Giriş yap
Bir tanrının en son ne zaman tapınıldığını bilebilir miyiz? Marduk için bu soru beni uzun süre meşgul etti. Babil'in en büyük tanrısı, imparatorlukların yükselip düştüğünü gördü. Asurlular geldi, Persler geldi, İskender geldi, Seleukoslar geldi, Partlar geldi. Ve Esagil'in rahipleri, bütün bu süre…
Bir kazı alanı da tanrılar meclisi gibi kavgalı olabilir. Nippur'un modern hikayesini okurken bunu düşündüm. Enlil'in şehri, binlerce yıl boyunca tanrıların toplandığı, kralların onay aradığı yerdi. On dokuzuncu yüzyılın sonunda ise orada toplanan arkeologlar, kimin neyi bulduğu konusunda birbirine…
Bu yazıya bir itirafla başlamak istiyorum. Şubat 2023'ten beri yer kelimesini eskisi gibi okuyamıyorum. Kişar'ı ilk yazdığımda onu "yerin bütünü" olarak, bir soy ağacının sessiz annesi olarak anlatmıştım. Ama yerin bütünü bazen sessiz kalmıyor. Bu yüzden şu soruyla geri döndüm: Mezopotamya'da yer…
Bir toplantıdan çıkarken birinin "bu konuştuklarımız aramızda kalsın" dediğini hatırlıyor musunuz? O an bir şey değişir. Artık bir sırrın parçasısınız. Ve o sırrı taşımanın ağırlığını hissedersiniz. Gılgamış Destanı'nın on birinci tabletinde, tufan hikayesi tam olarak böyle bir sırla başlıyor.…
İnsanın yaratılışı söz konusu olduğunda çoğumuzun aklına bir tutam toprak ve bir nefes gelir. Ama Mezopotamya'da bu sahnenin bir de kanlı yüzü var. Birden fazla metinde, insan yaratılırken bir tanrı ya da birkaç tanrı öldürülüyor. Ve bu ölümün kararı, her seferinde bir mecliste veriliyor. Kingu, bu…
Bir toplantıya geç kalmanın en kötü yanı, herkesin sizi beklemiş olması değil, toplantının ne zaman olduğunu yanlış bilmeniz. Takvim karışıksa, en iyi niyetli meclis bile toplanamaz. Herkes farklı bir günde, farklı bir yerde bekler. Mezopotamya'da tanrıların ve insanların takvimini ay belirliyordu.…
Büyük bir kurumda bir işiniz olduğunu düşünün. Dilekçenizi veriyorsunuz, ama kimse sizi tanımıyor. Dosyanız yığının altında kalıyor. Sonra içeride sizi tanıyan biri, bir akraba ya da eski bir arkadaş, dosyanızı alıp yetkilinin masasına koyuyor ve "bu benim tanıdığım, bir bakın" diyor. Her şey…
Bazı evler sadece içinde yaşayanlar için değildir. Bir köyün en eski evi, bayramlarda herkesin toplandığı yer olur. Ev sahibi değişir, ama evin kendisi topluluğun hafızasını taşır. Ve bazen o ev, kendi duvarlarının dışına taşar; bir sofrayı, bir hikayeyi, bir bilgeyi başka yerlere gönderir. Abzu,…
Bir şirketin merkezini başka bir şehre taşıdığını düşünün. Yönetim kurulu toplantıları artık eski binada değil, yenisinde yapılıyor. Masalar aynı, üyelerin çoğu aynı, ama kim ev sahibi, kim misafir, her şey değişmiş. Bir taşınma, bazen bir darbeden daha kalıcı bir güç değişimi yaratır. Marduk'un…
Her kurumda böyle biri vardır. Kuralları en iyi o bilir, ama kuralların arasındaki boşlukları da en iyi o bilir. Toplantıda karara itiraz etmez, sessizce oy verir; sonra dışarı çıkıp kararın etkisini hafifletecek bir yol bulur. Sümer'in tanrılar meclisinde bu kişi Enki'ydi. Enki'yi bu seride birkaç…
Hiç düşündünüz mü, Mezopotamya mitolojisinde neden bu kadar az yer tanrıçası var? Gök tanrısı An'ın adı her yerde. Gökten inen fırtınanın tanrısı Adad, gökteki güneşin tanrısı Şamaş, gökteki ayın tanrısı Sin. Ama yerin kendisi, ayağımızın bastığı toprak, çok az konuşuluyor. Ve konuşulduğunda bile,…
Bir sabah bir genç adam uyanıyor ve korkuyla ablasını çağırıyor. "Bir rüya gördüm," diyor. "Sazlar etrafımda yükseliyordu. Tek bir saz başını bana sallıyordu. İkiz sazlardan biri benden ayrıldı. Ormanın yüksek ağaçları üzerime kalktı. Kutsal ocağıma su döküldü. Kutsal yayık kazığım söküldü. Kutsal…