II. Gennadios

II. Gennadios veya doğum adıyla Georgios Kourtesios Scholarios (Yunanca: Γεώργιος Κουρτέσιος Σχολάριος; y. 1400, Konstantinopolis - y. 1473, Serez), Bizans İmparatorluğu'nun son dönemi ile Osmanlı İmparatorluğu'nun yükselme döneminde faaliyet göstermiş bir teolog, felsefeci ve din adamıdır. İstanbul'un Fethi'nin ardından Osmanlı yönetimi altındaki ilk Konstantinopolis Ekümenik Patriği olarak görev yaptı. Fatih Sultan Mehmed tarafından bu makama atanması, Osmanlı idari yapısı içindeki gayrimüslim tebaanın hukuki ve dini statüsünü belirleyen Millet sisteminin kurumsal temelini oluşturdu.

Gençlik yıllarında felsefe, mantık ve teoloji eğitimi alan Scholarios, Bizans sarayında başyargıçlık ve imparatorluk sekreterliği gibi üst düzey idari görevlerde bulundu. Katolik ve Ortodoks kiliselerinin birleşmesini tartışmak üzere toplanan Floransa Konsili'ne katıldı. Konsilin ilk aşamalarında birleşme yanlısı bir tutum sergiledi, ancak daha sonra bu fikre karşı çıkarak Konstantinopolis'teki Ortodoks birleşme karşıtı hareketin liderliğini üstlendi. 1450 yılı civarında sivil görevlerinden ayrıldı, Pantokrator Manastırı'na girerek keşiş oldu ve Gennadios adını aldı. Latin Kilisesi ile yapılacak her türlü komünyona karşı dini muhalefeti buradan manastırdan sürdürdü.

29 Mayıs 1453'te İstanbul'un Fethi'nin ardından esir düşen Gennadios, Fatih Sultan Mehmed'in emriyle bulunarak kölelikten azat edildi ve ve boş bulunan patriklik makamına getirildi. Padişah tarafından kendisine tanınan dini ve hukuki imtiyazlar sayesinde, Osmanlı topraklarındaki Ortodoks Hristiyan nüfusu temsil eden dini bir lider konumuna geldi. Gennadios, ilki 1454-1456 yılları arasında olmak üzere, kilise içi anlaşmazlıklar ve siyasi sebeplerle aralıklı olarak üç kez patriklik yaptıktan sonra Serez yakınlarındaki Vaftizci Yahyâ Manastırı'na çekildi ve yaşamını orada tamamladı.