Ayan üyesi ve barış hazırlıkları komisyonunun başındaki
Çürüksulu Mahmut Paşa, Fransızca Bosphore gazetesine bir demeç verdi; demeç
31 Ekim 1919'da
Tasvir-i Efkâr'da Türkçe basıldı.
Heyet-i Temsiliye adına
Mustafa Kemal, 17 Kasım'da
Sivas'tan
Paşa'ya bir protesto telgrafı çekti.
Nutuk'un ekindeki 196 numaralı vesika, bu telgrafla röportajın metnini birlikte verir.
Metin ne diyor?
Telgraf,
Paşa'nın "Ermenilerin aşırı isteklerine hak vermeden sınırlarda bazı düzeltmelere razı oluruz" sözünü aktarır.
Doğu Anadolu'da
Ermenistan lehine toprak verilmesi vaadi taşıyan bu cümlenin barış komisyonu üyesi bir devlet adamından gelmesinin bölge halkını haklı olarak öfkelendirdiği yazılır.
Erzurum ve
Sivas kongreleri kararlarıyla milletin Ermenistan'a bir karış toprak bırakmayacağı, hükûmet buna mecbur kalsa bile hakkını kendisi savunacağı dünyaya ilan edilmiştir; komisyon üyelerinin bunu herkesten önce bilmesi gerekir.
Röportajın içeriği
Ekteki metinde Paşa, konferans davetini beklediklerini ve aradaki süreyi hazırlıkla geçirdiklerini anlatır; Amerikan himayesi konusunda da belli şartlarla kabul edilebilir bir yaklaşım ortaya koyar.
Muhatap
Türkçe ansiklopediye bakılırsa
Çürüksulu Mahmut Paşa (
1865-1931) Gürcü kökenli bir Osmanlı asker ve devlet adamıydı;
Sait Halim Paşa kabinesinde Nafia,
Talat Paşa kabinesinde Bahriye
nazırlığı yaptı. 1918'de
Ayan üyesi oldu, barış hazırlıkları komisyonunu yönetti.
Mart 1920'de İngilizler tarafından
Malta'ya sürüldü ve 1921'de döndü.