Giriş yap
Güneş tanrısının iki evi vardı ve ikisinin de adı aynıydı: Ebabbar, "parlayan ev". Biri kuzeyde, Sippar'da. Diğeri güneyde, Larsa'da. Sippar'ı Şamaş'ın küçük mahkemesi üzerinden anlatmıştım. Bu kez güneye, Utu'nun Sümer topraklarındaki asıl evine gitmek istiyorum. Larsa, bugün Tell Senkereh adıyla…
Bir heykel ne zaman tanrı olur? Bir zanaatkar onu bitirdiğinde mi, yoksa bir rahip ona su döktüğünde mi? Mezopotamya'da bu sorunun cevabı bir ritüeldi. Ve o ritüelin merkezinde Ea vardı. Ea'yı, Sümerce adıyla Enki'yi, daha önce bilgeliği, suları ve insanları kurtaran hileleriyle anlatmıştım. Bu kez…
Ur'un planına ilk kez dikkatle baktığımda, gözüm büyük zigguratın hemen güneydoğusundaki bir yapıya takıldı. Kalın duvarlı, avlulu, içinde birden fazla bölümü olan bir yapı. Planın altında bir kelime yazıyordu: Gipar. Ningal'ı daha önce Ur Ağıtı'ndaki ağlayan tanrıça olarak anlatmıştım. Bu kez onu…
Bir sorguda susmak ne kadar sürer? Bir saat mi, bir gün mü? Geştinanna'nın hikayesinde bu soru bir mit sahnesi olmaktan çıkıp neredeyse bir mahkeme tutanağına dönüşüyor. Rüya yorumcusu olarak onu daha önce yazmıştım. Bu kez onu bir tanık sandalyesinde, işkenceye rağmen konuşmayan biri olarak görmek…
Bir köyde iki kardeş düşünün. Biri sıcak aylarda çalışıyor, öbürü soğuk aylarda. İkisi de kendi emeğinin daha değerli olduğunu düşünüyor. Sonunda babalarının kapısına gidiyorlar, ellerinde hediyelerle, ve "hangimiz daha önemliyiz" diye soruyorlar. Sümerce bir şiir, bu sahneyi neredeyse aynen…
Bir mahkeme salonunu düşünün. Ortada yargıç oturuyor. Sağında bir yardımcı, solunda bir başkası. Kapıda bir mübaşir, arka odada yargıcın eşi, bahçede onun arabasını süren bir sürücü. Her birinin bir adı, bir görevi var. Ve bu küçük kadronun hepsi, tek bir şeye hizmet ediyor: adalete. Mezopotamya'da…
Büyük şehirlerde yaşayanlar bazen unutur: Her mahallenin de kendi düzeni vardır. Belediye meclisi bir yerde toplanır, ama mahallede kimin bakkal, kimin muhtar, kimin herkesin derdine koşan teyze olduğu ayrı bir düzende belirlenir. Bu küçük düzen, büyük düzenden daha az önemli değildir; insanın…
Eski bir binanın kapısında bazen bir tabela görürsünüz: "Şu yılda yapıldı, şu yılda onarıldı, şu yılda yeniden açıldı." Her satır, başka bir kuşağın elinden geçmiş. Kimi taşı değiştirmiş, kimi çatıyı, kimi sadece kapıyı boyamış. O tabelayı okurken binanın değil, onu ayakta tutan insanların tarihini…
Bir babanın kendi babasına yalvardığını görmek insanı tuhaf bir şekilde sarsar. Genelde güçlü gördüğümüz birinin, kendisinden daha güçlü birinin karşısında küçüldüğü an. Bir çocuk olarak bunu fark ettiğiniz gün, dünyanın hiyerarşisini de biraz anlamış olursunuz. Sümer ve Ur için Ağıt adlı metinde…
Hiç kendi kurduğunuz bir kuralın sizi bağladığını hissettiniz mi? Bir ekip için koyduğunuz bir disiplin kuralı, bir gün sizin hatanız yüzünden size uygulanıyor. Ya kuralı esnetirsiniz, ya da boyun eğersiniz. Sümer'in en güçlü tanrısı Enlil, bir mitte tam olarak bu durumda kalıyor ve boyun eğiyor.…
MÖ 671 yılının bir gecesi. Asur'un başkenti Ninova'da, saray astrologları gökyüzünü izliyor. Ay yavaş yavaş kararıyor. Bir tutulma. Ve bu tutulma, belirli bir ayda, belirli bir yönden başlıyor. Astrologlar kehanet kitaplarına bakıyor ve sonuç korkunç: Bu tutulma, kralın ölümünü haber veriyor. Ne…
Gece yarısı. Bir tanrının evinin etrafında meşaleler yanıyor. Kapının önünde öfkeli bir kalabalık var: aletlerini yakmış, işi bırakmış tanrılar. İçeride efendileri uyuyor. Ve onu uyandırması gereken biri var. Vezir Nuska yatağın yanına geliyor: "Efendim, eviniz kuşatıldı. Savaş kapınıza dayandı."…