1919 sonbaharında İstanbul'da Ali Rıza Paşa hükûmeti ile Heyet-i Temsiliye arasındaki temaslar çeşitli aracılar üzerinden yürüyordu. Nutuk'un ekindeki 113 numaralı vesika, 8 Kasım 1919'da İstanbul'un Horhor semtinden "Harekât-ı Milliye Dersaadet Murahhası Vasıf Bey"e yazılmış uzun bir mektuptur.
Metin ne diyor?
Mektubun yazarı, Vasıf Bey'le yaptığı bir sohbette memleketin selameti ve millî hareketin başarısını zedeleyecek en küçük pürüzün bile giderilmesi konuşulduğunu hatırlatır. Ardından kendi girişimini anlatır: Hadi Paşa üzerinden sadrazama ulaşmaya ve İstanbul ile Anadolu arasında arabuluculuk yapmaya çalışmıştır. Metin süslü bir dille yazılmıştır; yazar bu girişimi kendi ifadesiyle "fevkalade bir teşebbüs" olarak sunar ve uzun bir yazışmanın parçası olduğunu belirtir.Muhatap
Türkçe ansiklopediye bakılırsa Kara Vasıf (Mustafa Vasıf Karakol, 1872-1931) 1903'te kurmay yüzbaşı olarak Harbiye'yi bitirmiş, İttihat ve Terakki'ye girmişti. Mütarekeden sonra Baha Sait Bey'le birlikte İstanbul'daki ilk gizli direniş örgütü Karakol Cemiyeti'ni kurdu. Sivas Kongresi'ne katıldı ve Heyet-i Temsiliye'ye girdi. Son Mebusan Meclisi'ne ve TBMM'ye mebus oldu; Cumhuriyet döneminde Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'na katıldı, İzmir suikastı davasında yargılanıp beraat etti.Belgenin önemi
Mustafa Kemal Nutuk'ta bu mektubu, İstanbul'daki bazı çevrelerin Heyet-i Temsiliye adına yetkisiz arabuluculuk yapmaya kalkıştığını göstermek için kullanır. Karakol Cemiyeti'nin sonradan Heyet-i Temsiliye kararıyla kapatılması da bu gerilimin devamıdır.Anlatı karşılaştırması: Horhor mektubunun alıcısı Vasıf Bey
Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Mektup 8 Kasım 1919'da "Harekât-ı Milliye Dersaadet Murahhası Vasıf Bey"e yazılmış; Ferhat Uyanıker, Kara Vasıf'ın 15 Ekim 1919'da irtibat delegesi olarak İstanbul'a gönderildiğini (Uyanıker), Naim Sönmez de Vasıf Bey'in o günlerde İstanbul'dan Sivas'a telgraflar çektiğini yazıyor (Sönmez). Tarihçi şöyle diyor: Naim Sönmez, Vasıf Bey'in Cemal Paşa üzerinden gelen 6 Kasım telgrafında Meclis'in İstanbul dışında toplanmasının sakıncalı ve imkânsız görüldüğünü, hükümetin ve Âyan'ın da bu fikirde olduğunu bildirdiğini aktarıyor; Vasıf'ın sonra Sivas'a çağrılıp 27 Kasım toplantısına katıldığını yazıyor (Sönmez). Uyanıker de Kara Vasıf'ın 27 Kasım Sivas toplantısına katıldığını kaydediyor (Uyanıker). Farklı görüş: Uyanıker, Kara Vasıf'ın Amasya Mülakatı'nda resmî bir sıfatı olmadan bulunduğunu belirtiyor (Uyanıker); Sönmez ise onu toplanma yeri tartışmasında İstanbul'daki görüşü Sivas'a taşıyan isim olarak anlatıyor (Sönmez). Mektubun kendisini ayrıca tartışan bir tarihçi metni bulunamadı. Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.