Giriş yap
Bugün Irak'ın güneyinde, Nasıriye'nin dışında, düz bir ovanın ortasında kahverengi bir kütle yükseliyor. Üç kollu bir merdiven, ön cepheye doğru uzanıyor. Uzaktan bakınca, sanki dört bin yıldır aynı biçimde duruyormuş gibi görünüyor. Ama bu görüntü, en az dört farklı dönemin, dört farklı…
Fırat kıyısında bir tepede, 1933 kışında bir bedevi mezar taşı arıyordu. Toprağı kazarken bir heykelle karşılaştı. Bu rastlantı, Mari'nin keşfinin başlangıcı oldu. Birkaç yıl sonra aynı kentte, İştar'ın tapınağından ellerini kavuşturmuş, gözleri iri, tebessüm eden heykeller çıkmaya başladı.…
Mezopotamya'da bir işçinin maaş bordrosu nasıl görünürdü? Bu soruyu ilk sorduğumda, cevabın gümüş olacağını sanıyordum. Değilmiş. Bordronun en sık geçen kalemlerinden biri arpa, bir diğeri ise bira. Ninkasi, bu yüzden sadece bir ilahinin değil, bir ekonominin de tanrıçası. Ninkasi'yi daha önce…
Halep'in birkaç kilometre güneydoğusunda, Nerab adında bir köy var. 1891'de oradan iki bazalt stel çıktı ve Paris'e, Louvre'a götürüldü. İkisi de mezar taşı. İkisi de Aramice. İkisinin de sonunda, mezarı bozana lanet eden tanrıların adları var. Bu adların arasında, Nuska'nın çok uzaklara yolculuk…
Bir toplantıda tehditkar bir haberci içeri giriyor. Masadaki herkes başını eğiyor, gözlerini yere indiriyor, kimse konuşmuyor. Sadece bir kişi ayağa kalkıyor ve diyor ki: "Başınızı kaldırın. Neden korkuyorsunuz?" Bu sahne, Mezopotamya'da değil, biraz daha batıda, Suriye kıyısındaki antik Ugarit…
Bir toplantı odası hayal edin. İçeride herkes huzursuz. Konu, odada olmayan biri: kimsenin kontrol edemediği, öfkesi dinmeyen, kimseyi dinlemeyen bir meslektaş. Biri diyor ki: "Onunla kimse başa çıkamıyor." Bir başkası: "O zaman ona bir rakip yaratalım." Bu sahne, Eski Babil döneminden kalan bir…
Bir hastanenin yoğun bakım kapısında bekleyen birini düşünün. İçeri girmek istiyor, ama kapı kapalı. Önce hemşireye soruyor, sonra başhekime, sonra bir tanıdığa. Herkes "elimden bir şey gelmez" diyor. Sonunda biri, doğru kişiye bir telefon açıyor ve kapı birkaç dakikalığına aralanıyor. O birkaç…
Bir kurumun içinde bölünme yaşandığını düşünün. Bir grup üye, yönetimin kararlarından rahatsız. Bir akşam ayrı bir odada toplanıyorlar. Kendi başkanlarını seçiyorlar, kendi kararlarını alıyorlar. Artık iki meclis var: biri resmi, diğeri karşı. Enuma Eliş'in ilk tabletleri, bu tür bir bölünmenin…
Her yönetimde karar verenler ile kararı uygulayanlar ayrıdır. Toplantı odasında kalem oynatılır, ama sahada biri bu kararı fiilen yerine getirmek zorundadır. Bazen bu kişi kararı onaylamaz, ama yine de uygular. Bazen de kararı en çok sahiplenen o olur. Mezopotamya'nın tanrılar meclisinde bu kişi…
Bir toplantı düşünün. Masanın başında en yaşlı, en saygın kişi oturuyor. Herkes ona bakıyor. Ama o çok az konuşuyor. Kararları başkaları tartışıyor, başkaları öneriyor, başkaları uyguluyor. O sadece başını sallıyor ya da sessiz kalıyor. Ve yine de onun onayı olmadan hiçbir şey olmuyor.…
Bir ilahi düşünün. Bir tanrıçayı övüyor, ona hayranlık dolu sözler söylüyor. Ama her dizesinde, bir mutfakta yapılan bir işi anlatıyor: Hamuru kürekle karıştıran sensin. Kokulu bitkilerle tatlandıran sensin. Fırında pişiren sensin. Islatılmış maltı sulayan sensin. Mayşeyi hasırların üzerine seren…
Ninova'da, Asur saraylarının odalarının zemininin altında, arkeologlar tuhaf bir şey buldu: küçük kil heykelcikler, tuğla kutuların içine gömülmüş. Kimse görmesin diye saklanmış. Bu heykelciklerin bazıları, çıplak, sakallı, uzun saçlı bir adamı gösteriyordu. Saçları her iki yanda üçer bukle halinde…