Giriş yap
1877'de Basra'daki Fransız konsolos yardımcısı Ernest de Sarzec, Tello denen bir höyüğün çevresinde yerlilerin heykel parçaları bulduğunu duydu. Resmi bir arkeolog değildi. Ama merakı onu höyüğe götürdü ve orada yıllarca sürecek bir kazı başladı. Bu kazı, Sümerlerin modern dünyada tanınmasının…
Bir tanrıçanın tapınağının duvarında inek sağan rahipler görürseniz ne düşünürsünüz? Ben ilk gördüğümde gülümsedim. Sonra bu sahnenin, Mezopotamya'nın en eski dini görüntülerinden biri olduğunu öğrenince durdum. Ninhursag'ın tapınağı, bir mandıranın duvarıyla süslenmişti. Ninhursag'ı daha önce…
Bazı tanrılar önce bir metinde karşınıza çıkar, sonra bir şehirde. Anşar için benim yolum tersinden oldu. Önce Dicle'nin batı kıyısındaki bir tepenin fotoğraflarını gördüm: Kalat Şerkat. Sonra bu tepenin eski adının Aşur olduğunu, şehrin tanrısının da Aşur adını taşıdığını, ve geç dönem Asur…
Bir sarayda gerçekten kim karar verir? Tahtta oturan mı, yoksa kapıda bekleyip kimin içeri gireceğini seçen mi? İsimud'u ilk kez iki yüzlü vezir olarak yazdığımda, onu Enki'nin yanında duran tuhaf bir figür olarak görmüştüm. Bu kez onu yalnız bırakmak istemiyorum. Mezopotamya tanrılarının her…
Bir mahallede herkes bir kişiden şikayetçi. Gücü çok, kimseye hesap vermiyor, kimseye rahat yüzü göstermiyor. Mahalleli toplanıyor, yukarıya bir dilekçe yazıyor. Dilekçe yukarıda okunuyor ve bir karar çıkıyor: Bu adamı durdurmayacağız, ama ona bir denk yaratacağız. Gılgamış Destanı'nın birinci…
Bir sözleşme imzaladığınızda, o kağıdın bir kopyası bir yerde saklanır. Bir noterde, bir avukatın dosyasında, bir devlet arşivinde. Sözleşmenin gücü, kısmen o kopyanın varlığından gelir. Bir gün anlaşmazlık çıkarsa, kopya çıkarılır ve okunur. Asur İmparatorluğu'nda, en önemli sözleşmelerin…
Bir tanrıçanın oğlu ölebilir mi? Bu soru bana hep tuhaf gelmiştir. Ninsun bir tanrıça, ölümsüz. Oğlu Gılgamış ise üçte ikisi tanrı, üçte biri insan. O üçte birlik pay, bütün hikayeyi belirliyor. Gılgamış ölecek. Ama bu ölümün nasıl gerçekleşeceğine, ölümden sonra ne olacağına kim karar veriyor?…
Bir kurumun kuruluş tutanağını okuduğunuzda, kurucuların adlarını görürsünüz. Ama o tutanağın yazılmasından önce de bir şeyler olmuştur. Birileri o insanları bir araya getirmiş, bir masa kurmuş, bir oda bulmuştur. Kuruluş tutanağında adı geçmeyen bu kişiler, belki de en önemlileridir. Nammu,…
Bir düğüne davet edildiğinizi ama gidemediğinizi düşünün. Belki uzaktasınız, belki işiniz var, belki bir yasınız var. Ev sahibi size bir tabak yemek gönderiyor. Bu jest, sizi masanın bir parçası sayıyor; yokluğunuzu bir kopuş olarak değil, uzaktan katılım olarak kabul ediyor. Ereşkigal'ın tanrılar…
Eski fotoğraflara bakarken bazen bir şey fark edersiniz. Aile toplantısının ilk fotoğraflarında büyükanne masanın tam ortasında oturuyor. Yıllar geçtikçe kenara doğru kayıyor. Bir gün bakıyorsunuz, artık köşede, neredeyse kadrajın dışında. Kimse onu oradan bilerek itmedi; ama sıra değişti.…
Bir ordu, Uruk'tan doğuya, Zagros dağlarına doğru yürüyor. Hedef, efsanevi Aratta kenti. Ordunun içinde sekiz kardeş var; en küçükleri Lugalbanda. Yolun yarısında Lugalbanda hastalanıyor. Elleri titriyor, ayakları tutmuyor. Kardeşleri onu taşıyamıyor. Bir karar veriyorlar: Onu bir mağaraya…
Bazı tanrılar destanlar boyu konuşur. Bazılarının ise tek bir satırı vardır. Ennugi ikinci gruptan. Gılgamış Destanı'nın on birinci tabletinde, Utnapiştim tufanı anlatmaya başlarken tanrıları tek tek sayıyor: Babaları Anu, danışmanları savaşçı Enlil, mabeyincileri Ninurta, kanal müfettişleri…