Odessa

Odessa (Ukraynaca: Оде́са; Rusça: Оде́сса), Ukrayna'nın üçüncü en kalabalık şehri ve belediyesi olan Odessa, ülkenin güneybatısında, Karadeniz'in kuzeybatı kıyısında yer alan önemli bir liman ve ulaşım merkezidir. Şehir aynı zamanda Odessa Rayonu ve Odessa Oblastı'nın idari merkezi ve çok etnikli bir kültür merkezidir. Ocak 2021 itibarıyla Odessa'nın nüfusu yaklaşık 1.010.537'dir. 25 Ocak 2023'te, tarihi şehir merkezi, çok kültürlülüğü ve 19. yüzyıl şehir planlaması nedeniyle UNESCO Dünya Mirası Komitesi tarafından Dünya Mirası Alanı ilan edilmiş ve Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi'ne eklenmiştir. Bu ilan, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında Odessa'nın bombalanması ve şehir genelindeki binaların hasar görmesi veya yıkılması üzerine yapılmıştır.

Klasik Antik Çağ'da, MÖ 6. yüzyılın ortalarından itibaren bu konumda büyük bir Yunan yerleşimi bulunmaktaydı. Antik Yunan yerleşimi Histria'nın olası bir yeri olarak araştırılmıştır. Litvanya Büyük Dükalığı'nın bir parçası olan Slav yerleşim yeri Kotsiubijiv'in (Hacibey) ilk kronik kaydı, buradan deniz yoluyla İstanbul'a bir geminin gönderildiği 1415 yılına dayanmaktadır. Büyük Dükalık kontrolü kaybettikten sonra, liman ve çevresi 1529 yılında Hacibey adıyla Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine girdi ve Osmanlıların Rus-Türk Savaşı'ndaki (1787-1792) yenilgisine kadar bu egemenliği sürdürdü. 1794 yılında, Rus İmparatoriçesi II. Katerina'in Hacibey'de bir donanma limanı ve ticaret merkezi kurulmasına dair bir kararname yayınlandı ve buraya kısa süre sonra Odessa adı verildi. 1819'dan 1858'e kadar Odessa serbest bir limandı. Sovyet döneminde önemli bir ticaret limanı ve deniz üssüydü. 19. yüzyılda Odessa, Moskova, Saint Petersburg ve Varşova'dan sonra Rus İmparatorluğu'nun dördüncü büyük şehriydi. Tarihi mimarisi, Fransız ve İtalyan tarzlarından büyük ölçüde etkilenmiş olup, Rus'tan ziyade Akdeniz tarzındadır. Bazı binalar, Art Nouveau, Rönesans ve Klasikçi tarzların bir karışımıyla inşa edilmiştir.

Odessa, sıcak su limanıdır. Odessa şehri, hem Odessa Limanı'na hem de şehrin banliyölerinde bulunan önemli bir petrol terminali olan Pivdennyi Limanı'na ev sahipliği yapmaktadır. Aynı bölgede, Odessa'nın güneybatısında, bir diğer önemli liman olan Çornomorsk bulunmaktadır. Birlikte, demiryollarıyla entegre olan önemli bir ulaşım merkezini temsil etmektedirler. Odessa'nın petrol ve kimyasal işleme tesisleri, stratejik boru hatlarıyla Rus ve diğer Avrupa ağlarına bağlıdır. 2000 yılında, Odessa Ticari Deniz Limanı'ndaki Karantina İskelesi, 25 yıllık bir süre için serbest liman ve serbest ekonomik bölge ilan edilmiştir.