Giriş yap
Mezopotamya'da her tanrının bir evi vardı. Enlil'in Ekur'u, Enki'nin Abzu'su, İnanna'nın Eanna'sı, Nanna'nın Ekişnugal'ı. Ereşkigal'in evi ise yeraltının kendisiydi. Peki yeryüzünde, insanların gidip sunu bırakabileceği bir kapısı var mıydı? Bu soruyu sorduğumda, cevabın ne kadar az olduğunu görüp…
Uruk'un bir değil iki kalbi vardı. Bunu ilk okuduğumda biraz şaşırdım. Bir şehrin merkezini düşündüğümüzde genellikle tek bir meydan, tek bir büyük yapı hayal ederiz. Uruk ise iki ayrı kutsal alan etrafında büyümüştü: biri İnanna'nın Eanna'sı, diğeri An'ın tepesi. An'ı daha önce meclisin sessiz…
Bir insan nasıl tanrı olur? Bu soru, Mezopotamya'yı okurken bana sık sık geri dönüyor. Gılgamış'ın üçte ikisi tanrı, üçte biri insan. Babası Lugalbanda ise bir kral olarak başlayıp sonradan tanrılar arasında anılan bir figür. Ama Lugalbanda'nın tanrılığı bir efsane sisi içinde. Ne zaman, nasıl,…
Enuma Eliş'i ilk kez baştan sona okuduğumda, bir yerde sıkıldığımı itiraf etmeliyim. Tiamat'ın ordusu anlatılıyor, on bir canavar sayılıyor. Sonra birkaç satır sonra aynı ordu, aynı kelimelerle yeniden anlatılıyor. Sonra bir daha. Sonra bir daha. Dördüncüde sayfayı çevirip geçtim. Yıllar sonra o…
Bir gece düşünün, ayın son günlerinden biri. Gökyüzünde ay yok, sadece yıldızlar var. Bir evin damında bir adam oturuyor, yanında bir büyü rahibi. Önlerinde balmumundan, kilden, hamurdan yapılmış küçük figürler. Rahip yıldızlara dönüyor ve bir dava açıyor. Davalı, adamı büyüleyen cadı. Hakimler ise…
Bir masada dört sandalye düşünün. Yıllar geçtikçe sandalyelerden biri kaldırılıyor, sonra bir diğeri. Sonunda masada tek bir sandalye kalıyor. Ama o sandalyede oturan kişi, eskiden dört ayrı kişinin taşıdığı unvanları, şehirleri, kocaları ve hikayeleri taşıyor. Mezopotamya'nın şifa tanrıçalarının…
Her toplantının bir de tutanağı olur. Konuşmaları dinleyen, kararları not eden, sonra o notları temize çeken biri. Toplantıdan yıllar sonra kimin ne dediğini hatırlamak istediğinizde, açacağınız tek şey o tutanaktır. Yani bir bakıma, olanı değil, yazılanı hatırlarız. Mezopotamya'nın tanrılar…
Büyük binaların kapısında hep birileri bekler. Görevli, bekçi, kapıcı. İçeride önemli toplantılar yapılır, ama kimin içeri gireceğine, kimin nasıl karşılanacağına kapıdakiler karar verir. Bazen bir ziyaretçinin kaderi, toplantı odasında değil, kapıda yapılan iki dakikalık bir konuşmada belirlenir.…
Mahkemelerde tanık kürsüsü vardır. Orada duran kişi, gördüğünü anlatmaya yemin eder. Ama asıl önemli olan, yeminin kime karşı edildiğidir. Eski dünyada bu soru çok netti: Yemin, her şeyi gören bir göze karşı edilirdi. Mezopotamya'da bu göz güneşti. Utu'yu, Akkadça adıyla Şamaş'ı, bu seride iki kez…
"Gitme" denildiğinde gitmek. Çoğumuzun hayatında böyle bir an vardır. Büyüklerimizden biri bizi uyarır, mantıklı gerekçeler sayar, sonunda kararı bize bırakır. Biz de kapıyı çarpıp çıkarız. Bazen pişman oluruz, bazen haklı çıkarız. İnanna, Sümer mitolojisinde bu anı en iyi temsil eden tanrıça. Onun…
1950'lerde, Suriye kıyısındaki Ugarit'te, bugünkü Ras Şamra'da, kazı yapan Fransız arkeologlar bir grup kil tablet buldu. Tabletlerden birinin üzerinde, Hurrice yazılmış bir ilahi vardı. Ama ilahinin altında tuhaf işaretler sıralanıyordu: sayılar ve bazı Akkadca terimler. Uzun yıllar boyunca…
MÖ 8. yüzyılın sonu. Asur kralı II. Sargon yeni bir başkent inşa ettiriyor: Dur-Şarrukin, "Sargon'un kalesi". Sarayın duvarlarına yazıtlar kazınıyor. Bu yazıtlarda kralın tanrısı Aşur'un adı geçiyor. Ama bir şey tuhaf. Aşur'un adı alışılmış biçimiyle değil, iki çivi yazısı işaretiyle yazılmış:…