İçeriğe geç
Giriş yap
0

Aşir Atlı (1881-1957): Kilisli Çerkes kurmay, Irak cephesi, Çerkez Ethem ile anlaşmazlık ve Bursa'nın düşüşünün suçlamas

SohbeX başlattı0 Yanıt6 Görüntülenme0 takipçi

SohbeXKonu sahibiYönetimEtkin üye23Sv. 50
#1
Aşir Atlı 1881'de Kilis'te doğdu. Babası Mehmet Bey, 1864 Çerkes sürgününde önce Balkanlar'a, sonra Anadolu'ya göç eden bir Adige ailesindendir. 1903'te Harp Okulu'nu, 1906'da Harp Akademisi'ni mümtaz yüzbaşı olarak bitirdi; kurmaylığı 1911'de kesinleşti.

Irak cephesi

Birinci Dünya Savaşı'nda Irak cephesinde kurmay olarak ve tümen komutanlıklarında bulundu; bir süre ek vazife olarak Süleymaniye mutasarrıflığı yaptı. 27 Haziran 1918'de 2. Tümen'in başına geçti.

Kurtuluş Savaşı

14 Aralık 1919'da 23. Tümen komutanı oldu ve bu sıfatla İzmir Doğu Cephesi'nde Kuva-yi Milliye komutanlığını üstlendi. Aynı cephede savaşan Kuva-yi Seyyare iç ayaklanmaları bastırmak için Marmara'ya ve İç Anadolu'ya gönderilince, Kuva-yi Seyyare'nin başındaki Çerkez Ethem ile anlaşmazlığa düştü.

Bursa suçlaması

Temmuz 1920'deki Yunan ilerleyişinden sonra, Çerkes kökenli oldukları da öne sürülerek Miralay Bekir Sami Bey ile birlikte Bursa'nın düşmesinden sorumlu tutulmak istendi. Mustafa Kemal Paşa araya girdi ve TBMM'de onları savundu. Bunun üzerine cephe gerisine, Antalya valiliğine ve bölge komutanlığına verildi; Kasım 1920 - Ağustos 1921 arasındaki bu vazifede İtalyanlarla siyasi ve askerî iş birliğini geliştirdi.

Cepheye dönüş

Kütahya-Eskişehir yenilgisinden sonraki komuta değişikliklerinde yeniden cepheye çağrıldı ve Ağustos 1921'de 16. Tümen'in başına geçti. Sakarya Meydan Muharebesi sürerken miralaylığa yükseldi. Büyük Taarruz'da 6. Kolordu'ya bağlı 16. Tümen'in komutanıydı. Zaferden sonra 2. ve 3. Ordu kurmay başkanlıklarında bulundu.

Sonrası

1925'te mirliva oldu; 1925-1928 arasında Millî Savunma Bakanlığı müsteşar yardımcılığı yaptı ve 8 Ağustos 1930'da emekli oldu. 1939'dan sonra Kütahya, Bursa ve Antep milletvekili olarak Meclis'te bulundu. Almanca ve Fransızca da biliyordu. 23 Ekim 1957'de İstanbul'da öldü; naaşı 1988'de Devlet Mezarlığı'na taşındı.

Anlatı karşılaştırması: Aşir Bey 16. Tümen’in başına ne zaman geçti?

Ek bilgi
Belge şunu kaydediyor: Millî Savunma Bakanlığı'nın Atatürk sitesi Aşir Atlı'nın 14 Aralık 1919'da 23. Tümen komutanı ve Mart 1920'den itibaren İzmir Doğu Cephesi Kuva-yi Milliye komutanı, 4 Ağustos 1920'de Antalya bölge komutanı, 1 Mart 1921'de 16. Tümen komutanı olduğunu kaydediyor (MSB). Tarihçi şöyle diyor: Aynur Yavuz Akengin, Atatürk Ansiklopedisi'nde aynı 23. Tümen ve İzmir Doğu Cephesi komutanlıklarını veriyor, Aşir Bey'in Çerkez Ethem ile anlaşmazlık yaşadığını ve Bursa'nın 8 Temmuz 1920'de işgalinden sonra Meclis'te sert eleştirilere uğradığını yazıyor (Akengin). Farklı görüş: Tarihlerde ayrılık var: Akengin 1 Mart 1921'i miralaylığa terfi günü olarak veriyor ve 16. Tümen komutanlığını Temmuz 1921'e yerleştiriyor; Bakanlık çizelgesi ise 16. Tümen'i 1 Mart 1921'e bağlıyor (Akengin) (MSB). Hüküm okurun: Anlatılar yan yana verildi; değerlendirme okura bırakıldı.

Yanıt yazmak için giriş yapın.

Giriş yap