Çin

Çin, resmî adıyla Çin Halk Cumhuriyeti, Doğu Asya'da Çin Komünist Partisi tarafından tek parti rejimiyle yönetilen üniter egemen devlet. 1,4 milyarı aşkın nüfusuyla Hindistan'dan sonra dünyanın en kalabalık ikinci ülkesidir ve dünya nüfusunun %17'sini temsil etmektedir. Çin, 9,6 milyon kilometrekarelik (3.700.000 mil kare) bir alanda on dört ülkeyle kara sınırına sahiptir ve bu da onu yüzölçümü bakımından üçüncü büyük ülke yapmaktadır. Ülke, 33 eyalet düzeyinde bölüme ayrılmıştır: 22 eyalet, 5 özerk bölge, 4 belediye ve 2 yarı özerk özel idari bölge. Başkent Pekin iken, Şanghay kentsel alan bakımından en kalabalık şehir ve en büyük finans merkezidir.

Çin'deki ilk insanlar Paleolitik Çağ'da gelmiştir. MÖ 2. binyılda Sarı Nehir havzasında hanedan devletleri ortaya çıkmıştır. MÖ 8.-3. yüzyıllarda Zhou hanedanlığının otoritesinde bir çöküş yaşanmış, buna eşlik eden idari ve askeri teknikler, edebiyat ve felsefe ortaya çıkmıştır. MÖ 221'de Çin, bir imparatorun yönetimi altında birleşerek iki bin yıllık imparatorluk yönetimine başladı. Çin'in başarıları arasında barutun, kâğıdın, matbaanın ve pusulanın icadı, İpek Yolu'nun kurulması ve Çin Seddi'nin inşası yer almaktadır. Çin kültürü gelişti ve bölge üzerinde ve ötesinde büyük bir etkiye sahip oldu. Çin, 19. yüzyılda bir dizi eşitsiz antlaşma yoluyla ülkenin bazı kısımlarını Avrupa güçlerine devretmeye başladı. 1911 Devrimi, Çing hanedanını devirdi ve ertesi yıl Çin Cumhuriyeti kuruldu. Savaş Ağaları Dönemi boyunca ülke istikrarsız ve parçalanmış durumdaydı; bu durum, Kuomintang'ın ülkeyi yeniden birleştirmek için düzenlediği Kuzey Seferi ile sona erdi.

Çin İç Savaşı, Kuomintang güçlerinin Çin Komünist Partisi (ÇKP) üyelerini tasfiye etmesiyle 1927'de başladı. Çin, 1937'de Japon İmparatorluğu tarafından işgal edildi ve bu durum, ÇKP ve Kuomintang'ın Japonlara karşı savaşmak için İkinci Birleşik Cephe'yi kurmasına yol açtı. İkinci Çin-Japon Savaşı Çin'in zaferiyle sonuçlandı; ancak ÇKP ve Kuomintang iç savaşlarına yeniden başladılar. 1949'da ÇKP, Çin Halk Cumhuriyeti'ni ilan etti ve Kuomintang liderliğindeki hükûmeti Tayvan adasına çekilmeye zorladı. Ülke bölündü ve her iki taraf da meşru hükûmet olduğunu iddia etti. Toprak reformlarının uygulanmasının ardından, ÇKP'nin komünizmi gerçekleştirme girişimleri başarısız oldu: Büyük İleri Atılım, milyonlarca insanın ölümüne yol açan Büyük Çin Kıtlığı'ndan sorumluydu ve Kültür Devrimi bir kargaşa ve zulüm dönemiydi. 1978'de başlayan reform ve açılım, ülkeyi planlı ekonomiden piyasa ekonomisine doğru yönlendirdi ve ekonomik bir patlamaya yol açtı. 1989 Tiananmen Meydanı protestoları ve katliamından sonra siyasi liberalleşme hareketi durakladı.

1949'dan beri Çin, tek iktidar partisi ÇKP olan üniter bir komünist devlettir. BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinden biridir ve çok sayıda çok taraflı ve bölgesel kuruluşun üyesidir. Dünya ekonomisinin yaklaşık beşte birini oluşturan Çin, dünyanın en zengin ikinci ülkesidir ve satın alma gücü paritesi (PPP) bazında ayarlandığında Çin ekonomisi en büyük ekonomidir. Bununla birlikte, Çin demokrasi ve insan hakları ölçütlerinde düşük sıralarda yer almaktadır. Çin, en hızlı büyüyen modern ekonomilerden biridir ve dünyanın en büyük üreticisi ve ihracatçısı, aynı zamanda ikinci en büyük ithalatçısıdır. Çin, dünyanın en büyük daimi ordusuna, ikinci en büyük savunma bütçesine ve üçüncü en büyük nükleer silah stoğuna sahiptir. Jeopolitik, bilim ve teknoloji, üretim, ekonomi ve kültür alanlarındaki etkisi nedeniyle potansiyel veya yerleşik bir süper güç olarak tanımlanmaktadır. Çin, mutfağı ve kültürüyle ünlüdür. Çok çeşitli bir ülkedir ve 60 UNESCO Dünya Mirası Alanına sahiptir.