Salih Bozok

Salih Bozok (1881, Selanik - 25 Nisan 1941, İstanbul), Türk asker ve siyasetçidir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün en yakın sırdaşı, çocukluk arkadaşı ve başyâveridir. Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı ile Millî Mücadele döneminde kritik görevler üstlenen Bozok, cumhuriyetin ilanından sonra Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanlığı Başyâveri oldu. Askerlik hayatını yarbay rütbesiyle tamamladıktan sonra siyasete atılarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Yozgat ve Bilecik milletvekilliği yaptı, aynı zamanda Türkiye İş Bankası'nın kurucu ortakları arasında yer alarak ülkenin ilk ekonomik hamlelerine katkı sağladı.

1881 yılında Selanik'te doğan Salih Bey, Mustafa Kemal ile aynı mahallede büyüdü ve üçüncü kuşaktan uzaktan akrabalık bağıyla bağlandı. Gençlik yıllarında Selânik Askerî Rüştiyesi ve Manastır Askerî İdadisi'ni bitirdikten sonra İstanbul Harp Okulu'na girdi, burada da Mustafa Kemal ile aynı dönemlerde eğitim alarak 1903 yılında teğmen rütbesiyle mezun oldu. Mezuniyetinin ardından jandarma sınıfına seçilerek Selanik ve çevresinde eşkıya takibinde görev aldı, İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra ise Selanik Türk Zabit Mektebi'nde öğretmenlik ve bir dönem devrik padişah II. Abdülhamid'in Alatini Köşkü'ndeki muhafızlığı görevlerini yürüttü.

Mustafa Kemal’in Suriye Cephesi'ndeyken kendisini başyaver olarak tayin etmesiyle Salih Bey, askerî ve sivil hayatını tamamen Atatürk'ün refakatine adadı. Millî Mücadele boyunca, TBMM'nin açılışında ve Cumhuriyet'in ilanından sonraki tüm cumhurbaşkanlığı sürecinde resmî ve özel işlerin yürütülmesinde en güvenilir figür oldu. 10 Kasım 1938 sabahı Atatürk'ün ölümünün hemen ardından geçirdiği ağır bunalım neticesinde kalbine ateş ederek intihar girişiminde bulundu, ancak hayatta kaldı. Hayatının son yıllarını parlamentoda yasama çalışmalarına katılarak ve anılarını kaleme alarak geçiren Bozok, 1941 yılında İstanbul'da öldü.