Hakkında
Hürriyet ve İtilaf Fırkası (Osmanlıca: حريت و ائتلاف فرقه سی, romanize: Ḥürrīyet ve İʾtilāf Fırḳası; Güncel Türkçe: Özgürlük ve Uzlaşı Partisi), İkinci Meşrutiyet döneminde iktidardaki İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne (İTC) karşı kurulmuş olan en önemli muhalefet partisidir. 1911-1913 arasındaki ilk etkinlik dönemi, 23 Ocak 1913'te İttihat ve Terakki'nin Bâb-ı Âli Baskını ile hükûmeti ele geçirmesiyle sona erdi. Mondros Mütarekesi'nden sonra Ocak 1919'da yeniden kurulan parti, ertesi yıl başlarında etkinliğini kaybetti.
Partinin belli başlı liderleri Damat Ferit Paşa, Miralay Sadık Bey, Gümülcineli İsmail Bey, "Filozof" Rıza Tevfik (Bölükbaşı), Refik Halit Karay, Ali Kemal, Lütfi Fikri (Düşünsel), Rıza Nur'dur. Birinci dönemde Kâmil Paşa hükûmeti (29 Ekim 1912 - 23 Ocak 1913), ikinci dönemde ilk Damat Ferit Paşa hükûmetleri (4 Mart - 30 Eylül 1919), parti hükûmeti olmamakla birlikte, Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nın desteğine sahip olmuşlardır.
Bu bölüm Vikipedi'deki maddeden alınmıştır; metin CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.
Zaman çizelgesi
- Bâb-ı Âli Baskını (23 Ocak 1913): Edirne kaygısı, Nâzım Paşa'nın ölümü ve İttihatçı iktidar
- Dâmad Ferid Paşa'nın beş kabinesi (1919–1920): "Allah'tan sonra İngiltere" diyen sadrazam
- İngiliz Muhipleri Cemiyeti (20 Mayıs 1919): Nutuk'taki "iki yüzlü" dernek, Rahip Frew
- Bozkır isyanları (1919): Kuva-yı Milliye'ye karşı ilk silahlı ayaklanma ve Vali Cemal Bey
- Son Meclis-i Mebusan: 12 Ocak 1920'de açılan, 18 Mart'ta kürsüsüne siyah örtü serilen meclis
- Balıkesir'in kurtuluşu, 6 Eylül 1922: Sındırgı dağlarındaki müfrezelerden şehre giriş
- Ali Kemal'in İzmit'te linç edilmesi (6 Kasım 1922): Peyâm-ı Sabah başyazarının son yolculuğu
- Mehmet Rifat Börekçi: Ankara Fetvası'nı yazan müftüden Diyanet İşleri'nin ilk başkanlığına
Kaynaklar
- Vikipedi: Hürriyet ve İtilaf Fırkası CC BY-SA 4.0
- Wikidata Q1326843 CC0
- Wikipedia (EN): Freedom and Accord Party CC BY-SA 4.0
