II. Mehmed

II. Mehmed (Osmanlıca: محمد ثانى, romanize: Meḥemmed-i Sânî), bilinen adıyla Fâtih Sultan Mehmed ya da kısaca Fâtih (30 Mart 1432, Edirne - 3 Mayıs 1481, Gebze), Osmanlı İmparatorluğu'nun yedinci padişahıdır. İlk kez 1444-1446 yılları arasında kısa bir süre, ikinci kez ise 1451'den 1481'deki ölümüne kadar 30 yıl boyunca hüküm sürdü. 29 Mayıs 1453 tarihinde İstanbul'u fethederek yaklaşık bin yıllık Doğu Roma İmparatorluğu'na son verdi ve fetihten sonra "Fâtih" ünvanıyla anılmaya başlandı. Bu olay, birçok tarihçi tarafından Orta Çağ'ın sonunu ve Yeni Çağ'ın başlangıcını simgeleyen tarihî dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir.

30 Mart 1432 tarihinde Edirne'de doğdu. Babası altıncı Osmanlı padişahı II. Murad, annesi ise Hüma Hatun'dur. Küçük yaşlardan itibaren eğitimine ve yetişmesine büyük önem verilen Şehzade Mehmed, dönemin önde gelen âlimlerinden dersler aldı. Felsefe, hadis, tefsir, fıkıh, kelâm, tarih, geometri ve matematik alanlarında iyi bir eğitim gördü. 11 yaşına geldiğinde, idari yönden tecrübe kazanması amacıyla Saruhan Sancağı'na tayin edildi. Bu sıralarda, iki ağabeyinin erken yaştaki ölümü sonucu tahtın tek vârisi konumuna geldi. 1444 yılında II. Murad, tahtı 12 yaşındaki Mehmed'e devrederek Bursa'ya çekildi. Ancak Osmanlı tahtına çocuk yaştaki birinin geçtiğini öğrenen Avrupa devletleri, yeniden Osmanlı topraklarına yöneldiler. Bunun üzerine II. Murad, ordunun komutasını devraldı ve 1446 yılında patlak veren bir yeniçeri isyanının ardından yeniden tahta çıktı. Tahttan indirilen Mehmed, tekrar gönderildiği Saruhan Sancağı'nda kendi tuğrasını çekip adına para bastırarak bağımsız bir hükümdar gibi davrandı ve resmî yazışmalarda "Sultan" ünvanını kullandı.

1451 yılında babasının ölmesi üzerine 19 yaşında ikinci kez tahta çıktı. Osmanlı donanmasını güçlendirmeye öncelik verip Konstantinopolis'e saldırmak için hazırlıklara başladı ve 1453'te, 21 yaşındayken şehri fethederek Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'na son verdi. Ardından 1460'ta Mora Despotluğu'nu, 1461'de ise Trabzon İmparatorluğu'nu ele geçirerek Bizans'ın bu son iki siyasi kalıntısını da egemenliği altına aldı. 1473'te Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ı Otlukbeli Muharebesi'nde mağlup ederek devletin doğu sınırlarını güvence altına aldı. Bunların yanı sıra, Anadolu ve Güneydoğu Avrupa'daki fetihlerini sürdürüp Karaman ve çevresi, Sırbistan, Eflak, Midilli, Bosna, Arnavutluk ve Kırım bölgelerini Osmanlı İmparatorluğu'na kattı. 1481 yılının ilkbaharında Anadolu'ya doğru yeni bir sefere çıkan II. Mehmed, yolculuğun başında hastalandı ve 3 Mayıs 1481 günü, Gebze yakınlarında yer alan ordugâhında 49 yaşındayken öldü. Cenazesi, oğulları Bayezid ile Cem arasındaki taht mücadelesi sırasında çıkan isyan nedeniyle 19 gün sonra Fatih Camii'ne defnedildi.

Fâtih Sultan Mehmed, İstanbul'u fethettikten sonra kendisini "Roma İmparatoru" olarak görüp "Kayser-i Rûm" ünvanını kullandı. Hayatının geri kalanında da Osmanlı Devleti'ni Roma İmparatorluğu'nun devamı şeklinde değerlendirerek kendisini imparatorluğun "yerine geçen" değil, onun "mirasını sürdüren" hükümdar olarak konumlandırdı. Saltanatı boyunca birçok siyasi ve sosyal reform yapan II. Mehmed, döneminde çıkardığı kanunları "Fâtih Kanunnâmesi" adıyla bilinen düzenlemelerde bir araya getirerek yürürlüğe koydu ve böylece Osmanlı hukuk sisteminin gelişimine katkıda bulundu. Sanatı ve bilimi teşvik etti ve saltanatının sonlarına gelindiğinde, "yeniden inşa" programı sayesinde Konstantinopolis'i gelişen bir imparatorluk başkentine dönüştürdü.