 1876): İlk Osmanlı anayasası, 119 madde ve Tersane Konferansı
- Meclis-i Mebusan (19 Mart 1877): Dolmabahçe'de açılan ilk Osmanlı parlamentosu
- Dâmad Ferid Paşa'nın beş kabinesi (1919–1920): "Allah'tan sonra İngiltere" diyen sadrazam
- Heyet-i Nasiha (1919): Şehzade Abdürrahim'in Anadolu'ya götürdüğü öğüt heyeti
- Ahmed Rıza Bey (1858-1930): Meşveret'in pozitivist yazarı, "hürriyetçilerin babası", Âyan reisi
- Sevr'i kim imzaladı? Padişah mı, Saltanat Şurası mı, üç delege mi?
- Sevr Antlaşması (10 Ağustos 1920): 433 madde, imzalanan ama uygulanamayan barış
