İskenderiye

İskenderiye veya Aleksandria (Arapça: الإسكندرية, al-ʾIskandarīyah; Mısır Arapçası: اسكندرية, Eskendereyya; Yunanca: Αλεξάνδρεια, Alexándria; Kıptîce: ⲣⲁⲕⲟϯ, Rakodī), Mısır'ın önemli bir şehridir. Nil Nehri Deltası'nın batı ucunda yer alan şehir, ülkenin kuzey kıyısı boyunca yaklaşık 40 km (25 mil) uzanır. Mısır'ın başlıca limanı, Kahire'den sonra ikinci büyük şehri ve Akdeniz kıyısındaki en büyük şehridir. Büyük İskender tarafından MÖ 331 yılında kurulan İskenderiye, Antik Çağ'ın en büyük ve en önemli şehirlerinden biri ve bilim, kültür ve ilim alanlarında önde gelen bir merkezdir.

"Akdeniz'in Gelini" ve "Akdeniz Kıyısının İncisi" olarak anılan şehir, popüler bir turistik yer ve önemli bir sanayi merkezidir. Arap dünyasının ve Orta Doğu'nun altıncı büyük şehri ve Afrika'nın on birinci büyük şehri ve kentsel alanıdır. İskenderiye Valiliği'nin başkenti olan İskenderiye, bir sanayi merkezi olarak kabul edilir ve İskenderiye Tersanesi'ne ev sahipliği yapar. Şehir ayrıca büyük bir finans sektörüne sahiptir ve antik limanı İskenderiye, ülkenin en işlek limanlarından biridir. İskenderiye, her yıl İskenderiye Akdeniz Ülkeleri Film Festivali'ne ev sahipliği yapıyor ve festival İskenderiye Kütüphanesi'nde düzenleniyor. Şehir aynı zamanda İskenderiye Opera Binası, İskenderiye Güzel Sanatlar Müzesi ve İskenderiye Ulusal Müzesi'ne de ev sahipliği yapıyor. Şehir birçok spor etkinliğine ev sahipliği yapıyor ve Al Ittihad futbol kulübünün de merkezi. İskenderiye, idari belediye sınırlarının ve kentsel yığılmanın ötesine uzanıyor ve 2023 yılında 1.661 kilometrekarelik (641 mil kare) bir alanda 5.362.527 nüfusa sahip.

İskenderiye, başlangıçta Rhacotis adlı eski bir Mısır yerleşiminin yakınında kuruldu ve daha sonra Mısır mahallesi haline geldi. Şehir, Ptolemaik Krallığı'nın başkenti oldu ve Helenistik çağın ve geç antik dönemin büyük bir bölümünde en önemli ticari, entelektüel ve kültürel merkez haline geldi; bir zamanlar antik dünyanın en kalabalık şehriydi. İskenderiye, Antik Dünyanın Yedi Harikasından biri olan İskenderiye Feneri (Pharos); antik dünyanın en büyük kütüphanesi olan Büyük Kütüphanesi; ve Orta Çağın Yedi Harikasından biri olan İskenderiye Kom es-Shoqafa yeraltı Mezarları ile tanınıyordu.

İskenderiye, neredeyse bin yıl boyunca Akdeniz dünyasının önde gelen şehirlerinden biri olma statüsünü korudu ve Kahire'nin bir parçası olan Fustat'ta yeni bir başkent kurulana kadar Mısır'ın başkenti olarak hizmet verdi. Şehir, erken Hristiyanlığın önemli bir merkeziydi ve Doğu Roma İmparatorluğu'ndaki önde gelen Hristiyan merkezlerinden biri olan İskenderiye Patrikhanesi'ne ev sahipliği yapıyordu; modern Kıpti Ortodoks Kilisesi ve İskenderiye Rum Ortodoks Kilisesi bu antik mirasa sahip çıkmaktadır.

7. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, şehir ticaret merkezi ve deniz üssü olarak hizmet vermeye devam ediyordu. 18. yüzyılın sonlarından itibaren, Akdeniz ve Kızıldeniz arasındaki kolay kara bağlantısı ve Mısır pamuğunun karlı ticareti sayesinde uluslararası denizcilik endüstrisinin önemli bir merkezi ve dünyanın en önemli ticaret merkezlerinden biriydi. İskenderiye'nin yeniden doğuşu, modern Mısır'ın kurucusu olarak kabul edilen Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın altyapı projeleri ve modernleşme çabalarıyla hayata geçirdiği 19. yüzyılın başlarında başladı.