Refik Saydam

İbrahim Refik Saydam (8 Eylül 1881, İstanbul - 8 Temmuz 1942, İstanbul), Atatürk'ün Millî Mücadele'yi başlatmak üzere Samsun'a çıkan kadrodan Millet Meclisine mebus seçtiği 10 kişiden biri olup, Sağlık Bakanlığı ve Başbakanlık görevlerinde bulunmuş Türk hekim ve siyasetçiydi. Türkiye Cumhuriyeti'nin 4. başbakanıdır.

Saydam, Fatih'te doğdu ve eğitimine mahalle mektebinde başladı. 1892 yılında Fatih Askerî Rüştiyesine girdi; 1896'da Çengelköy Askerî Tıbbıye İdadisine geçti ve 22 Ekim 1905'te Askerî Tıbbiyeden mezun oldu. Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa'nın emri üzerine, 11 hekim, 3 eczacı ve bir kimyager ile 3 veteriner subaydan oluşan bir grupla 4 Ağustos 1910'da Almanya'ya gönderildi. Almanya'da Berlin Askerî Tıp Akademisinde kurs gördü. Balkan Harbi'nin başlaması üzerine, 26 Eylül 1912'de İstanbul'a geri döndü ve burada sağlık hizmetlerinde görev aldı. 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal'in maiyetinde Samsun'a çıktı. Müfettişlik karargâhı ile Samsun, Havza, Amasya, Sivas, üzerinden Erzurum'a gelen Saydam, 8/9 Temmuz 1919 gecesi Mustafa Kemal'in askerlikten istifa etmesi sonucu Müfettişlik Karargâhının lağvedilmesinden sonra, ordu ve askerlikle ilişkisini kesti.

Mecliste Bayezid Milletvekili olarak yer aldı ve 1921'de Sağlık Bakanı oldu. Beş dönem boyunca Sağlık Bakanlığı yaparak Türkiye'nin modern sağlık sisteminin temellerini attı. Koruyucu sağlık hizmetlerini yaygınlaştırdı, sıtma, verem ve trahom gibi hastalıklarla mücadeleyi başlattı. Sağlık alanında 51 yasa ve 18 tüzük çıkarttı. 1928'de Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü'nü kurarak aşı üretimini başlattı. Kızılay Genel Başkanlığı görevini 14 yıl yürüttü. 1939'da Başbakan oldu ve II. Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'yi tarafsız tutmaya çalıştı. 8 Temmuz 1942 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetti ve devlet töreniyle Ankara Cebeci Asri Mezarlığı'na defnedildi. Çalışkan, dürüst ve alçakgönüllü bir devlet adamı olarak anıldı.