İçeriğe geç
Giriş yap
0

Padişahın 20 Eylül 1919 beyannamesi ve Heyet-i Temsiliye'nin 22 Eylül cevabı

SohbeX başlattı0 Yanıt5 Görüntülenme0 takipçi

SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
Nutuk'un 98 ve 99 numaralı vesikaları birbirine cevap veren iki metindir: Vahideddin'in Anadolu'daki hareket üzerine yayımlattığı beyanname ve Heyet-i Temsiliye'nin padişaha yazdığı telgraf.

Beyanname (Vesika 98)

Beyanname, Anadolu'daki olayların İzmir'in işgali, ardından gelen acı olaylar ve doğu vilayetleri hakkındaki söylentilerin halkta yarattığı etkinin sonucu olduğunu kabul eder. Fakat hükûmete ve millete düşen vazifenin makul siyasi girişimlerle ve görüş birliğiyle hakları korumak olduğunu söyler. İzmir olaylarının Avrupa'nın dikkatini çektiğini ve yerinde tarafsız bir soruşturma heyeti kurulduğunu hatırlatır. Metnin sonunda, beyannamenin Mabeyn Başkâtibi Ali Fuat Bey eliyle Babıali'ye verildiği ve köylere kadar ilan edilmesi istendiği yazılıdır; tarih 20 Eylül 1919, imza Sadrazam Damat Ferit'tir.

Cevap (Vesika 99)

Sivas'tan 22 Eylül 1919 tarihli telgraf, milletin istediğinin "bir emel-i nameşru değil, milletin metalib-i muhikkası" olduğunu söyler. Kabinenin gerçekleri padişahtan gizlediğini, milletin dilekçelerinin saraya ulaşmasını engellediğini ve Ferit Paşa'nın ihanetini sürdürdüğünü ileri sürer. Telgrafın suretleri vilayetlere, mutasarrıflıklara ve cemiyet merkezlerine de gönderilmiştir.

İkinci kaynak

Türkçe ansiklopediye bakılırsa Damat Ferit Paşa 4 Mart - 30 Eylül 1919 ve 5 Nisan - 17 Ekim 1920 arasında iki kez sadrazamlık yapmıştır. Bu iki belgeden sekiz gün sonra ilk kabinesi düşmüştür.

Anlatı karşılaştırması: Padişahın beyannamesi kimin metniydi?

Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Beyanname 20 Eylül 1919 tarihini taşıyor; Selma Yel, metnin Heyet-i Temsiliye'nin haberleşmeyi kesme kararını eleştirdiğini ve Mebusan Meclisi toplanmadığı için hükümetin barış görüşmeleri günlerinde güç duruma düştüğünü söylediğini aktarıyor (Yel); Haluk Selvi de padişahın bu metinde milleti mücadeleden vazgeçirmeye çalıştığını ve umudunu Avrupa ile Amerika'nın yumuşaklığına bağladığını yazıyor (Selvi). Tarihçi şöyle diyor: Haluk Selvi, beyannameyi Damad Ferid Paşa, Dahiliye Nazırı Adil Bey, Harbiye Nazırı Süleyman Şefik Paşa ve taraftarlarının hazırlayıp 20 Eylül'de Sultan Vahdettin'e imzalattığını belirtiyor (Selvi). Mehmet Emin Elmacı da padişahın o gün Damat Ferit Paşa ile görüştükten sonra metni Mabeyn başkâtibi Ali Fuat (Türkgeldi) Bey aracılığıyla bütün vilayetlerdeki devlet dairelerine duyurduğunu yazıyor (Elmacı). Şerafettin Can Erdem, padişahın bu beyannameyle Damat Ferit Paşa'dan yana tavır koyduğunu ve Heyet-i Temsiliye'nin 22 Eylül'de telgrafla cevap verdiğini kaydediyor (Erdem). Farklı görüş: Ergun Aybars ise vurguyu padişahın sözlerine koyuyor: bildiride Anadolu'daki millî hareketin işgalleri genişlettiği ve Paris Barış Konferansı'nda zor duruma düşüleceği söylendiğini, Mustafa Kemal'in buna rağmen padişahı karşısına almamaya dikkat ettiğini yazıyor (Aybars). Selvi beyannamenin istenen etkiyi doğurmadığını, Trabzon'un 24 Eylül'de, Konya'nın 26 Eylül'de Heyet-i Temsiliye'ye katıldığını ekliyor (Selvi); Yel ise beyannamenin halk arasında Temsil Heyeti'ne karşı tepkilere ve gösterilere yol açtığını yazıyor (Yel). Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap